Lizat bakterii Escherichia coli – porównanie substancji czynnych

Lizat bakterii Escherichia coli, Salmonella typhi (inaktywowana) i połączenie z toksoidem tężcowym to preparaty immunomodulujące i szczepionki stosowane w różnych wskazaniach, różniące się zastosowaniem i bezpieczeństwem.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i ogólna charakterystyka

W tej analizie porównujemy trzy substancje czynne:

• Lizat bakterii Escherichia coli – stosowany doustnie jako immunomodulator w profilaktyce i leczeniu wspomagającym zakażeń układu moczowego¹.
• Salmonella typhi (inaktywowana) – składnik szczepionki przeciw durowi brzusznemu, podawanej w formie zastrzyku².
• Salmonella typhi (inaktywowana) z toksoidem tężcowym – szczepionka łączona przeciw durowi brzusznemu i tężcowi, także w formie zastrzyku³.

Wszystkie te substancje należą do grupy środków mających za zadanie pobudzić lub wspomóc układ odpornościowy. Są wykorzystywane w celu zwiększenia odporności organizmu na określone infekcje – jednak różnią się zarówno mechanizmem działania, jak i zakresem ochrony. Ich wspólną cechą jest immunostymulacja, ale każda z nich ma swoje szczególne przeznaczenie oraz odmienną drogę podania⁴⁵⁶.

Kiedy stosuje się poszczególne substancje czynne?

Lizat bakterii Escherichia coli jest stosowany głównie w:

• Zapobieganiu nawracającym zakażeniom dolnych dróg moczowych
• Leczeniu wspomagającym ostrych zakażeń układu moczowego u dzieci powyżej 4 lat i dorosłych¹

Salmonella typhi (inaktywowana) wykorzystuje się w:

• Uodparnianiu przeciw durowi brzusznemu, szczególnie w przypadku zagrożenia epidemiologicznego lub dla osób wyjeżdżających do krajów, gdzie choroba ta występuje często²

Salmonella typhi (inaktywowana) z toksoidem tężcowym stosowana jest w celu:

• Ochrony przed durowi brzusznemu oraz tężcowi, szczególnie u osób nieszczepionych przeciw tężcowi lub w rejonach wysokiego ryzyka³

Warto zaznaczyć, że postać i droga podania mają wpływ na zastosowanie: lizat bakterii Escherichia coli jest przyjmowany doustnie, natomiast szczepionki zawierające Salmonella typhi (z toksoidem tężcowym lub bez) są podawane we wstrzyknięciach. Istotna jest także grupa wiekowa – lizat Escherichia coli można stosować od 4 roku życia, natomiast szczepionki przeciw durowi brzusznemu i durowo-tężcowe są przeciwwskazane u dzieci poniżej 5 lat i osób powyżej 60 roku życia⁷⁸⁹.

Mechanizm działania i wpływ na organizm – podobieństwa i różnice

Wszystkie porównywane substancje pobudzają układ odpornościowy, ale ich działanie różni się szczegółami:

• Lizat bakterii Escherichia coli aktywuje komórki odpornościowe w układzie pokarmowym oraz moczowym. Pobudza limfocyty T, zwiększa produkcję przeciwciał i wydzielniczej immunoglobuliny IgA w moczu, co wzmacnia naturalną odporność na infekcje dróg moczowych⁴.
• Salmonella typhi (inaktywowana) oraz jej połączenie z toksoidem tężcowym
• Stymulują organizm do wytworzenia swoistych przeciwciał skierowanych przeciwko bakteriom Salmonella typhi (w przypadku szczepionki łączonej także przeciwko toksynie tężcowej), co zapewnia ochronę przed durowi brzusznemu i tężcowi⁵⁶.

Jeśli chodzi o właściwości farmakokinetyczne (czyli losy leku w organizmie), to w przypadku lizatu bakterii Escherichia coli nie przeprowadzono badań dotyczących wchłaniania i rozprowadzania w organizmie¹⁰. Dla szczepionek z Salmonella typhi i jej połączenia z toksoidem tężcowym badania farmakokinetyczne nie są wymagane, ponieważ mechanizm działania opiera się na lokalnej stymulacji układu odpornościowego po podaniu szczepionki¹¹¹².

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co łączy, a co dzieli te substancje?

Wszystkie porównywane substancje mają wspólne przeciwwskazanie: nie powinny być stosowane u osób z nadwrażliwością na składniki preparatu¹³⁸⁹. Jednak poza tym występują ważne różnice:

• Lizat bakterii Escherichia coli nie powinien być stosowany u osób z reakcjami alergicznymi, takimi jak wysypka, gorączka czy obrzęk w trakcie stosowania produktu¹⁴.
• Szczepionki zawierające Salmonella typhi są przeciwwskazane w ostrych chorobach przebiegających z gorączką, w okresie zaostrzenia chorób przewlekłych oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią⁸⁹. Nie należy ich stosować u dzieci poniżej 5 lat i osób powyżej 60 roku życia.

W przypadku wszystkich preparatów leczenie immunosupresyjne (osłabiające odporność) może zmniejszać skuteczność terapii¹⁴¹⁵¹⁶.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i kierowców oraz w szczególnych sytuacjach

• Dzieci: Lizat bakterii Escherichia coli można stosować od 4. roku życia, natomiast szczepionki z Salmonella typhi oraz ich połączenie z toksoidem tężcowym są przeciwwskazane poniżej 5. roku życia⁷⁸⁹.
• Kobiety w ciąży: Dla lizatu Escherichia coli brak jest jednoznacznych danych, dlatego zaleca się unikanie jego stosowania w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze¹⁷¹⁸. Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (z toksoidem tężcowym lub bez) są przeciwwskazane w ciąży⁸⁹.
• Karmienie piersią: Dla lizatu Escherichia coli brak jest wystarczających danych, więc zaleca się ostrożność¹⁸. Szczepionki z Salmonella typhi są przeciwwskazane podczas karmienia piersią⁸⁹.
• Kierowcy: Lizat Escherichia coli nie wpływa lub wpływa nieistotnie na zdolność prowadzenia pojazdów¹⁹. W przypadku szczepionek z Salmonella typhi i jej połączenia z toksoidem tężcowym nie badano tego aspektu lub brak jest danych²⁰²¹.
• Osoby z zaburzeniami odporności: Wszystkie preparaty mogą mieć obniżoną skuteczność u osób leczonych lekami immunosupresyjnymi¹⁴¹⁵¹⁶.

W przypadku osób z chorobami przewlekłymi szczepionki z Salmonella typhi powinny być podawane dopiero po ustąpieniu zaostrzenia choroby⁸⁹.

Podsumowanie – różnice i podobieństwa w tabeli