Teryparatyd – bezpieczeństwo stosowania i najważniejsze środki ostrożności
Teryparatyd jest ogólnie uznawany za skuteczny i stosunkowo bezpieczny, jednak wymaga zachowania ostrożności u określonych grup pacjentów, zwłaszcza osób z ciężkimi zaburzeniami nerek, kobiet w ciąży oraz u dzieci i młodzieży1234567. Bezpieczeństwo jego stosowania zależy również od wskazania – teryparatyd jest stosowany w leczeniu osteoporozy, natomiast palopegteryparatyd (np. w preparacie Yorvipath) znajduje zastosowanie w leczeniu niedoczynności przytarczyc8910.
Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
- Stosowanie teryparatydu jest przeciwwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią1234567.
- Nie wiadomo, czy teryparatyd przenika do mleka kobiecego, dlatego nie zaleca się jego stosowania u matek karmiących11121314151617.
- Dla palopegteryparatydu (Yorvipath) decyzja o stosowaniu w ciąży lub podczas karmienia piersią powinna uwzględniać korzyści i ryzyko, a w trakcie leczenia należy monitorować poziom wapnia u matki181920.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
- Teryparatyd zasadniczo nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn, ale u niektórych osób może powodować przemijające niedociśnienie ortostatyczne (spadek ciśnienia po zmianie pozycji) i zawroty głowy, szczególnie na początku leczenia21222324252627.
- W przypadku wystąpienia takich objawów należy powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn do czasu ich ustąpienia282930.
- Teryparatyd może powodować przejściowe podwyższenie poziomu wapnia we krwi, szczególnie po podaniu dawki.
- U większości pacjentów poziom wapnia wraca do normy po 16–24 godzinach.
- Nie jest wymagane rutynowe monitorowanie wapnia podczas leczenia, ale jeśli pojawią się objawy takie jak nudności, wymioty, osłabienie czy pragnienie, należy zgłosić to lekarzowi.
- Próbki krwi do oznaczenia wapnia powinny być pobierane co najmniej 16 godzin po podaniu teryparatydu31323334353637.
Interakcje z alkoholem
- W dostępnych źródłach nie opisano bezpośrednich interakcji teryparatydu z alkoholem.
- Jednak zarówno teryparatyd, jak i alkohol mogą wpływać na ciśnienie tętnicze i równowagę elektrolitową, dlatego zaleca się ostrożność podczas łączenia tych substancji3132.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
- Teryparatyd jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek1234567.
- W umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek należy zachować ostrożność podczas stosowania leku38394041424344.
- Nie jest wymagane zachowanie szczególnej ostrożności u osób z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek.
- W przypadku palopegteryparatydu (Yorvipath) u osób z eGFR < 45 ml/min zaleca się częstsze oznaczanie poziomu wapnia w surowicy, a u osób z eGFR < 30 ml/min nie zaleca się stosowania tego leku z powodu braku danych454647.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
- Nie ma dostępnych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania teryparatydu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Z tego względu zaleca się ostrożność podczas jego stosowania w tej grupie48495051525354454647.
Stosowanie substancji czynnej u seniorów
- Nie ma konieczności modyfikacji dawki teryparatydu u osób w podeszłym wieku – farmakokinetyka nie różni się istotnie w tej grupie38394041424344454647.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Teryparatyd nie powinien być stosowany u dzieci, młodzieży oraz młodych dorosłych przed zakończeniem rozwoju kości38394041424344.
- U osób z aktywną lub niedawno przebytą kamicą nerkową należy zachować ostrożność z powodu ryzyka nasilenia choroby55565734585960.
- Pacjenci z metabolicznymi chorobami kości innymi niż osteoporoza nie powinni przyjmować teryparatydu1234567.
- Nie stosować u osób po radioterapii kości oraz u chorych z nowotworami układu kostnego lub przerzutami do kości1234567.
- W przypadku palopegteryparatydu (Yorvipath) należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z chorobą kości Pageta oraz u osób z podwyższonym ryzykiem wystąpienia kostniakomięsaka616263.
Nie należy przekraczać maksymalnego okresu leczenia teryparatydem, który wynosi 24 miesiące w ciągu całego życia. Przekroczenie tego czasu może zwiększać ryzyko powikłań, takich jak rzadko występujący kostniakomięsak, choć u ludzi nie zaobserwowano tego powikłania w badaniach klinicznych. U dzieci, młodzieży oraz u osób z chorobami metabolicznymi kości innymi niż osteoporoza stosowanie teryparatydu jest przeciwwskazane. Zachowaj szczególną ostrożność w przypadku kamicy nerkowej, zaburzeń czynności nerek oraz u pacjentów z wcześniejszą radioterapią kości64656667686970.
Teryparatyd i palopegteryparatyd – podsumowanie zaleceń bezpieczeństwa
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Osoby w podeszłym wieku | Można stosować | Bez konieczności modyfikacji dawki |
| Kobiety w ciąży | Przeciwwskazane | Wyjątek: palopegteryparatyd – indywidualna ocena ryzyka |
| Karmienie piersią | Przeciwwskazane | Wyjątek: palopegteryparatyd – indywidualna ocena ryzyka |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek | Przeciwwskazane | Umiarkowana niewydolność – ostrożność |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Zachować ostrożność | Brak danych – zalecana ostrożność |
| Dzieci i młodzież | Przeciwwskazane | Brak danych dotyczących bezpieczeństwa |
| Osoby z kamicą nerkową | Zachować ostrożność | Możliwość nasilenia objawów kamicy |
| Prowadzenie pojazdów | Zachować ostrożność | Możliwe przemijające zawroty głowy i niedociśnienie |
| Alkohol | Zachować ostrożność | Brak danych o interakcjach, ale możliwy wpływ na ciśnienie |
| Choroby metaboliczne kości inne niż osteoporoza | Przeciwwskazane | Nie stosować |
| Stan po radioterapii kości, nowotwory układu kostnego | Przeciwwskazane | Nie stosować |


















