Kiedy i jak mierzyć cukier? Normy i zasady pomiarów w cukrzycy

W jaki sposób dokonywać pomiarów cukru?

Pomiary stężenia glukozy we krwi są wykonywane za pomocą glukometrów. Badanie cukru glukometrem polega na pobraniu kropli krwi, która następnie jest analizowana przez urządzenie. Wyniki pomiaru cukru pozwalają pacjentom dostosować dawki insuliny lub leków doustnych oraz modyfikować dietę i poziom aktywności fizycznej. Glukometry pozwalają na oznaczenie stężenia glukozy we krwi włośniczkowej. Kiedy mierzyć cukier w cukrzycy typu 2 i innych schorzeniach?

Jak często dokonywać samokontroli poziomu cukru przy użyciu glukometru?

Samokontrola glikemii jest integralną częścią leczenia cukrzycy. Samokontrola glikemii jest też zalecana, by osiągnąć cele terapeutyczne u osób leczonych pojedynczymi wstrzyknięciami insuliny, doustnymi lekami przeciwhiperglikemicznymi i/lub agonistami receptorów GLP-1. Z tego względu warto wiedzieć, kiedy mierzyć cukier w cukrzycy typu 2. Wszystkie osoby z cukrzycą, niezależnie od sposobu leczenia, w sytuacji złego samopoczucia lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia powinny częściej kontrolować glikemię. Zalecana przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne częstotliwość samokontroli glikemii przy użyciu glukometru zależna jest od sposobu leczenia cukrzycy i wygląda następująco:

• wielokrotne (tj. co najmniej 3 razy dziennie) wstrzyknięcia insuliny, intensywna funkcjonalna insulinoterapia, niezależnie od typu cukrzycy — wielokrotne pomiary w ciągu doby (tj. co najmniej 4 razy dziennie, zalecane 8 razy dziennie) według ustalonych zasad leczenia oraz potrzeb pacjenta;
• osoby z cukrzycą typu 2 leczone stałymi dawkami insuliny — codziennie 1-2 pomiary glikemii, dodatkowo raz w tygodniu skrócony profil glikemii (na czczo i po głównych posiłkach) oraz raz w miesiącu dobowy profil glikemii;
• osoby stosujące nieinsulinowe leki przeciwhiperglikemiczne — raz w tygodniu skrócony profil glikemii lub pomiary w zależności od potrzeb klinicznych pacjenta [1].

Czy poziom cukru należy mierzyć o tych samych porach każdego dnia?

Mierzenie poziomu cukru we krwi o tych samych porach dnia może pomóc w uzyskaniu bardziej spójnych wyników i lepszym zrozumieniu, jak różne czynniki wpływają na glikemię. Częstotliwość wykonywania pomiarów cukru zależy od jednostki chorobowej. Ważne jest także, żeby wiedzieć, kiedy mierzyć cukier po posiłku lub po wysiłku. Wszystkie odpowiedzi znajdziecie w dalszej części artykułu.

Jaki wynik pomiaru oznacza stan przedcukrzycowy?

Kiedy mierzyć cukier, jeśli obawiamy się stanu przedcukrzycowego? Stan przedcukrzycowy jest diagnozowany, gdy poziom cukru we krwi przekracza normę (dla glikemii na czczo jest to wynik powyżej 99 mg/dl), ale nie jest jeszcze tak wysoki, by móc rozpoznać cukrzycę typu 2. To stan pośredni pomiędzy prawidłową tolerancją glukozy a pełnoobjawową cukrzycą, który stwierdza się na podstawie:

• nieprawidłowej glikemii na czczo (100–125 mg/dl);
• nieprawidłowej tolerancji glukozy w teście OGTT w 120. minucie (140–199 mg/dl);
• nieprawidłowych wyników obydwu wyżej wymienionych badań [1].

W praktyce, jeśli wynik jednego z badań jest nieprawidłowy, zleca się drugie, by sprawdzić, czy faktycznie mamy do czynienia ze stanem przedcukrzycowym, czy może już z cukrzycą. Może zdarzyć się tak, że np. wynik glikemii na czczo wskazuje na stan przedcukrzycowy, a wynik testu obciążenia glukozą na cukrzycę — w takiej sytuacji mamy do czynienia z rozpoznaniem, jakim jest cukrzyca.

Kiedy powinien być mierzony poziom cukru po posiłku?

Normy glukozy na czczo i po posiłku są zupełnie różne. Spożycie posiłku znacznie podnosi poziom cukru we krwi. W takim razie kiedy mierzyć cukier po posiłku? U zdrowej osoby w żadnym momencie nie powinien od przekraczać 200 mg/dl. Po 2 godzinach od jedzenia nie powinien przekraczać 140 mg/dl. Normy poziomu glikemii przygodnej (czyli takiej badanej w dowolnym momencie dnia) są następujące:

• prawidłowa glikemia przygodna <200 mg/dl (11,1 mmol/l);
• cukrzyca ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) [1].

Kiedy mierzyć poziom cukru po wysiłku fizycznym?

Aktywność fizyczna w cukrzycy typu 2 stanowi podstawę leczenia choroby. Jednak kiedy mierzyć cukier po wysiłku fizycznym, aby wyniki były wiarygodne? Korzystny wpływ ćwiczeń fizycznych na wyrównanie cukrzycy oraz zmniejszenie dawek stosowanych leków został udowodniony naukowo. Regularny, umiarkowany wysiłek pozwala ponadto spalić nadmiar tkanki tłuszczowej i utrzymać właściwą masę ciała, zwiększyć siłę mięśni, poprawić gęstość kości, obniżyć ciśnienie krwi, poprawić krążenie, ochronić przed chorobami serca i naczyń krwionośnych, zwiększyć poziom energii, zmniejszyć stres i zrelaksować [2].

Zbyt małe lub zbyt duże stężenie glukozy poniżej 120 mg/dl, lub powyżej 250 mg/dl wymaga wcześniejszej modyfikacji przed przystąpieniem do ćwiczeń fizycznych. Zwłaszcza w przypadku niewyrównanej cukrzycy, przy wartościach glukozy powyżej 250 mg/dl, może wystąpić paradoksalna dodatkowa hiperglikemia. Aby zapobiec hipoglikemii, nie należy ćwiczyć na czczo. Każdy pacjent powinien zjeść lekki posiłek 2 godziny przed treningiem i zmierzyć cukier do 15 minut przed rozpoczęciem wysiłku fizycznego. Ponadto należy kontrolować poziom cukru podczas wysiłku oraz kilka godzin po jego zakończeniu. W razie hipoglikemii ≤70 mg/dl zaleca się spożyć węglowodany proste, najlepiej w postaci płynu. Jeśli objawy hipoglikemii ustąpią, można kontynuować wysiłek fizyczny [2].

Podsumowanie

Samokontrola glikemii jest jednym z podstawowych elementów skutecznego leczenia hipoglikemizującego. To dzięki jej prawidłowej realizacji, możliwa jest modyfikacja terapii, tak aby zostały spełnione docelowe kryteria wyrównania cukrzycy. Za sprawą skutecznego leczenia można uniknąć późnych powikłań cukrzycy będących przyczyną kalectwa lub śmierci w populacji chorych na cukrzycę. Warto też wiedzieć kiedy mierzyć cukier i jak dokonać pomiaru cukru we krwi, aby wyniki były miarodajne.