REKLAMA

Sorafenib, pazopanib i sunitynib to leki przeciwnowotworowe z tej samej grupy, stosowane w leczeniu raka nerki, różniące się wskazaniami, bezpieczeństwem i profilem działań ubocznych.

Podobieństwa i różnice – Sorafenib, pazopanib, sunitynib

Wszystkie trzy substancje czynne – sorafenib, pazopanib i sunitynib – należą do grupy tzw. inhibitorów kinaz białkowych, czyli leków przeciwnowotworowych blokujących sygnały wzrostu w komórkach nowotworowych123. Ich głównym celem jest powstrzymywanie rozwoju nowotworów poprzez hamowanie procesów, które umożliwiają ich wzrost i tworzenie nowych naczyń krwionośnych.

Wszystkie te leki są dostępne w postaci tabletek i przyjmowane doustnie456. Stosuje się je głównie u dorosłych, a ich dawkowanie oraz czas trwania leczenia zależą od indywidualnej sytuacji pacjenta i rodzaju nowotworu.

Warto podkreślić, że chociaż mechanizm działania tych leków jest podobny, to różnią się one między sobą zakresem wskazań, szczegółami dotyczącymi stosowania oraz profilem działań niepożądanych.

Wskazania – kiedy stosuje się sorafenib, pazopanib i sunitynib?

Leki te są stosowane w leczeniu różnych rodzajów nowotworów, jednak nie zawsze zamiennie. Najważniejsze wskazania przedstawiają się następująco:

  • Sorafenib jest wskazany w leczeniu raka wątrobowokomórkowego, zaawansowanego raka nerkowokomórkowego oraz (w niektórych preparatach) również zróżnicowanego raka tarczycy7.
  • Pazopanib jest wskazany w leczeniu zaawansowanego raka nerki (RCC) oraz w określonych podtypach zaawansowanego mięsaka tkanek miękkich (STS) u dorosłych8.
  • Sunitynib stosuje się w leczeniu zaawansowanego raka nerki, nieoperacyjnych i/lub z przerzutami nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), a także w nieoperacyjnych lub z przerzutami nowotworach neuroendokrynnych trzustki (pNET)9.

Różnice pojawiają się też w zakresie możliwości leczenia dzieci i młodzieży – dla wszystkich tych substancji brak jest pełnych danych o bezpieczeństwie i skuteczności u pacjentów poniżej 18 roku życia456.

Warto zauważyć, że choć leki te mają wspólne wskazania w leczeniu raka nerki, to już np. mięsaki tkanek miękkich leczy się tylko pazopanibem, a GIST – wyłącznie sunitynibem89.

Ważne: Wybór konkretnego leku zależy nie tylko od rodzaju nowotworu, ale także od wcześniejszego leczenia oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Niektóre leki mogą być stosowane dopiero wtedy, gdy inne terapie zawiodły lub są przeciwwskazane. Przykładowo, sunitynib w GIST jest zalecany po niepowodzeniu leczenia imatynibem, a sorafenib w zaawansowanym raku nerki może być stosowany, gdy wcześniejsze leczenie cytokinami było nieskuteczne lub nie było możliwe910.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Sorafenib, pazopanib i sunitynib blokują aktywność kinaz tyrozynowych, czyli enzymów odpowiadających za wzrost i podział komórek nowotworowych oraz rozwój naczyń krwionośnych odżywiających guza123. Jednak zakres hamowanych kinaz różni się pomiędzy poszczególnymi lekami:

  • Sorafenib hamuje kinazy RAF, VEGFR-2 i 3, PDGFR-β, c-KIT i FLT-31.
  • Pazopanib blokuje receptory VEGFR-1, -2, -3, PDGFR-α i β oraz c-KIT2.
  • Sunitynib działa na receptory VEGF (VEGFR1-3), PDGFR-α i β, c-KIT, FLT3, CSF-1R i RET3.

W praktyce oznacza to, że choć efekty terapeutyczne są zbliżone, to mogą się one nieco różnić w zależności od konkretnego nowotworu i cech pacjenta.

Jeśli chodzi o losy leku w organizmie, to wszystkie są przyjmowane doustnie, ale różnią się czasem utrzymywania w organizmie i sposobem wydalania.

  • Sorafenib osiąga maksymalne stężenie po około 3 godzinach, a jego okres półtrwania wynosi 25-48 godzin11.
  • Pazopanib osiąga maksymalne stężenie po 2-4 godzinach, a jego okres półtrwania to około 30 godzin12.
  • Sunitynib osiąga szczytowe stężenie po 6-12 godzinach, a okres półtrwania to ok. 40-60 godzin (jego aktywny metabolit utrzymuje się nawet do 110 godzin)13.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – porównanie

Dla wszystkich trzech substancji głównym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze141516. Jednak środki ostrożności różnią się w szczegółach:

  • Sorafenib wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami serca, nadciśnieniem, zaburzeniami czynności wątroby, ryzykiem krwawień czy problemami z gojeniem ran17.
  • Pazopanib może powodować uszkodzenie wątroby i nie jest zalecany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności tego narządu; konieczne jest regularne monitorowanie parametrów wątrobowych. Lek ten zwiększa też ryzyko nadciśnienia i niektórych powikłań sercowych18.
  • Sunitynib wymaga szczególnej ostrożności w przypadku chorób serca, zaburzeń tarczycy, nadciśnienia i zaburzeń czynności nerek oraz wątroby19. U pacjentów przyjmujących sunitynib mogą występować poważne reakcje skórne i krwotoczne oraz zaburzenia krzepnięcia.

Każdy z tych leków może wydłużać odstęp QT w zapisie EKG, co oznacza ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca202122.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Porównując sorafenib, pazopanib i sunitynib, należy zwrócić uwagę na bezpieczeństwo ich stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych oraz pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby:

  • Dzieci i młodzież: Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności tych leków w tej grupie wiekowej. Zazwyczaj nie są one zalecane dla pacjentów poniżej 18 roku życia456.
  • Kobiety w ciąży: Wszystkie te substancje mogą mieć szkodliwy wpływ na rozwijający się płód i nie powinny być stosowane w ciąży, chyba że jest to absolutnie konieczne. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie terapii232425.
  • Karmienie piersią: Nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia którymkolwiek z tych leków, ponieważ nie wiadomo, czy przenikają one do mleka ludzkiego232425.
  • Osoby starsze: Zazwyczaj nie ma konieczności modyfikacji dawki tylko z powodu wieku, ale zawsze decyzję podejmuje lekarz na podstawie ogólnego stanu zdrowia4266.
  • Osoby z zaburzeniami czynności nerek: W przypadku wszystkich trzech leków łagodne i umiarkowane zaburzenia czynności nerek nie wymagają zmiany dawkowania, ale u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub dializowanych należy zachować ostrożność272829.
  • Osoby z zaburzeniami czynności wątroby: U osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby nie ma potrzeby zmiany dawki sorafenibu i sunitynibu, natomiast pazopanib wymaga zmniejszenia dawki w przypadku umiarkowanych zaburzeń, a w ciężkich zaburzeniach nie jest zalecany303129.
Pamiętaj: Różnice w bezpieczeństwie i dawkowaniu pomiędzy sorafenibem, pazopanibem i sunitynibem mają kluczowe znaczenie zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby. Pazopanib wymaga obniżenia dawki przy umiarkowanych zaburzeniach czynności wątroby i nie powinien być stosowany w ciężkich przypadkach, natomiast sorafenib i sunitynib są w takich sytuacjach przeciwwskazane ze względu na brak danych i ryzyko zwiększonej ekspozycji na lek3129.

Porównanie kluczowych cech – tabela

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Sorafenib Rak wątrobowokomórkowy, zaawansowany rak nerki, rak tarczycy (niektóre postaci) Brak danych, nie zaleca się Nie zaleca się, ryzyko uszkodzenia płodu Brak przeciwwskazań, ale zachować ostrożność przy objawach ogólnych
Pazopanib Zaawansowany rak nerki, niektóre mięsaki tkanek miękkich Nie zaleca się, brak skuteczności Nie zaleca się, ryzyko dla płodu Możliwe zawroty głowy, zachować ostrożność
Sunitynib Zaawansowany rak nerki, GIST po niepowodzeniu imatynibu, pNET Brak danych, nie zaleca się Nie zaleca się, ryzyko dla płodu Możliwe zawroty głowy, zachować ostrożność

789456232425

Inhibitory kinaz białkowych w leczeniu raka nerki – wybór leku zależy od wielu czynników

Podsumowując, sorafenib, pazopanib i sunitynib to leki o podobnym mechanizmie działania, ale różniące się wskazaniami, profilem bezpieczeństwa i szczegółami stosowania. Wybór odpowiedniego leku zależy od rodzaju i zaawansowania nowotworu, wcześniejszych terapii oraz indywidualnych cech pacjenta, takich jak funkcja wątroby czy nerek. Każda z tych substancji ma swoje ograniczenia i nie zawsze może być stosowana zamiennie. Stosowanie ich u dzieci, kobiet w ciąży, osób z poważnymi chorobami wątroby lub nerek wymaga szczególnej ostrożności lub jest przeciwwskazane. W razie wątpliwości co do wyboru terapii, decyzję zawsze powinien podejmować lekarz prowadzący na podstawie aktualnych wytycznych i stanu zdrowia pacjenta.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się sorafenib od pazopanibu i sunitynibu?

Sorafenib, pazopanib i sunitynib to leki z tej samej grupy inhibitorów kinaz, ale różnią się wskazaniami, profilem bezpieczeństwa i możliwymi powikłaniami.123

Czy wszystkie te leki można stosować u dzieci?

Nie. Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności tych leków u dzieci, dlatego nie są one zalecane w tej grupie wiekowej.456

Który lek wybrać przy zaburzeniach funkcji wątroby?

W umiarkowanych zaburzeniach wątroby pazopanib wymaga zmniejszenia dawki, a w ciężkich nie jest zalecany. Sorafenib i sunitynib są przeciwwskazane w ciężkich zaburzeniach z powodu braku danych i ryzyka powikłań.3129

Czy można stosować te leki w ciąży?

Nie zaleca się stosowania sorafenibu, pazopanibu ani sunitynibu w ciąży, ze względu na ryzyko poważnych powikłań dla płodu.232425

REKLAMA