Czym jest mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej określa, w jaki sposób dana substancja wpływa na organizm, by przynieść oczekiwane efekty terapeutyczne. W przypadku symetykonu, jego mechanizm jest związany głównie z fizycznym oddziaływaniem na pęcherzyki gazu w przewodzie pokarmowym12. Poznanie tego, jak działa symetykon, pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego jest skuteczny w łagodzeniu objawów takich jak wzdęcia czy uczucie pełności w brzuchu3.

Warto wspomnieć o dwóch pojęciach, które często pojawiają się przy opisie działania leków: farmakodynamika i farmakokinetyka. Farmakodynamika to nauka o tym, jak lek działa na organizm – czyli co robi, żeby przynieść ulgę. Farmakokinetyka to z kolei opis drogi, jaką przebywa lek w organizmie – od momentu podania aż po wydalenie. W przypadku symetykonu te dwa aspekty są wyjątkowo proste i przejrzyste14.

Jak działa symetykon na poziomie organizmu?

Symetykon należy do grupy związków nazywanych silikonami i działa w przewodzie pokarmowym na powierzchni mas pokarmowych oraz śluzu13. Jego głównym zadaniem jest zmniejszenie napięcia powierzchniowego pęcherzyków gazu, które tworzą się w jelitach i żołądku. Dzięki temu pęcherzyki gazu pękają, a gazy mogą być łatwiej usuwane z przewodu pokarmowego – poprzez odbijanie, oddawanie wiatrów lub wchłanianie przez ścianę jelita56.

  • Symetykon działa wyłącznie powierzchniowo, nie wchodzi w reakcje chemiczne ani nie wpływa na procesy trawienne7.
  • Nie zmienia ruchów jelit ani nie podrażnia przewodu pokarmowego7.
  • Jest obojętny chemicznie i fizjologicznie – nie oddziałuje z innymi lekami ani składnikami pożywienia3.
  • Wspomaga usuwanie gazów, łagodząc uczucie pełności, bóle brzucha i wzdęcia8.
  • Stosowany jest także przed badaniami diagnostycznymi, by poprawić widoczność narządów wewnętrznych na obrazach USG czy RTG2.
Ważne dla pacjenta:

  • Symetykon działa wyłącznie w przewodzie pokarmowym i nie przenika do krwi9.
  • Nie wpływa na florę bakteryjną jelit ani nie powoduje zaburzeń trawienia7.
  • Może być bezpiecznie stosowany przez osoby w różnym wieku, w tym dzieci i osoby starsze (zgodnie z zaleceniami dla danej postaci leku)10.
  • Jest szczególnie przydatny w przygotowaniu do badań obrazowych jamy brzusznej11.

Jak organizm przetwarza symetykon? (losy substancji w organizmie)

Symetykon po podaniu doustnym nie jest wchłaniany z przewodu pokarmowego, nie rozkłada się i nie podlega przemianom w organizmie912. Oznacza to, że działa tylko tam, gdzie jest potrzebny – w jelitach i żołądku – a następnie jest wydalany z kałem w niezmienionej postaci1314.

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa symetykonu

Badania przedkliniczne prowadzone na różnych gatunkach zwierząt wykazały, że symetykon jest substancją bardzo bezpieczną1516. Nie stwierdzono działania toksycznego, rakotwórczego ani szkodliwego wpływu na płodność i rozwój płodu1718. Ponieważ symetykon nie jest wchłaniany do organizmu, ryzyko działań niepożądanych jest bardzo niskie.

  • Symetykon nie wykazuje działania mutagennego ani teratogennego16.
  • Nie wpływa na rozwój płodu ani na płodność w badaniach na zwierzętach17.
  • Nie powoduje zmian narządowych nawet przy długotrwałym stosowaniu17.
  • W badaniach nieklinicznych nie wykazano żadnych szczególnych zagrożeń dla człowieka15.
Symetykon – bezpieczeństwo stosowania w połączeniach z innymi substancjami

Symetykon występuje także w preparatach złożonych, np. z wodorotlenkiem magnezu, glinu, alweryną czy loperamidem. W takich połączeniach jego mechanizm działania nie zmienia się – dalej działa wyłącznie miejscowo, nie wchłania się i nie wchodzi w reakcje z innymi składnikami819. Połączenie z innymi substancjami może natomiast wpływać na łagodzenie dodatkowych objawów, takich jak biegunka czy nadkwaśność.

Tabela podsumowująca – mechanizm działania i farmakokinetyka symetykonu

Cecha Opis Źródło
Mechanizm działania Zmniejsza napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazu, ułatwiając ich pękanie i usuwanie z przewodu pokarmowego 1, 2, 3, 5, 6
Obszar działania Wyłącznie przewód pokarmowy (żołądek, jelita) 1, 3, 5
Wpływ na organizm Nie wchłania się, nie przenika do krwi, nie działa ogólnoustrojowo 9, 12, 13, 14
Wydalanie Wydalany z kałem w niezmienionej postaci 9, 12, 13, 14
Wpływ na trawienie Nie wpływa na procesy trawienne, motorykę jelit ani florę bakteryjną 7, 3
Bezpieczeństwo Brak działania toksycznego, rakotwórczego i mutagennego w badaniach przedklinicznych 15, 16, 17, 18

Symetykon – skuteczność i bezpieczeństwo działania

Symetykon to substancja o bardzo prostym i dobrze poznanym mechanizmie działania. Dzięki temu, że nie wchłania się z przewodu pokarmowego, nie powoduje ogólnoustrojowych działań niepożądanych i może być stosowany w różnych grupach pacjentów, w tym u dzieci, osób starszych czy kobiet w ciąży (zgodnie z zaleceniami dla danej postaci leku)916. Bezpieczeństwo symetykonu potwierdzają liczne badania przedkliniczne, które nie wykazały ryzyka toksycznego, mutagennego czy rakotwórczego. To wszystko sprawia, że symetykon jest powszechnie stosowany i polecany w objawowym leczeniu dolegliwości związanych z nadmiarem gazów w przewodzie pokarmowym.

Pytania i odpowiedzi

Jak działa symetykon w przewodzie pokarmowym?

Symetykon zmniejsza napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazu, co powoduje ich pękanie i ułatwia usuwanie gazów z przewodu pokarmowego.15

Czy symetykon jest wchłaniany do krwi?

Nie, symetykon nie wchłania się z przewodu pokarmowego i jest wydalany w niezmienionej postaci.1314

Czy symetykon może być stosowany u dzieci?

Tak, symetykon może być stosowany u dzieci, w tym niemowląt, zgodnie z zaleceniami dla danej postaci leku.1023

Czy symetykon wpływa na procesy trawienne?

Nie, symetykon nie wpływa na trawienie ani na florę bakteryjną jelit.7

Czy symetykon jest bezpieczny w długotrwałym stosowaniu?

Badania przedkliniczne potwierdzają bezpieczeństwo symetykonu nawet przy długotrwałym stosowaniu.1517