Czym jest wyprysk potnicowy?

Wyprysk potnicowy, znany również pod nazwą potnica, należy do nawracających dermatoz (chorób skóry), niestety jest to choroba przewlekła. Wyróżnia się wyprysk potnicowy dłoni (łac. cheiropompholyx) oraz stóp (łac. pedopompholyx). Pomimo, że nie jest do końca poznana etiologia tej choroby, to z pewnością nie jest ona zakaźna i nie przenosi się z pacjenta na pacjenta. Choroba najczęściej dotyka osób młodych lub w średnim wieku. Niezwykle rzadko występuje zaś u dzieci i seniorów. Jej objawy z reguły nasilają się w okresie wiosennym i letnim oraz w wilgotnym klimacie. Objawy choroby są widoczne z reguły na bocznych powierzchniach palców dłoni lub podeszwach u stóp [1]. 

Jakie są objawy potnicy?

Jak wspomniano, choroba dotyczy dłoni oraz stóp. Dokładniej, często wypełnione płynem pęcherzyki pojawiają się na przy drugim i piątym palcu dłoni oraz łuku stopy. Ich umiejscowienie utrudnia wykonywanie podstawowych funkcji jak chodzenie czy precyzyjna praca rękami. Co więcej, pęcherzyki często uporczywie swędzą, co jeszcze bardziej utrudnia normalne funkcjonowanie. Świąd zmniejsza się wraz z gojeniem się zmian, które przybierają postać złuszczających się grudek. Podczas choroby obserwuje się więc nasilone złuszczanie się naskórka oraz zmiany rumieniowe. W przypadku pojawienia się wyprysków potnicowych, warto skonsultować się z lekarzem pod kątem zakażenia grzybiczego (często występują jednocześnie) [2].

Jak zapobiegać potnicy?

Wyprysk potnicowy jest chorobą trudną w leczeniu, która jednocześnie ma tendencję do nawrotów, dlatego ważnym elementem radzenia sobie z tą chorobą jest profilaktyka. Jej podstawą jest unikanie kontaktu z alergenami (np. pewne kosmetyki, nikiel), które mogą zaostrzać przebieg wyprysku potnicowego. Oczywiście,  ponieważ etiologia choroby nie jest do końca poznana, ciężko jest określić, których alergenów unikać, dlatego ważne jest, aby pacjenci obserwowali, ekspozycja na jaki alergen powoduje wystąpienie choroby. Dodatkowo zakażenia bakteryjne lub grzybicze mogą powodować zaostrzenie choroby, dlatego dbanie o higienę zapobiegającą zakażeniom zmniejsza szansę wystąpienia choroby. Wszystkie zabiegi zapobiegające poceniu się, również zmniejszają nasilenie choroby (odpowiedni ubiór, unikanie upałów, wilgotnych miejsc) [3]. 

Jakie są domowe sposoby na wyprysk potnicowy?

Pewnym wsparciem w leczeniu choroby, mogą być domowe sposoby. Pacjenci cierpiący na tą chorobę powinni:

• w sposób szczególny dbać o higienę dłoni i stóp i dokładnie osuszać przestrzenie pomiędzy palcami po kąpieli;
• zawsze nosić wygodne, oddychające lub przewiewne obuwie;
• można zastosować pastę z sody oczyszczonej, wyciąg z aloesu czy maść cynkową lub ichtiolową;
• alternatywą są okłady nasączone roztworem białego octu lub nadmanganianu potasu [1,4].

Jak leczyć wyprysk potnicowy? 

Leczenie wyprysku potnicowego jest czasochłonne i wymaga dużej determinacji od pacjenta. Samo leczenie potnicy opiera się na silnych lekach dostępnych jedynie na receptę, dlatego terapię powinno prowadzić się pod okiem dermatologa. Generalnie w leczeniu stosuje się:

• miejscowo glikokortykosteroidy stosowane bezpośrednio na zmiany;
• jeżeli glikokortykosteroidy nie działają,  lekarz może przepisać azatioprynę, czyli lek hamujący odpowiedź układu odpornościowego i działający cytotoksycznie;
• doustne leki przeciwhistaminowe (zmniejszają objawy świądu);
• fototerapia PUVA (ang. Psoralen Ultra-Violet A) pod ścisłą kontrolą dermatologa;
• duże pęcherze mogą wymagać przecięcia i osuszenia przez lekarza;
• maści z antybiotykiem oraz środki do dezynfekcji, aby uniknąć nadkażenia ran;
• jeżeli potówkom towarzyszy zakażenie grzybicze to należy zastosować przyczynowe leczenie przeciwgrzybicze [2,3]. 

Jakie leki bez recepty można zastosować na wyprysk potnicowy?

Pomocniczo można zastosować niektóre leki dostępne bez recepty. Nie powinno się jednak tego robić bez konsultacji z lekarzem, szczególnie jeżeli zaordynował on już leczenie silnymi lekami na receptę. Leki te nie przyniosą raczej poprawy zastosowane samodzielnie. Najczęściej bez recepty używane preparaty do leczenia potnicy to m.in.:

• maści takie jak maść ichtiolowa czy cynkowa albo preparaty zawierające dziegcie;
• preparaty na wyprysk potnicowy z aloesem czy lżejsze kremy zawierające np. cynk;
• doustne preparaty wapnia oraz witaminy C – działanie wspomagające [1,4].

Podsumowanie 

Wyprysk potnicowy jest przewlekłą dermatozą dającą uciążliwe objawy, które są niezwykle ciężkie w leczeniu. Choroba dotyczy najczęściej osób dorosłych. Leczenie wymaga leków na receptę i współpracy na linii pacjent-dermatolog. Niektóre domowe sposoby czy leki bez recepty mogą wspomóc leczenie, ale nie powinny go zastępować.