Objawy hiperkalcemii – jak rozpoznać podwyższony poziom wapnia

Hiperkalcemia to stan, w którym poziom wapnia we krwi jest zbyt wysoki. Objawy tej choroby mogą być bardzo różnorodne i zależą głównie od stopnia podwyższenia wapnia oraz szybkości, z jaką nastąpił wzrost jego stężenia¹². Wielu pacjentów z łagodną hiperkalcemią może w ogóle nie odczuwać żadnych symptomów, podczas gdy osoby z ciężkimi postaciami choroby mogą doświadczać poważnych, a nawet zagrażających życiu powikłań.

Zależność objawów od stopnia hiperkalcemii

Nasilenie objawów hiperkalcemii jest ściśle związane z poziomem wapnia we krwi oraz tempem jego wzrostu. Pacjenci z łagodną hiperkalcemią (poziom wapnia 10,5-12 mg/dl) często nie wykazują żadnych symptomów lub mogą doświadczać jedynie niespecyficznych dolegliwości, takich jak zmęczenie czy zaparcia³⁴. Umiarkowana hiperkalcemia (12-14 mg/dl) może być dobrze tolerowana, jeśli rozwija się przewlekle, ale nagły wzrost do tego poziomu może powodować znaczące zmiany stanu pacjenta⁵.

Ciężka hiperkalcemia (powyżej 14-15 mg/dl) jest stanem zagrażającym życiu i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Na tym poziomie mogą wystąpić śpiączka i zatrzymanie akcji serca⁴⁶. Kryzys hiperkalcemiczny charakteryzuje się szczególnie ciężkimi objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego oraz może prowadzić do niewydolności nerek i zaburzeń rytmu serca.

Objawy ze strony układu nerwowego

Układ nerwowy jest szczególnie wrażliwy na podwyższony poziom wapnia we krwi. Hiperkalcemia prowadzi do hiperpolaryzacji błon komórkowych, co zaburza prawidłowe funkcjonowanie neuronów⁷. Wczesne objawy neurologiczne obejmują trudności z koncentracją, zmęczenie i osłabienie mięśni⁸⁹.

W miarę postępu choroby mogą pojawić się bardziej poważne objawy neurologiczne i neuropsychiatryczne. Pacjenci często skarżą się na zaburzenia pamięci, drażliwość i depresję²¹⁰. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić splątanie, majaczenie, halucynacje, a w skrajnych sytuacjach – stupor lub śpiączka⁹¹¹. Te objawy mogą się poprawić lub całkowicie ustąpić po normalizacji poziomu wapnia we krwi Zobacz więcej: Objawy neurologiczne i neuropsychiatryczne hiperkalcemii.

Objawy ze strony układu pokarmowego

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe należą do najczęściej występujących objawów hiperkalcemii. Wczesne symptomy obejmują utratę apetytu, nudności i wymioty⁹¹¹. Zaparcia są szczególnie charakterystycznym objawem i mogą być pierwszym sygnałem ostrzegawczym⁷.

Podwyższony poziom wapnia może również prowadzić do bólu brzucha i zaburzeń trawienia. W rzadkich przypadkach może dojść do rozwoju choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy oraz zapalenia trzustki⁷¹¹. Te powikłania są bardziej prawdopodobne w przypadku ciężkiej hiperkalcemii lub kryzysu hiperkalcemicznego.

Objawy ze strony układu moczowego

Nerki są jednymi z pierwszych narządów reagujących na podwyższony poziom wapnia we krwi. Nadmiar wapnia sprawia, że nerki muszą pracować intensywniej, aby go odfiltrować, co prowadzi do charakterystycznych objawów¹. Pacjenci często skarżą się na nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu, które może występować również w nocy (nykturia)⁴¹⁰.

Długotrwała hiperkalcemia może prowadzić do powstawania kamieni nerkowych zawierających wapń. Jest to szczególnie częste powikłanie pierwotnej nadczynności przytarczyc⁷¹¹. W ciężkich przypadkach może dojść do ostrej niewydolności nerek, a jeśli wystarczająco dużo wapnia zgromadzi się w nerkach, uszkodzenie może być nieodwracalne Zobacz więcej: Objawy nerkowe hiperkalcemii - wpływ na układ moczowy.

Objawy ze strony układu kostno-mięśniowego

Hiperkalcemia często prowadzi do osłabienia kości, ponieważ nadmiar wapnia we krwi jest zazwyczaj pobierany z tkanki kostnej. Powoduje to osłabienie struktury kości i może prowadzić do bólu kostnego oraz osłabienia mięśni¹. Pacjenci często skarżą się na bóle kości, szczególnie w kręgosłupie, oraz ogólne osłabienie i zmęczenie¹⁰.

W długotrwałych przypadkach hiperkalcemia może prowadzić do osteoporozy i zwiększonego ryzyka złamań patologicznych¹². Pacjenci mogą również doświadczać skurczów mięśni, drgań lub ogólnego osłabienia siły mięśniowej²¹⁰. Te objawy wynikają z wpływu podwyższonego poziomu wapnia na funkcjonowanie mięśni szkieletowych.

Objawy sercowo-naczyniowe

Chociaż objawy sercowe są rzadsze niż inne manifestacje hiperkalcemii, mogą być szczególnie niebezpieczne. Podwyższony poziom wapnia może wpływać na system elektryczny serca, powodując nieprawidłowe rytmy serca⁸¹⁰. Pacjenci mogą odczuwać uczucie szybkiego, trzepoczącego lub mocno bijącego serca.

W elektrokardiogramie charakterystyczne jest skrócenie odcinka QT, które może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu⁷⁹. W bardzo ciężkich przypadkach hiperkalcemia może prowadzić do bradykardii, bloków serca, a nawet zatrzymania akcji serca⁹. Może również rozwinąć się nadciśnienie tętnicze, które może utrzymywać się nawet po normalizacji poziomu wapnia.

Kiedy zwrócić się o pomoc medyczną

Rozpoznanie hiperkalcemii może być trudne, ponieważ objawy często są niespecyficzne i mogą być mylone z innymi schorzeniami¹³. Wiele przypadków hiperkalcemii jest wykrywanych przypadkowo podczas rutynowych badań krwi, zanim jeszcze pojawią się objawy².

Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, jeśli występują objawy sugerujące hiperkalcemię, szczególnie nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu i ból w okolicy brzucha⁸. Szczególnie niepokojące są objawy neurologiczne, takie jak splątanie, zaburzenia świadomości czy znaczne osłabienie, które mogą wskazywać na ciężką hiperkalcemię wymagającą natychmiastowej hospitalizacji⁶.

Powikłania długotrwałej hiperkalcemia

Nieleczona lub źle kontrolowana hiperkalcemia może prowadzić do szeregu poważnych powikłań długoterminowych. Do najczęstszych należą odkładanie się wapnia w nerkach (nefrocalcynoza), które może powodować pogorszenie funkcji nerek, a w skrajnych przypadkach – niewydolność nerek¹¹¹².

Inne powikłania obejmują kamica nerkowa, nadciśnienie tętnicze, depresja, torbiele kostne i złamania kości oraz osteoporoza¹². W bardzo ciężkich przypadkach może dojść do splątania, demencji, a nawet śpiączki, która może być śmiertelna¹⁴. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie hiperkalcemii, zanim dojdzie do nieodwracalnych powikłań.