Objawy aspergilloza – jak rozpoznać infekcję grzybiczą płuc

Aspergiloza to infekcja grzybicza wywołana przez pleśnie z rodzaju Aspergillus, która najczęściej dotyka układu oddechowego¹. Objawy tej choroby mogą się znacznie różnić w zależności od rodzaju infekcji oraz stanu układu immunologicznego pacjenta²³. Większość ludzi codziennie wdycha zarodniki Aspergillus bez żadnych konsekwencji zdrowotnych, jednak osoby z osłabionym układem immunologicznym lub chorobami płuc są narażone na rozwój objawów chorobowych³.

Główne objawy aspergilloza

Objawy aspergilloza mogą być bardzo różnorodne i obejmować zarówno dolegliwości oddechowe, jak i ogólnoustrojowe⁴. Do najczęstszych symptomów należą kaszel i duszność, które występują we wszystkich rodzajach aspergilloza³. Inne często spotykane objawy to gorączka, ból w klatce piersiowej oraz wykrztuszanie krwi⁴⁵.

Niektóre rodzaje infekcji mogą dodatkowo powodować niedrożność nosa, bóle głowy, zmęczenie i wykrztuszanie krwi³. Ważne jest to, że objawy mogą się różnić w zależności od tego, który narząd jest dotknięty infekcją oraz jak rozprzestrzenia się choroba w organizmie⁵.

Alergiczna płucna aspergiloza (ABPA)

Alergiczna płucna aspergiloza występuje głównie u osób z astmą lub mukowiscydozą i jest wynikiem reakcji alergicznej na zarodniki Aspergillus⁶⁷. Objawy ABPA są podobne do objawów astmy i obejmują świszczący oddech, kaszel oraz duszność⁵⁶.

Charakterystycznym objawem ABPA jest kaszel z wykrztuszaniem brązowawych lub krwistych czopów śluzowych¹⁶. Pacjenci mogą również doświadczać gorączki, ogólnego osłabienia oraz pogorszenia kontroli astmy⁶⁷. Często pierwszym objawem, który zauważają pacjenci, jest pogorszenie objawów astmy lub częstsze napady astmatyczne⁶.

W przypadku ABPA może również wystąpić alergiczne zapalenie zatok z objawami takimi jak przewlekłe zapalenie zatok z ropną, gęstą wydzieliną o ciemnym kolorze⁷. Szczegółowe informacje o objawach ABPA można znaleźć Zobacz więcej: Objawy ABPA - jak rozpoznać alergiczną płucną aspergillozę.

Przewlekła płucna aspergiloza

Przewlekła płucna aspergiloza rozwija się stopniowo i często przez długi czas pacjenci nie odczuwają żadnych objawów⁵⁸. Kiedy objawy się pojawią, najczęstszym z nich jest kaszel⁸. Ze względu na uszkodzenie naczyń krwionośnych w płucach, około połowa pacjentów doświadcza wykrztuszania krwi, które może być pierwszym objawem choroby⁸.

Inne charakterystyczne objawy przewlekłej formy obejmują świszczący oddech, duszność, zmęczenie oraz niezamierzony spadek masy ciała¹⁵. W przypadku form jamistych, włókniejących i martwiczych często występują objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, nocne poty i utrata masy ciała⁸.

Pacjenci z małymi aspergillomami lub guzkami mogą pozostać bezobjawowi i mieć prawidłowe wyniki badania fizykalnego⁸. Więcej szczegółów na temat objawów przewlekłej aspergilloza znajdziesz Zobacz więcej: Przewlekła płucna aspergiloza - objawy i przebieg CPA.

Inwazyjne aspergilloza

Inwazyjne aspergilloza jest najcięższą formą choroby i występuje głównie u osób z poważnie osłabionym układem immunologicznym⁹¹⁰. Charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem się infekcji z płuc do innych narządów, takich jak mózg, serce, nerki czy skóra⁹.

Najczęstsze początkowe objawy płucnej infekcji to gorączka, nasilająca się duszność, zwiększona produkcja plwociny, wykrztuszanie krwi oraz ból opłucnowy w klatce piersiowej⁸. Ważne jest to, że u osób z ciężkim niedoborem odporności gorączka może nie wystąpić mimo postępującej infekcji⁸.

Gdy infekcja rozprzestrzeni się poza płuca, objawy zależą od tego, które narządy są dotknięte⁹. Ogólnie inwazyjne aspergilloza może powodować gorączkę i dreszcze, kaszel z wykrztuszaniem krwi, duszność, ból w klatce piersiowej lub stawach, bóle głowy lub objawy oczne oraz zmiany skórne⁹. Szczegółowe omówienie objawów inwazyjnej aspergilloza znajduje się Zobacz więcej: Inwazyjne aspergilloza - objawy najcięższej formy infekcji grzybiczej.

Aspergilloza zatok i innych lokalizacji

Aspergillus może również zajmować inne obszary ciała niż płuca, szczególnie zatoki przynosowe⁹. W zatokach grzyb może powodować niedrożność nosa, czasami z wydzieliną, która może zawierać krew⁹. Mogą również wystąpić gorączka, ból twarzy i bóle głowy⁹.

Inwazyjne zapalenie zatok grzybiczych często przedstawia się z niespecyficznymi objawami, ale można zaobserwować ból twarzy, ból zaoczodołowy, wytrzeszcz, zaburzenia widzenia, niedrożność nosa oraz gorączkę⁸. Aspergillus może również powodować miejscowe infekcje paznokci, oczu, skóry, zatok lub przewodów słuchowych⁵.

Czynniki wpływające na nasilenie objawów

Nasilenie objawów aspergilloza zależy od kilku kluczowych czynników. Przede wszystkim stan układu immunologicznego pacjenta ma decydujące znaczenie – osoby z osłabionym układem odpornościowym doświadczają bardziej nasilonych objawów². Rodzaj aspergilloza również determinuje obraz kliniczny – od łagodnych reakcji alergicznych po zagrażające życiu infekcje inwazyjne⁴.

Obecność chorób współistniejących, szczególnie chorób płuc jak astma, mukowiscydoza czy przewlekła obturacyjna choroba płuc, może znacznie pogorszyć przebieg aspergilloza¹¹. U pacjentów z istniejącymi schorzeniami płuc objawy mogą się nasilić, a kontrola podstawowej choroby może stać się trudniejsza¹¹.

Kiedy należy szukać pomocy medycznej

Wczesne rozpoznanie i leczenie aspergilloza może znacznie poprawić rokowanie². Osoby z grup ryzyka, szczególnie te z osłabionym układem immunologicznym lub chorobami płuc, powinny natychmiast skonsultować się z lekarzem w przypadku wystąpienia niewyjaśnionej gorączki, duszności lub kaszlu z wykrztuszaniem krwi¹².

Bez odpowiedniego leczenia aspergilloza może prowadzić do poważnych powikłań i uszkodzenia płuc¹¹. W przypadku inwazyjnej aspergilloza szybkie wdrożenie leczenia jest krytyczne dla przeżycia pacjenta¹⁰. Dlatego też każdy niepokojący objaw u osoby z grupy ryzyka powinien być powodem do natychmiastowej konsultacji medycznej.