Leczenie alergii na orzeszki ziemne – opcje terapeutyczne

Leczenie alergii na orzeszki ziemne przeszło w ostatnich latach rewolucyjne zmiany. Tradycyjne podejście opierające się wyłącznie na unikaniu alergenu zostało uzupełnione o innowacyjne terapie immunologiczne, które oferują pacjentom nadzieję na większe bezpieczeństwo i poprawę jakości życia¹.

Podstawowe podejście terapeutyczne

Głównym założeniem leczenia alergii na orzeszki ziemne pozostaje całkowite unikanie kontaktu z alergenem. Pacjenci muszą skrupulatnie czytać etykiety produktów spożywczych, unikać miejsc gdzie istnieje ryzyko zanieczyszczenia krzyżowego oraz nosić ze sobą automatyczny wstrzykiwacz adrenaliny (EpiPen)². Adrenalina pozostaje jedynym skutecznym lekiem ratującym życie w przypadku ciężkich reakcji alergicznych, w tym wstrząsu anafilaktycznego³.

Immunoterapia doustna – przełom w leczeniu

Immunoterapia doustna (OIT) to nowoczesna metoda leczenia, która polega na podawaniu pacjentowi stopniowo zwiększających się dawek alergenu w celu wytworzenia tolerancji immunologicznej. Proces ten, znany również jako odczulanie, nie leczy całkowicie alergii, ale może znacząco zmniejszyć ryzyko ciężkich reakcji w przypadku przypadkowego kontaktu z orzeszkami ziemnymi¹.

Pierwszym preparatem zatwierdzonym przez FDA do immunoterapii doustnej alergii na orzeszki ziemne jest Palforzia. Ten standaryzowany proszek z białka orzeszków ziemnych przeznaczony jest dla dzieci w wieku 4-17 lat z potwierdzoną diagnozą alergii⁴. Leczenie składa się z trzech faz: początkowej eskalacji dawki, zwiększania dawek oraz fazy podtrzymującej. Cały proces może trwać od 6 do 12 miesięcy⁵.

Badania kliniczne wykazały, że 67% pacjentów leczonych preparatem Palforzia było w stanie tolerować równowartość dwóch orzeszków ziemnych po zakończeniu leczenia, w porównaniu do zaledwie 4% w grupie otrzymującej placebo⁶. Szczegółowe informacje o mechanizmie działania i przebiegu terapii znajdziesz w sekcji poświęconej immunoterapii doustnej Zobacz więcej: Immunoterapia doustna w leczeniu alergii na orzeszki ziemne.

Terapie przeciwciałami monoklonalnymi

Omalizumab (Xolair) to przeciwciało monoklonalne, które zostało niedawno zatwierdzone przez FDA jako pierwsza terapia biologiczna dla alergii pokarmowych. Lek ten wiąże się z przeciwciałami IgE w organizmie, które są odpowiedzialne za reakcje alergiczne, czyniąc układ immunologiczny mniej reaktywnym na alergeny⁷.

W badaniach klinicznych 67% pacjentów otrzymujących omalizumab było w stanie spożyć równowartość dwóch orzeszków ziemnych bez objawów reakcji alergicznej, w porównaniu do zaledwie 7% w grupie placebo⁸. Lek podawany jest w formie iniekcji co 2-4 tygodnie i może być stosowany u pacjentów od pierwszego roku życia⁹.

Immunoterapia podjęzykowa

Immunoterapia podjęzykowa (SLIT) to alternatywna metoda leczenia, w której niewielkie ilości alergenu są umieszczane pod językiem pacjenta. Metoda ta charakteryzuje się lepszym profilem bezpieczeństwa w porównaniu do immunoterapii doustnej, choć może być mniej skuteczna¹⁰.

Badania prowadzone przez zespół dr Edwina Kima wykazały, że 4-letnie leczenie SLIT dawką 4 mg białka orzeszków ziemnych zapewnia silne odczulenie, które powinno chronić przed przypadkowym kontaktem z alergenem u większości dzieci¹¹. Metoda ta jest szczególnie obiecująca dla pacjentów, którzy nie tolerują immunoterapii doustnej.

Immunoterapia naskórkowa

Immunoterapia naskórkowa (EPIT) wykorzystuje plastry zawierające białko orzeszków ziemnych, które są przyklejane do skóry. Metoda ta jest obecnie badana w ramach prób klinicznych i może stanowić opcję dla pacjentów, którzy nie mogą tolerować terapii doustnej¹².

Badanie EPITOPE wykazało, że po roku leczenia plastrem zawierającym 250 mikrogramów białka orzeszków ziemnych, 67% małych dzieci w wieku 1-3 lata wykazało desensytyzację w porównaniu do 33,5% w grupie placebo¹³. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są zaczerwienienie, świąd i podrażnienie w miejscu aplikacji plastra.

Leczenie reakcji alergicznych

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na orzeszki ziemne, postępowanie zależy od jej ciężkości. Łagodne reakcje mogą być leczone antyhistaminami, natomiast ciężkie reakcje wymagają natychmiastowego podania adrenaliny¹⁴. Szczegółowe informacje o postępowaniu w przypadku różnych typów reakcji alergicznych oraz protokołach awaryjnych znajdziesz w dedykowanej sekcji Zobacz więcej: Postępowanie w reakcjach alergicznych na orzeszki ziemne.

Nowe kierunki badań

Naukowcy pracują nad kolejnymi innowacyjnymi terapiami, w tym nad modyfikowanymi alergenami, terapią genową oraz wykorzystaniem mikrobioty jelitowej w leczeniu alergii pokarmowych. Badane są również kombinacje różnych metod leczenia, które mogą zwiększyć skuteczność terapii przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka działań niepożądanych¹⁵.

Przyszłość leczenia alergii na orzeszki ziemne wygląda obiecująco. Coraz więcej opcji terapeutycznych staje się dostępnych dla pacjentów, oferując nadzieję na lepszą jakość życia i zmniejszenie ryzyka ciężkich reakcji alergicznych. Kluczowe jest jednak zawsze prowadzenie terapii pod nadzorem doświadczonego alergologa oraz kontynuowanie podstawowych środków ostrożności, takich jak unikanie alergenu i noszenie adrenaliny.