Diagnostyka anginy – jak rozpoznać i badać zapalenie migdałków

Diagnostyka anginy jest procesem wieloetapowym, który wymaga starannej oceny objawów klinicznych oraz zastosowania odpowiednich metod badawczych. Głównym celem diagnostycznym jest nie tylko potwierdzenie zapalenia migdałków, ale przede wszystkim ustalenie, czy infekcja ma podłoże bakteryjne czy wirusowe¹. To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla wyboru właściwej strategii terapeutycznej i uniknięcia niepotrzebnego stosowania antybiotyków².

Podstawy diagnostyczne anginy

Angina w większości przypadków stanowi diagnozę kliniczną, co oznacza, że rozpoznanie opiera się głównie na charakterystycznych objawach i wynikach badania fizykalnego³. Lekarz rozpoczyna proces diagnostyczny od szczegółowego wywiadu, podczas którego pyta o czas trwania objawów, ich nasilenie oraz okoliczności wystąpienia choroby. Istotne informacje dotyczą obecności gorączki, bólu gardła, trudności w przełykaniu oraz ogólnego stanu pacjenta⁴.

Badanie fizyczne koncentruje się na ocenie jamy ustnej i gardła, gdzie lekarz poszukuje charakterystycznych zmian zapalnych. Migdałki podniebienne mogą być powiększone, zaczerwienione i pokryte nalotami lub ropą⁵. Dodatkowo przeprowadza się palpację węzłów chłonnych szyi, które często są powiększone i bolesne w przebiegu anginy⁶.

Skale oceny klinicznej w diagnostyce

W praktyce klinicznej powszechnie stosuje się standaryzowane skale oceny, które pomagają oszacować prawdopodobieństwo infekcji bakteryjnej. Najczęściej wykorzystywaną jest skala Centor, która uwzględnia cztery podstawowe kryteria kliniczne¹. Za każde spełnione kryterium przyznaje się jeden punkt: obecność gorączki powyżej 38°C, naloty na migdałkach, brak kaszlu oraz bolesne powiększone węzły chłonne szyjne przednie⁷.

Interpretacja wyników skali Centor ma duże znaczenie praktyczne. Pacjenci z wynikiem 0-1 punktów mają bardzo małe prawdopodobieństwo infekcji paciorkowcowej i zazwyczaj nie wymagają dalszych badań laboratoryjnych. Wynik 2 punktów wskazuje na umiarkowane ryzyko, natomiast 3-4 punkty sugerują wysokie prawdopodobieństwo infekcji bakteryjnej wymagającej leczenia antybiotykami⁸. Alternatywną metodą oceny jest skala FeverPAIN, która dodatkowo uwzględnia wiek pacjenta i czas wystąpienia objawów⁹.

Metody laboratoryjne w diagnostyce anginy

Podstawowym badaniem laboratoryjnym w diagnostyce anginy jest wymaz z gardła, który pozwala na identyfikację patogenów odpowiedzialnych za infekcję. Procedura polega na pobraniu materiału biologicznego z tylnej ściany gardła i migdałków za pomocą jałowej wymazówki¹⁰. Uzyskany materiał może być badany za pomocą różnych metod laboratoryjnych, które różnią się czasem wykonania i dokładnością wyników¹¹.

Szczegółowe informacje o poszczególnych testach laboratoryjnych, ich zaletach i ograniczeniach znajdziesz w sekcji poświęconej metodom badawczym Zobacz więcej: Testy laboratoryjne w diagnostyce anginy - rodzaje i zastosowanie. Równie istotne są kryteria wyboru odpowiedniej metody diagnostycznej w zależności od sytuacji klinicznej, co zostało omówione w części dotyczącej strategii diagnostycznych Zobacz więcej: Strategie diagnostyczne w anginie - kiedy i jakie badania wykonać.

Diagnostyka różnicowa i powikłania

Angina wymaga różnicowania z wieloma innymi schorzeniami, które mogą powodować podobne objawy. Do najważniejszych należą: zwykłe zapalenie gardła, ropień okołomigdałkowy, zapalenie nagłośni oraz głębokie infekcje szyi¹. W przypadku podejrzenia powikłań, takich jak ropnie czy rozprzestrzenienie infekcji na głębokie struktury szyi, może być konieczne wykonanie badań obrazowych¹².

Tomografia komputerowa z kontrastem jest preferowaną metodą obrazowania w przypadkach podejrzenia poważnych powikłań anginy. Badanie to pozwala na ocenę rozprzestrzenienia infekcji oraz wykrycie ropni, które mogą wymagać leczenia chirurgicznego¹³. W rutynowej diagnostyce anginy badania obrazowe nie są jednak wskazane¹⁴.

Znaczenie właściwej diagnostyki

Precyzyjna diagnostyka anginy ma fundamentalne znaczenie dla zdrowia publicznego i indywidualnego pacjenta. Właściwe rozróżnienie między infekcjami bakteryjnymi a wirusowymi pozwala na racjonalne stosowanie antybiotyków, co jest kluczowe w walce z rosnącą opornością bakterii na te leki². Dodatkowo, szybka identyfikacja infekcji paciorkowcowej grupy A umożliwia wczesne wdrożenie leczenia, co może zapobiec rozwojowi poważnych powikłań, takich jak gorączka reumatyczna czy ostre kłębuszkowe zapalenie nerek¹⁵.

Współczesne podejście do diagnostyki anginy opiera się na zasadach medycyny opartej na dowodach, które podkreślają znaczenie selektywnego stosowania testów laboratoryjnych. Oznacza to, że nie każdy pacjent z objawami anginy wymaga wykonania wymazów czy innych badań – decyzja powinna być podejmowana na podstawie oceny ryzyka klinicznego z wykorzystaniem sprawdzonych skal diagnostycznych⁸. Takie podejście pozwala na optymalne wykorzystanie zasobów medycznych przy zachowaniu wysokiej jakości opieki nad pacjentami.