Objawy zespołu nerczycowego – rozpoznanie i charakterystyka

Zespół nerczycowy to stan chorobowy charakteryzujący się specyficznym zespołem objawów, które wynikają z uszkodzenia drobnych struktur filtracyjnych w nerkach, zwanych kłębuszkami nerkowym. Głównym problemem jest nadmierna utrata białka, szczególnie albuminy, z krwi do moczu, co prowadzi do charakterystycznych objawów klinicznych¹.

Główne objawy zespołu nerczycowego

Zespół nerczycowy definiuje się poprzez obecność czterech podstawowych objawów: nadmierne wydalanie białka z moczem (białkomocz), niski poziom albuminy we krwi, obrzęki oraz podwyższony poziom cholesterolu²³. Te objawy występują jednocześnie i wzajemnie się uzupełniają, tworząc charakterystyczny obraz kliniczny choroby.

Białkomocz, czyli obecność dużych ilości białka w moczu, stanowi podstawowy objaw zespołu nerczycowego. U dorosłych za białkomocz nerczycowy uważa się wydalanie ponad 3,5 grama białka na dobę²⁵. Pacjenci mogą zauważyć, że ich mocz staje się pieniący lub spieniony, co jest bezpośrednim skutkiem wysokiej zawartości białka⁶.

Obrzęki jako najczęstszy objaw

Obrzęki stanowią najbardziej charakterystyczny i najczęściej obserwowany objaw zespołu nerczycowego, występujący u około 95% pacjentów⁷. Mechanizm powstawania obrzęków jest bezpośrednio związany z utratą albuminy z organizmu. Albumina to białko odpowiedzialne za utrzymywanie odpowiedniego ciśnienia onkotycznego w naczyniach krwionośnych, które zapobiega wydostawaniu się płynu z naczyń do tkanek⁶.

Lokalizacja obrzęków różni się w zależności od wieku pacjenta i stopnia zaawansowania choroby. U dzieci obrzęki pojawiają się najpierw wokół oczu, szczególnie rano po przebudzeniu, a następnie rozprzestrzeniają się na całe ciało⁴⁸. U dorosłych pacjentów obrzęki zazwyczaj rozpoczynają się od stóp i kostek, szczególnie po dłuższym staniu lub siedzeniu, co wynika z działania siły grawitacji⁹.

W miarę postępu choroby obrzęki mogą stać się uogólnione, obejmując całe ciało. W ciężkich przypadkach może dojść do nagromadzenia płynu w jamie brzusznej (wodobrzusze) lub w jamie opłucnowej (wysięk opłucnowy), co może prowadzić do duszności⁴¹⁰. Charakterystyczne dla obrzęków w zespole nerczycowym jest to, że są miękkie i pozostawiają wgłębienie po naciśnięciu¹¹.

Objawy towarzyszące i systemowe

Oprócz głównych objawów, pacjenci z zespołem nerczycowym często doświadczają szeregu objawów towarzyszących, które znacząco wpływają na jakość życia. Zmęczenie i uczucie osłabienia należą do najczęściej zgłaszanych dolegliwości, występujących u około 60% pacjentów¹². Zmęczenie wynika z niedokrwistości związanej z utratą białek oraz z retencji płynów w organizmie¹³.

Utrata apetytu to kolejny częsty objaw, szczególnie widoczny u dzieci⁴¹³. Może być ona związana z obecnością płynu w jamie brzusznej, który powoduje uczucie pełności i dyskomfort. Pacjenci często zgłaszają również bóle brzucha, które mogą wynikać z obrzęków narządów wewnętrznych¹⁴.

Objawy u dzieci – specyficzne cechy

U dzieci zespół nerczycowy ma pewne charakterystyczne cechy, które odróżniają go od postaci u dorosłych Zobacz więcej: Objawy zespołu nerczycowego u dzieci - charakterystyczne cechy. Pierwszym objawem, który zwraca uwagę rodziców, jest zazwyczaj obrzęk twarzy, szczególnie widoczny rano wokół oczu¹⁵¹⁶. W miarę rozwoju choroby obrzęki mogą obejmować całe ciało dziecka, powodując znaczny przyrost masy ciała.

Dzieci z zespołem nerczycowym mogą również wykazywać objawy takie jak bladość łóżek paznokciowych, matowe włosy oraz mniej sprężysty chrząstkę uszną¹⁴. Mogą również rozwijać nietolerancje pokarmowe lub alergie, które wcześniej nie występowały. W niektórych przypadkach obserwuje się zmniejszenie częstości oddawania moczu¹⁷.

Powikłania i objawy zagrażające życiu

Zespół nerczycowy może prowadzić do poważnych powikłań, które manifestują się dodatkowymi objawami Zobacz więcej: Powikłania zespołu nerczycowego - objawy zagrażające życiu. Jednym z najpoważniejszych jest zwiększone ryzyko zakrzepów krwi, które może prowadzić do zatorowości płucnej, zakrzepicy żył głębokich lub zawału serca¹¹⁸. Objawy zakrzepicy mogą obejmować ból i obrzęk kończyn, duszność oraz ból w klatce piersiowej.

Zwiększone ryzyko infekcji jest kolejnym poważnym powikłaniem, szczególnie u dzieci z chorobą minimalnych zmian¹⁸. Infekcje mogą objawiać się gorączką, bólami brzucha (szczególnie w przypadku zapalenia otrzewnej) lub objawami infekcji dróg oddechowych. Pacjenci z zespołem nerczycowym są szczególnie narażeni na infekcje bakteryjne ze względu na utratę przeciwciał z moczem.

W niektórych przypadkach może dojść do rozwoju ostrego uszkodzenia nerek, które objawia się zmniejszeniem ilości oddawanego moczu, dusznością, osłabieniem i utratą apetytu⁸. Jest to stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej.