Tamoksyfen – porównanie substancji czynnych

Porównanie tamoksyfenu, anastrozolu i letrozolu: ich zastosowanie w leczeniu raka piersi, różnice we wskazaniach, bezpieczeństwie i grupach pacjentek.

Jakie substancje czynne są porównywane i czym się charakteryzują?

Tamoksyfen, anastrozol oraz letrozol to substancje stosowane w terapii raka piersi, szczególnie u kobiet po menopauzie¹²³. Wszystkie należą do grupy leków hormonalnych, których zadaniem jest zahamowanie wpływu estrogenów na rozwój komórek nowotworowych w piersi⁴⁵⁶. Tamoksyfen działa jako antyestrogen blokujący receptory estrogenowe, natomiast anastrozol i letrozol są inhibitorami aromatazy, czyli enzymu odpowiedzialnego za produkcję estrogenów po menopauzie⁵⁶. Ich głównym celem jest ograniczenie stymulacji nowotworu przez estrogeny.

Kiedy stosuje się tamoksyfen, anastrozol i letrozol?

Wszystkie trzy substancje są stosowane w leczeniu raka piersi, ale ich wskazania nieco się różnią:

• Tamoksyfen jest stosowany zarówno w leczeniu wczesnego, jak i zaawansowanego raka piersi, a także jako leczenie uzupełniające po zakończonej terapii pierwotnej¹⁷⁸⁹.
• Anastrozol i letrozol są wskazane głównie u kobiet po menopauzie z hormonozależnym rakiem piersi, zarówno w terapii wczesnej, jak i zaawansowanej, a także jako leczenie uzupełniające po zakończeniu terapii tamoksyfenem²³¹⁰.

Ważną różnicą jest to, że anastrozol i letrozol są przeznaczone wyłącznie dla kobiet po menopauzie, natomiast tamoksyfen może być stosowany także u kobiet przed menopauzą, choć w tej grupie wiekowej wymaga szczególnej ostrożności¹¹¹¹². Żadna z tych substancji nie jest zalecana do stosowania u dzieci ani u kobiet w ciąży¹³¹⁴¹⁵.

Jak działają te substancje czynne?

Tamoksyfen działa jako blokujący receptor estrogenowy, co oznacza, że nie pozwala estrogenom na pobudzanie wzrostu komórek nowotworowych w piersi⁴¹⁶. Jego działanie może być jednak różne w zależności od tkanki – w piersi hamuje wzrost nowotworu, ale w innych tkankach może działać podobnie jak estrogen⁴.

Anastrozol i letrozol, jako inhibitory aromatazy, hamują produkcję estrogenów u kobiet po menopauzie, co prowadzi do bardzo silnego obniżenia poziomu tych hormonów we krwi⁵⁶. To z kolei ogranicza możliwość pobudzania przez estrogeny komórek nowotworowych do wzrostu.

Różnice farmakokinetyczne dotyczą głównie sposobu wchłaniania, rozkładu i wydalania tych leków:

• Tamoksyfen jest szybko wchłaniany po podaniu doustnym, mocno wiąże się z białkami osocza i jest metabolizowany do aktywnych form, które również działają przeciwnowotworowo¹⁷¹⁸.
• Anastrozol wchłania się szybko, osiąga maksymalne stężenie w ciągu 2 godzin i ma długi czas działania (ok. 40-50 godzin)¹⁹.
• Letrozol także szybko się wchłania, jego biodostępność jest bardzo wysoka, a okres półtrwania wynosi ok. 2 dni²⁰²¹.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane u kobiet w ciąży oraz u osób z nadwrażliwością na daną substancję czynną lub inne składniki leku²²²³¹². Tamoksyfenu nie powinno się stosować także u dzieci i u pacjentek z ciężką małopłytkowością, leukopenią lub hiperkalcemią²⁴²⁵.

Anastrozol i letrozol są dodatkowo przeciwwskazane u kobiet przed menopauzą, ponieważ nie są skuteczne w tej grupie i mogą prowadzić do niepożądanych skutków¹¹¹². Letrozol nie powinien być stosowany u osób z ciężką niewydolnością wątroby, a anastrozol wymaga ostrożności u pacjentek z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz nerek²⁶¹⁵.

Wspólną cechą inhibitorów aromatazy jest ryzyko osłabienia kości (osteoporozy), dlatego podczas ich stosowania zaleca się regularne badania gęstości kości¹¹²⁷.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Porównując bezpieczeństwo stosowania tych substancji u różnych grup pacjentek:

• Dzieci: żadna z tych substancji nie jest przeznaczona do stosowania u dzieci¹³¹⁴¹⁵.
• Kobiety w ciąży: wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane w ciąży, ze względu na ryzyko dla płodu²²²³¹².
• Karmienie piersią: nie zaleca się stosowania żadnej z tych substancji podczas karmienia piersią, ponieważ nie wiadomo, czy przenikają do mleka matki i czy mogą zaszkodzić dziecku²⁸²⁹³⁰.
• Pacjentki z zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek: tamoksyfen można stosować u pacjentek z zaburzeniami nerek, ale należy zachować ostrożność przy zaburzeniach czynności wątroby³¹. Anastrozol i letrozol wymagają szczególnej ostrożności u osób z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby, a letrozol dodatkowo nie powinien być stosowany u pacjentek z bardzo zaawansowaną niewydolnością nerek²⁶¹⁵.
• Kierowcy: tamoksyfen, anastrozol i letrozol mogą powodować zmęczenie lub zawroty głowy, dlatego w przypadku wystąpienia takich objawów należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów³²³³³⁴.

Tamoksyfen, anastrozol i letrozol – podsumowanie różnic i podobieństw