Rośliny na pamięć i koncentrację

Kto z nas nie chciałby być odporny na stres, mieć dobrą pamięć, działać pod presją emocji i nie przejmować się codziennymi sprawami? Pewnie każdy, jednak do tej pory nie wynaleziono bezpiecznej i skutecznej substancji, która by takie coś zapewniała. Natomiast istnieją dobre preparaty pochodzenia roślinnego, które poprawiają pamięć, np. lecytyna. W aptekach znajdziemy także adaptogeny, czyli związki, które pomagają w adaptacji na stres i zmniejszają jego wpływ na nasz organizm, np. ashwagandhę, czyli Witanię ospałą. Jak działają te preparaty? Lepsza jest ashwagandha czy lecytyna? Co lepiej brać na pamięć i koncentrację?

Jakie działanie ma ashwagandha i lecytyna?

Ashwagandha (łac. Withania somnifera; Witania ospała) to roślina zaliczana do adaptogenów, czyli takich, które pomagają nam w zwalczaniu i adaptacji do stresu. Ashwagandha zawiera wiele substancji, które mają prozdrowotny wpływ na organizm, ale działanie adaptogenne wynika głównie z obecności witanolidów. Witania wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe, antyoksydacyjne, poprawiające odporność, redukujące stres i ochronne na układ nerwowy. Witania redukuje poziom stresu, lęku i niepokoju. Niektóre badania wskazują, że reguluje wydzielanie hormonów, działa przeciwcukrzycowo, kardioprotekcyjnie i poprawia jakość nasienia. Ze względu na mnogość związków zawartych w ashwagandzhie nie sposób określić jednego mechanizmu działania [1,2].

Lecytyna (fosfatydylocholina) to substancja pochodzenia tłuszczowego, fosfolipid, którą pozyskuje się z nasion soi lub żółtek jaj. Mechanizm działania lecytyny jest szeroki, ale głównie uznaje się, że wpływa pozytywnie na działanie mózgu i komórek nerwowych, m.in. dlatego, że wchodzi w ich skład. W skład lecytyny wchodzą, np. kwasy tłuszczowe, które zmniejszają wchłanianie cholesterolu, prowadząc do jego spadku. Lecytyna jest niezbędna do produkcji choliny, a ten składnik potrzebny jest do powstawania acetylocholiny. Acetylocholina to neuroprzekaźnik, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania mózgu i pamięci [3-6].

Jakie są skutki uboczne ashwagandhy i lecytyny?

Skutki uboczne ashwagandhy są niewielkie i lekkie. Najczęściej obejmują nudności, wymioty i biegunkę. U niektórych zdarzają się takie działania niepożądane jak senność, zawroty głowy, lub halucynacje. Ashwagandha stosowana krótkoterminowo (do kilku miesięcy) wydaje się być bezpiecznym związkiem, jednak nie przeprowadzono badań przy długotrwałym stosowaniu. Na suplementy z ashwagandhą powinny uważać osoby stosujące leki działające na układ nerwowy (np. nasenne, przeciwpadaczkowe) [2].

Lecytyna nie wykazuje poważnych skutków ubocznych. Rejestrowano jedynie takie objawy jak zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nudności i wymioty lub biegunki. U osób nadwrażliwych na lecytynę obserwowano wysypkę [3,4].

Kiedy brać ashwagandhę, a kiedy lecytynę?

Ashwagandhę warto stosować okresowo w sytuacjach długotrwałego narażenia na stres. Roślina ta pomaga nam zaadaptować się do stresowego środowiska, zmniejsza lęk i nerwowość. Istnieją badania, które pokazują, że suplementacja ashwagandhą może mieć sens w demencji, chorobie Alzheimera lub Parkinsona. Na poziomie molekularnym obserwowano pozytywne działanie związków w niej zawartych, jednak podstawą w leczeniu tych chorób powinny być inne leki. Ciekawe wyniki uzyskano podczas badania syndromu odstawienia alkoholu u zwierząt. Ashwagandha znacząco redukowała poziom stresu. Wyciągu z witanii ospałej mogą także pomagać w terapii zaburzeń nasienia i płodności [2].

Kiedy stosować lecytynę? Jej główne wskazania obejmują stany związane z zaburzeniami pamięci, trudnością z koncentracją i nadmiernym stresem. Lecytynę można suplementować przy demencji, ale z punktu jej mechanizmu działania może polepszać leczenie chorób związanych ze zwyrodnieniem układu nerwowego, np. choroby Parkinsona lub Alzheimera. Niektóre badania pokazują, że suplementacja lecytyną może obniżać poziom cholesterolu [3,5].

Dawkowanie i czas działania

W przypadku ashwagandhy stosuje się zwykle wyciągi z jej korzenia lub sproszkowany korzeń. W danych literaturowych dawkowanie jest dość zróżnicowane, ale zwykle stosuje się od 250 mg do 600 mg wyciągu z korzenia na dobę. Zwykle taką dawkę dzieli się na 2 mniejsze. Jeśli chodzi o sproszkowany korzeń, to dawkowanie waha się od 5 g do 10 g czystego korzenia na dobę – zwykle jest to podzielona na 2 lub 3 dawki. Na efekt działania substancji należy trochę poczekać, dlatego najczęściej zaleca się przyjmowanie ashwagandhy przez minimum 1 miesiąc [1,2].

Preparaty z lecytyną najczęściej mają 1200 mg w 1 kapsułce i zwykle stosuje się od 1 do 2 kapsułek na dobę. Jednak lecytyna to bezpieczny związek i nawet wyższe dawki są dobrze tolerowane. Natomiast istnieją też badania, w których stosowano kilkadziesiąt gramów lecytyny na dobę – w zaburzeniach pamięci lub chorobie Alzheimera. Rozsądne będzie przyjmowanie do kilku gramów lecytyny na dobę [3,7].

Ashwagandha czy lecytyna – profile bezpieczeństwa

Ashwagandha nie powinna być przyjmowana podczas ciąży lub karmienia piersią. Nie ma dostatecznych dowodów, które potwierdzają lub negują jej bezpieczeństwo, ale ze względu na szeroki mechanizm działania lepiej zachować ostrożność. Lecytyna natomiast wydaje się być bezpieczna podczas ciąży i karmienia piersią. Jest to związek naturalnie występujący w mleku kobiet. W przypadku suplementacji zaleca się stosowanie niskich dawek i lecytyny pochodzenia naturalnego [2,3,8].

Ashwagandhę stosuje się do terapii zaburzeń snu. U niektórych osób może wywoływać senność. Należy sprawdzić, jak ten związek wpływa na organizm i jeśli wystąpią takie skutki uboczne, to nie należy prowadzić po nim pojazdów. Najlepiej przyjmować ją też na wieczór. Lecytyna nie wykazuje działania zmniejszające zdolność prowadzenia pojazdów [2,3].

Nie istnieją interakcje pomiędzy alkoholem a ashwagandhą lub lecytyną. Natomiast należy zachować ostrożność przy łączeniu ashwagandhy z alkoholem. Witania działa hamująco na układ nerwowy, dlatego obserwujemy jej zastosowanie, np. w terapii bezsenności. Z tego powodu alkohol może potęgować jej działanie [2,3].

Nie ma przeciwwskazań do stosowania ashwagandhy u seniorów. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków działających na układ nerwowy. Czy należy z czymś nie łączyć lecytyny u seniorów? Tutaj podobnie nie ma żadnych przeciwwskazań co do stosowania tej substancji [2,3].

Jeśli chodzi o stosowanie lecytyny u ludzi z niewydolnością nerek, to nie istnieją takie przeciwwskazania. Niektóre badania wskazują na działanie ochronne na komórki nerek, co może wręcz przynieść pozytywne efekty. Ashwagandha także nie jest przeciwwskazana u osób z niewydolnością nerek [2,3,9].

Ashwagandha i lecytyny wydają się być bezpieczne u osób z niewydolnością wątroby. Natomiast należy zachować ostrożność przy ashwagandzie, bo stosowanie bardzo dużych dawek przez długi czas może uszkodzić komórki wątroby [2,3,10].

Dostępność leków i droga podania

Czysta lecytyna dostępna jest jedynie w formie doustnych kapsułek. Istnieją preparaty multiwitaminowe, które zawierają dodatek lecytyny. W takiej wersji znajdziemy ją w formie tabletek doustnych lub płynu.

Ashwagandha występuje jedynie w formie tabletek doustnych. Dostępna jest także w postaci ziół sypkich jako cięty korzeń.

Zamienniki ashwagandhy na pamięć

W Tabeli 1. przedstawiamy wybrane preparaty z ashwagandhą dostępne w aptekach.

Zamienniki lecytyny na pamięć

W Tabeli 2. przedstawiamy wybrane preparaty z lecytyną dostępne w aptekach.

Podsumowanie

Ashwagandha i lecytyna to preparaty, które głównie stosuje się na pamięć i koncentrację oraz do redukcji stresu. Produkty posiadają także inne zastosowanie, jednak ich użyteczność w innych wskazaniach nie jest tak duża, jak w przytoczonych na początku. Co lepiej brać na pamięć i koncentrację? Ashwagandhę czy lecytynę? Jeśli zależy nam tylko na poprawieniu pamięci i stosujemy dużo leków, to lepiej stosować lecytynę, bo nie ma praktycznie interakcji. Nie istnieją składniki, z którymi nie warto łączyć lecytyny. Jeśli zależy nam na dodatkowej redukcji stresu, to warto zastosować ashwagandhę. Czy są to najlepsze preparaty na pamięć i koncentrację? Co jest lepsze od ashwagandhy? Jeśli produkty ziołowe i naturalne nie pomagają na omawiane problemy, to najlepiej skonsultować się z lekarzem i rozpocząć terapię lekami na receptę, które będą z pewnością mocniejsze.