Inwazyjne aspergilloza – objawy najcięższej formy infekcji grzybiczej

Inwazyjne aspergilloza jest najcięższą formą aspergilloza i występuje wyłącznie u osób z poważnie osłabionym układem immunologicznym¹². Ta forma choroby charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem się infekcji z płuc do innych części organizmu, takich jak mózg, serce, nerki czy skóra¹. Bez leczenia ta forma aspergilloza może być śmiertelna².

Objawy płucne inwazyjnej aspergilloza

Najczęstsze początkowe objawy płucnej infekcji obejmują gorączkę, nasilającą się duszność, zwiększoną produkcję plwociny, wykrztuszanie krwi oraz ból opłucnowy w klatce piersiowej³. Ważne jest to, że u osób z ciężkim niedoborem odporności gorączka może nie wystąpić mimo postępującej infekcji³.

Inwazyjne aspergilloza płuc zwykle powoduje kaszel, często z wykrztuszaniem krwi, ból opłucnowy w klatce piersiowej oraz duszność⁴. Pacjenci mogą być tachypnoiczni i mieć szybko postępujące pogarszające się niedotlenienie⁴. Ta forma to szybko rozprzestrzeniająca się infekcja w płucach, która często powoduje kaszel, gorączkę, ból w klatce piersiowej i trudności z oddychaniem⁵.

Objawy ogólnoustrojowe

Gdy infekcja rozprzestrzeni się do innych narządów, powoduje poważne objawy ogólnoustrojowe. Aspergilloza, która rozprzestrzenia się do innych narządów, powoduje, że ludzie są bardzo chorzy⁵. Objawy obejmują gorączkę, dreszcze, wstrząs, majaczenie i skrzepy krwi⁵.

Gorączka jest częstym objawem inwazyjnej aspergilloza⁶. Objawy inwazyjnej aspergilloza w płucach obejmują gorączkę, ból w klatce piersiowej, kaszel, wykrztuszanie krwi oraz duszność⁶. Inne objawy mogą rozwinąć się, jeśli infekcja rozprzestrzeni się z płuc do innych części ciała⁶.

Objawy neurologiczne

Gdy inwazyjne aspergilloza rozprzestrzeni się do mózgu, może powodować różnorodne objawy neurologiczne. Bóle głowy lub objawy oczne są częstymi manifestacjami zajęcia ośrodkowego układu nerwowego¹. Inwazyjne zapalenie zatok grzybiczych często przedstawia się z niejasnymi objawami, ale można odnotować ból twarzy, ból zaoczodołowy, wytrzeszcz, zaburzenia widzenia, niedrożność nosa i gorączkę³.

Objawy neurologiczne mogą obejmować bóle głowy i zmiany behawioralne⁷. Charakterystyczne oznaki, że grzyb Aspergillus zainfekował mózg, to bóle głowy i zmiany behawioralne⁷. Inne objawy, że inwazyjne aspergilloza rozprzestrzeniło się do mózgu, obejmują objawy oczne (częściową lub przerywającą ślepotę) oraz obrzęk twarzy, zazwyczaj tylko po jednej stronie twarzy naraz⁸.

Jeśli fragmenty grzybicze przedostały się do ośrodkowego układu nerwowego, infekcja może powodować drgawki, krwawienie wewnątrzczaszkowe, udar lub zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych⁹. Gdy infekcja rozprzestrzeni się do ośrodkowego układu nerwowego, śmiertelność jest bliska 100%¹⁰.

Objawy skórne i inne manifestacje

Inwazyjne aspergilloza może również rozprzestrzeniać się na skórę i powodować tam infekcje grzybicze, szczególnie u osób z bardzo osłabionym układem immunologicznym⁸. Zmiany skórne to jeden z objawów, które mogą wystąpić, gdy infekcja rozprzestrzeni się poza płuca¹.

Około 5-10% osób z inwazyjną płucną aspergillozą rozwinie zmiany na skórze głowy i kończyn w miarę rozwoju aspergilloza¹¹. Zmiany mogą być czerwonymi lub fioletowymi stwardniałymi płytkami i mogą być bolesne w dotyku¹¹. Mogą one ciemnieć i stawać się owrzodzeniami lub strupami¹¹.

Objawy w zależności od zajętych narządów

Objawy inwazyjnej aspergilloza mogą się różnić w zależności od tego, które części ciała są dotknięte¹², ale mogą obejmować ból głowy, obrzęknięte oczy, krwawienie z nosa, ból stawów, zmiany na skórze, trudności z mową, dezorientację oraz drgawki¹³.

Gdy infekcja rozprzestrzeni się poza płuca, objawy mogą zależeć od tego, która część ciała jest dotknięta¹⁴. Może rozwinąć się niewydolność nerek, niewydolność wątroby (powodująca żółtaczkę) oraz trudności z oddychaniem⁵. Ten rodzaj infekcji może być szybko śmiertelny⁵.

Szybkość progresji objawów

Inwazyjne aspergilloza szybko postępuje, a objawy często manifestują się, gdy choroba jest już zaawansowana³. Ta forma ma szybki początek, a choroba szybko postępuje¹⁵. Szybkość, z jaką pojawiają się objawy, również różni się w zależności od układu immunologicznego pacjenta¹⁶.

Pacjenci z pewną formą immunosupresji, taką jak zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS), stosowanie kortykosteroidów, cukrzyca lub alkoholizm, mogą wykazywać szybszy początek objawów¹⁶. Na przykład, będą wykazywać objawy w ciągu tygodni, a nie miesięcy¹⁶.

Objawy w populacjach szczególnego ryzyka

U pacjentów z białaczką i chłoniakiem aspergilloza może wystąpić po chemioterapii wywołującej supresję szpiku kostnego, z wynikającą z tego długotrwałą neutropenią, manifestując się uporczywą gorączką i naciekami płucnymi pomimo szerokospektralnej terapii antybiotykowej⁴.

Inwazyjne aspergilloza jest coraz częściej obserwowane u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) na długotrwałej terapii kortykosteroidami⁴. W takich przypadkach objawy mogą być mniej typowe i nakładać się na objawy choroby podstawowej.

Powikłania i objawy zagrażające życiu

Jeśli inwazyjne aspergilloza nie jest leczone we właściwym czasie, może prowadzić do kilku powikłań¹⁷. Wstrząs, majaczenie, ciężkie krwawienie z płuc oraz zapalenie tchawicy i oskrzeli – infekcja tchawicy i oskrzeli, która może ograniczyć drogi oddechowe, to tylko niektóre z ciężkich, zagrażających życiu problemów, które mogą się pojawić¹⁷.

Inwazyjne aspergilloza może skutkować niewydolnością oddechową i śmiercią¹⁸. Może wystąpić masywne krwioplucie¹⁸. Aspergillus może rozprzestrzenić się do innych narządów, w tym ośrodkowego układu nerwowego, nerek i serca, i skutkować wielonarządową niewydolnością¹⁸.

Trudności diagnostyczne

Ponieważ pacjenci z inwazyjną aspergillozą zazwyczaj cierpią na inne schorzenia medyczne, może być trudno zidentyfikować objawy związane z infekcją aspergilloza¹⁹. Objawy mogą się również różnić w zależności od tego, które narządy są dotknięte w miarę rozprzestrzeniania się infekcji¹⁹.

Inwazyjne aspergilloza zwykle występuje u osób, które są już chore z powodu innego schorzenia medycznego lub mają upośledzoną odporność z powodu choroby lub leczenia, takiego jak chemioterapia, więc może być trudno określić, które objawy są związane z infekcją Aspergillus²⁰.

Rokowanie i znaczenie szybkiej diagnozy

Rokowanie dla pacjentów z inwazyjną aspergillozą jest złe¹⁰. Pomimo odpowiedniej terapii przeciwgrzybiczej, śmiertelność inwazyjnej płucnej aspergilloza wynosi około 20% w ciągu 6 tygodni od diagnozy¹⁰. Gdy infekcja rozprzestrzeniła się do ośrodkowego układu nerwowego, śmiertelność jest bliska 100%¹⁰.

Wczesna diagnoza i terapia znacznie poprawiają rokowanie pacjentów z inwazyjną aspergillozą²¹. Dlatego tak ważne jest natychmiastowe rozpoznanie objawów i szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia u osób z grup ryzyka.