Teryparatyd – bezpieczeństwo stosowania i najważniejsze środki ostrożności

Teryparatyd jest ogólnie uznawany za skuteczny i stosunkowo bezpieczny, jednak wymaga zachowania ostrożności u określonych grup pacjentów, zwłaszcza osób z ciężkimi zaburzeniami nerek, kobiet w ciąży oraz u dzieci i młodzieży1234567. Bezpieczeństwo jego stosowania zależy również od wskazania – teryparatyd jest stosowany w leczeniu osteoporozy, natomiast palopegteryparatyd (np. w preparacie Yorvipath) znajduje zastosowanie w leczeniu niedoczynności przytarczyc8910.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

  • Stosowanie teryparatydu jest przeciwwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią1234567.
  • Nie wiadomo, czy teryparatyd przenika do mleka kobiecego, dlatego nie zaleca się jego stosowania u matek karmiących11121314151617.
  • Dla palopegteryparatydu (Yorvipath) decyzja o stosowaniu w ciąży lub podczas karmienia piersią powinna uwzględniać korzyści i ryzyko, a w trakcie leczenia należy monitorować poziom wapnia u matki181920.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

  • Teryparatyd zasadniczo nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn, ale u niektórych osób może powodować przemijające niedociśnienie ortostatyczne (spadek ciśnienia po zmianie pozycji) i zawroty głowy, szczególnie na początku leczenia21222324252627.
  • W przypadku wystąpienia takich objawów należy powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn do czasu ich ustąpienia282930.
Ważne: teryparatyd i poziom wapnia we krwi

  • Teryparatyd może powodować przejściowe podwyższenie poziomu wapnia we krwi, szczególnie po podaniu dawki.
  • U większości pacjentów poziom wapnia wraca do normy po 16–24 godzinach.
  • Nie jest wymagane rutynowe monitorowanie wapnia podczas leczenia, ale jeśli pojawią się objawy takie jak nudności, wymioty, osłabienie czy pragnienie, należy zgłosić to lekarzowi.
  • Próbki krwi do oznaczenia wapnia powinny być pobierane co najmniej 16 godzin po podaniu teryparatydu31323334353637.

Interakcje z alkoholem

  • W dostępnych źródłach nie opisano bezpośrednich interakcji teryparatydu z alkoholem.
  • Jednak zarówno teryparatyd, jak i alkohol mogą wpływać na ciśnienie tętnicze i równowagę elektrolitową, dlatego zaleca się ostrożność podczas łączenia tych substancji3132.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

  • Teryparatyd jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek1234567.
  • W umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek należy zachować ostrożność podczas stosowania leku38394041424344.
  • Nie jest wymagane zachowanie szczególnej ostrożności u osób z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek.
  • W przypadku palopegteryparatydu (Yorvipath) u osób z eGFR < 45 ml/min zaleca się częstsze oznaczanie poziomu wapnia w surowicy, a u osób z eGFR < 30 ml/min nie zaleca się stosowania tego leku z powodu braku danych454647.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

Stosowanie substancji czynnej u seniorów

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Teryparatyd nie powinien być stosowany u dzieci, młodzieży oraz młodych dorosłych przed zakończeniem rozwoju kości38394041424344.
  • U osób z aktywną lub niedawno przebytą kamicą nerkową należy zachować ostrożność z powodu ryzyka nasilenia choroby55565734585960.
  • Pacjenci z metabolicznymi chorobami kości innymi niż osteoporoza nie powinni przyjmować teryparatydu1234567.
  • Nie stosować u osób po radioterapii kości oraz u chorych z nowotworami układu kostnego lub przerzutami do kości1234567.
  • W przypadku palopegteryparatydu (Yorvipath) należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z chorobą kości Pageta oraz u osób z podwyższonym ryzykiem wystąpienia kostniakomięsaka616263.
Ważne: ograniczenia stosowania teryparatydu

Nie należy przekraczać maksymalnego okresu leczenia teryparatydem, który wynosi 24 miesiące w ciągu całego życia. Przekroczenie tego czasu może zwiększać ryzyko powikłań, takich jak rzadko występujący kostniakomięsak, choć u ludzi nie zaobserwowano tego powikłania w badaniach klinicznych. U dzieci, młodzieży oraz u osób z chorobami metabolicznymi kości innymi niż osteoporoza stosowanie teryparatydu jest przeciwwskazane. Zachowaj szczególną ostrożność w przypadku kamicy nerkowej, zaburzeń czynności nerek oraz u pacjentów z wcześniejszą radioterapią kości64656667686970.

Teryparatyd i palopegteryparatyd – podsumowanie zaleceń bezpieczeństwa

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Osoby w podeszłym wieku Można stosować Bez konieczności modyfikacji dawki
Kobiety w ciąży Przeciwwskazane Wyjątek: palopegteryparatyd – indywidualna ocena ryzyka
Karmienie piersią Przeciwwskazane Wyjątek: palopegteryparatyd – indywidualna ocena ryzyka
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek Przeciwwskazane Umiarkowana niewydolność – ostrożność
Pacjenci z niewydolnością wątroby Zachować ostrożność Brak danych – zalecana ostrożność
Dzieci i młodzież Przeciwwskazane Brak danych dotyczących bezpieczeństwa
Osoby z kamicą nerkową Zachować ostrożność Możliwość nasilenia objawów kamicy
Prowadzenie pojazdów Zachować ostrożność Możliwe przemijające zawroty głowy i niedociśnienie
Alkohol Zachować ostrożność Brak danych o interakcjach, ale możliwy wpływ na ciśnienie
Choroby metaboliczne kości inne niż osteoporoza Przeciwwskazane Nie stosować
Stan po radioterapii kości, nowotwory układu kostnego Przeciwwskazane Nie stosować

Pytania i odpowiedzi

Czy teryparatyd jest bezpieczny dla osób starszych?

Tak, nie ma potrzeby modyfikacji dawki u seniorów. Teryparatyd może być stosowany bez dodatkowych ograniczeń w tej grupie wiekowej383940.

Czy teryparatyd można stosować w ciąży lub podczas karmienia piersią?

Nie, teryparatyd jest przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią12.

Czy teryparatyd wpływa na prowadzenie samochodu?

Teryparatyd zasadniczo nie wpływa na prowadzenie pojazdów, ale może powodować przemijające zawroty głowy lub niedociśnienie, zwłaszcza na początku leczenia21.

Czy teryparatyd można stosować u pacjentów z chorobami nerek?

Teryparatyd jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności nerek. W umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek należy zachować ostrożność38.

Czy teryparatyd można stosować u dzieci?

Nie, nie należy stosować teryparatydu u dzieci, młodzieży ani młodych dorosłych przed zakończeniem rozwoju kości38.