Menopauza a bezsenność

Problemy ze snem dotykają nawet 40% do 60% kobiet w okresie menopauzy. Trudności mogą obejmować nie tylko samo zasypianie, ale także częste nocne wybudzenia, zbyt wczesne pobudki oraz brak poczucia regeneracji, które powinno nastąpić po przespanej nocy. U niektórych kobiet pojawiają się również uderzenia gorąca i nocne poty, które pogarszają jakość snu i wpływają na ogólne samopoczucie.

Za jedną z przyczyn tego typu dolegliwości uważa się spadek poziomu hormonów — estrogenów i progesteronu. Ponieważ odgrywają one ważną rolę w regulowaniu cyklu snu i czuwania, wahanie oraz obniżenie ich stężenia we krwi może prowadzić do bezsenności. Jednocześnie należy mieć na uwadze to, że problemy ze snem mogą wynikać także z innych czynników, takich jak choroby współistniejące oraz fizyczne i psychiatryczne aspekty zdrowia [1-3].

Jak leczyć bezsenność w menopauzie?

Leczenie bezsenności w menopauzie może być trudne, ponieważ przyczyny tego problemu są złożone i różnorodne. Aby znaleźć odpowiednie rozwiązanie, często trzeba wykonać badania, które pomogą ustalić, co dokładnie powoduje kłopoty ze snem i pozwoli dobrać odpowiednią metodę leczenia. Inną opcją jest włączenie leków nasennych. Tutaj pojawia się wiele możliwości terapeutycznych bez recepty (np. zioła, difenhydramina) lub leków nasennych na receptę. Omówmy najpierw przyczyny bezsenności związane z menopauzą i wahaniami hormonów, a potem przejdziemy do leków i suplementów bez recepty [1,2].

Hormonalna terapia zastępcza

Jedną z metod leczenia objawów menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza. Stosuje się wówczas preparaty zawierające te hormony, których niedobór powoduje różne objawy menopauzy, takie jak uderzenia gorąca czy bezsenność. Hormonalna terapia zastępcza (Femonston, Systen Conti, Lenzetto) może być stosowana doustnie, jednak dostępne są również preparaty w postaci plastrów i aerozoli na skórę. Wszystkie leki zaliczane do tej grupy wydawane są jedynie z przepisu lekarza i powinny być stosowane pod jego nadzorem. Poniżej opisujemy wybrane leki stosowane w HTZ [1-4].

Femoston, tabletki powlekane

O produkcie

• produkt leczniczy dostępny na receptę;
• zawiera dwa odpowiedniki hormonów — estrogenów i progesteronu, których stężenie we krwi spada po przejściu menopauzy;
• stosowany w hormonalnej terapii zastępczej oraz profilaktyce osteoporozy;
• pomocny w leczeniu zaburzeń snu wywołanych niedoborem estrogenów;
• dostępny w różnych dawkach, co pozwala indywidualnie dostosować terapię do potrzeb pacjentki;
• zażywanie preparatu powinno być nadzorowane przez lekarza [5].

Systen Conti, system transdermalny

O produkcie

• produkt leczniczy dostępny na receptę;
• stanowi połączenie dwóch syntetycznych odpowiedników hormonów naturalnie występujących w organizmie, czyli estrogenów i progesteronu;
• stosowany w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet z zachowaną macicą;
• przeznaczony do stosowania ciągłego, pod nadzorem lekarza;
• postać plastra na skórę sprawia, że stosowanie jest komfortowe i pozwala na stopniowe dostarczanie substancji czynnych do krwiobiegu;
• może przyczyniać się do łagodzenia zaburzeń snu wynikających z niedoboru estrogenów;
• u kobiet, które przeszły zabieg chirurgicznego usunięcia macicy (histerektomię) wskazany jest inny system transdermalny, który zawiera jedynie odpowiednik estrogenów (Systen 50) [6].

Lenzetto, aerozol na skórę

O produkcie

• produkt leczniczy dostępny na receptę;
• zawiera syntetyczny odpowiednik estrogenów, których niedobór może powodować m.in. bezsenność w okresie menopauzy;
• stosowany w hormonalnej terapii zastępczej;
• dostępny w postaci aerozolu na skórę, co jest wygodną alternatywą dla tabletek i plastrów na skórę;
• można stosować u kobiet po zabiegu chirurgicznego usunięcia macicy (histerektomii) [7].

Czy melatonina poprawia sen?

Hormonalna Terapia Zastępcza i nieprawidłowości w poziomie hormonów u kobiet to jedno, ale przyczyny mogą być także inne. Czasami dochodzi do zaburzenia rytmu dobowego, co może być związane z innym hormonem – melatoniną. Melatonina jest hormonem naturalnie występującym w organizmie. Stężenie tej substancji spada wraz z wiekiem, dlatego uważa się, że może być pomocna w leczeniu zaburzeń snu u kobiet w okresie menopauzy. Leki z melatoniną na sen (Senaxa PR, Melatonina Lek-AM) oraz suplementy diety (Olimp Forsen Forte z Melatoniną) uważa się za stosunkowo bezpieczne — nie uzależniają i mogą być stosowane doraźnie lub regularnie przez 2-3 miesiące. Są dostępne bez recepty, a w postaci o przedłużonym uwalnianiu na receptę [1-4].

Leki bez recepty na bezsenność

Jeśli zmagasz się z bezsennością i ziołowe preparaty nie przynoszą oczekiwanych efektów, warto sięgnąć po silniejsze, ale dostępne bez recepty substancje, takie jak doksylamina i difenhydramina. Oba leki skutecznie pomagają zasnąć, są bezpieczne i nie powodują uzależnienia, co odróżnia je od niektórych leków dostępnych na receptę. Difenhydramina zaczyna działać już po 15 minutach, a jej efekt nasenny utrzymuje się od 1 do 3 godzin. Co ważne, działanie zanika po 4-6 godzinach, co pozwala na poranne wstawanie bez uczucia senności. Doksylaminę i difenhydraminę stosuje się zwykle około 20 minut przed snem, wyłącznie u osób dorosłych. To skuteczna alternatywa dla osób szukających szybkiego i niezawodnego rozwiązania problemu z zasypianie.

Leki ziołowe – naturalna pomoc w problemach ze snem

Problemy ze snem w okresie menopauzy można łagodzić, stosując leki ziołowe o działaniu wyciszającym i uspokajającym. Do substancji tych zalicza się m.in. wyciągi z korzenia kozłka lekarskiego, ziela passiflory (męczennicy), szyszek chmielu, liści melisy oraz kwiatów lawendy. Można łączyć tego typu preparaty z solami magnezu, które wywierają pozytywny wpływ na kondycję układu nerwowego [10].

W leczeniu bezsenności mogą pomóc także preparaty zawierające izoflawony sojowe, które są naturalnymi fitoestrogenami i naśladują działanie estrogenów. Izoflawony sojowe łączą się z receptorami estrogenowymi, co przy regularnym stosowaniu może łagodzić objawy menopauzy i ograniczać jej skutki uboczne, w tym problemy ze snem. Na receptory estrogenowe oddziałują również preparaty zawierające wyciąg z pluskwicy groniastej (łac. Cimicifuga racemosa). Składnikiem aktywnym są tu m.in. triterpenoidy [11,12,15].

Leki ziołowe zawierające wyciągi z soi lub pluskwicy groniastej mają zwykle łagodniejsze działanie na organizm i mogą być bezpieczniejszą alternatywą w porównaniu do leków stosowanych w hormonalnej terapii zastępczej. Jednocześnie uważa się, że preparaty zawierające wyciągi z soi oraz pluskwicy groniastej rzeczywiście zmniejszają niektóre objawy menopauzy, jednak ich stosowanie w leczeniu bezsenności w tym okresie pozostaje kwestią dyskusyjną [11,12].

Podsumowanie

Bezsenność w okresie menopauzy dotyka wiele kobiet i często wiąże się z wahaniami hormonów, takimi jak estrogeny i progesteron. W leczeniu tych dolegliwości skuteczna może być hormonalna terapia zastępcza (HTZ), która pomaga przywrócić równowagę hormonalną, łagodząc objawy, takie jak nocne poty i uderzenia gorąca. Alternatywą są leki bez recepty, np. difenhydramina, która działa szybko, ułatwiając zasypianie bez ryzyka uzależnienia, a jej działanie ustępuje po 4-6 godzinach, pozwalając obudzić się wypoczętą. Kobiety mogą także korzystać z preparatów ziołowych zawierających melisę, kozłek lekarski czy szyszki chmielu, które mają działanie uspokajające. Pomocne mogą być również naturalne fitoestrogeny, takie jak izoflawony sojowe, które naśladują działanie estrogenów. Każda z tych metod ma swoje zalety, ale dobór odpowiedniej terapii zależy od indywidualnych potrzeb. Warto skonsultować się z lekarzem, aby znaleźć najlepsze rozwiązanie dla poprawy jakości snu i życia.