Seler zwyczajny

Seler zwyczajny, znany również jako Apium graveolens, to roślina, która od wieków znajduje zastosowanie w medycynie ludowej i nowoczesnej farmakologii. Jego właściwości zdrowotne oraz bogaty skład chemiczny czynią go cennym surowcem w terapii różnych schorzeń. Seler jest rośliną dwuletnią, jednak najczęściej uprawiany jest jako roślina jednoroczna. Charakteryzuje się kanciastą, nagą łodygą, która może osiągać wysokość do 1 metra, oraz liśćmi, które są błyszczące i ciemnozielone. W kontekście medycznym, seler jest nie tylko składnikiem kulinarnym, ale również źródłem licznych substancji aktywnych, które mają pozytywny wpływ na zdrowie.

Występowanie

Seler zwyczajny naturalnie występuje w południowej i środkowej Europie, Azji Zachodniej i Środkowej, na Kaukazie oraz w północnej Afryce. Jego uprawy rozprzestrzeniły się na wszystkie kontynenty, szczególnie w strefach umiarkowanych obu półkul. W Polsce seler jest głównie uprawiany, chociaż można spotkać dziko rosnące okazy w rejonach nadmorskich, takich jak wyspa Uznam. Dzięki swojej wszechstronności i łatwości w uprawie, seler stał się popularnym warzywem w ogrodach oraz na polach.

Najważniejsze Substancje Chemiczne

Seler zwyczajny jest źródłem wielu cennych substancji chemicznych, które mają znaczenie lecznicze. W jego składzie znajdują się:

• Witaminy: Seler jest bogaty w witaminy A, C, E, K oraz witaminy z grupy B. Szczególnie liście selera zawierają dużą ilość witaminy C, co czyni je doskonałym wsparciem dla układu odpornościowego.
• Minerały: Roślina dostarcza ważnych mikro i makroelementów, takich jak wapń, żelazo, magnez, potas, cynk i miedź, które są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.
• Kwas fenolowy i flawonoidy: Te związki mają działanie przeciwutleniające, co przyczynia się do ochrony komórek przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.
• Olejek eteryczny: Znajdujący się w korzeniu selera, olejek eteryczny ma właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybiczne, co czyni go skutecznym w walce z różnymi infekcjami.

Działanie Surowców Pozyskiwanych z Rośliny

Surowce pozyskiwane z selera zwyczajnego, takie jak sok, napar, odwar i wyciągi, wykazują szereg korzystnych działań na organizm ludzki. Oto niektóre z nich:

• Pobudzenie trawienia i apetytu: Olejek eteryczny z selera stymuluje pracę przewodu pokarmowego, co przyczynia się do poprawy apetytu oraz ułatwia procesy trawienne. Napar z korzeni selera spożywany przed posiłkiem zwiększa łaknienie.
• Właściwości moczopędne: Związki zawarte w selerze wspierają wytwarzanie moczu, co jest szczególnie przydatne w leczeniu zakażeń dróg moczowych oraz kamicy moczowej. Działanie moczopędne wynika z obecności kwasów fenolowych, które dodatkowo mają właściwości przeciwbakteryjne.
• Działanie przeciwzapalne i przeciwskurczowe: Seler może być stosowany w łagodzeniu bólów reumatycznych i mięśniowych. Okłady z soku, naparu lub odwaru z selera przynoszą ulgę w tych dolegliwościach. Związki zawarte w roślinie mają również działanie przeciwskurczowe, co sprawia, że mogą być pomocne w przypadku bolesnego miesiączkowania.
• Właściwości gojące: Seler jest skuteczny w leczeniu chorób skóry, w tym ropiejących ran oraz innych problemów dermatologicznych. Napar z liści selera jest zalecany w przypadku chorób wątroby, nerek, pęcherza oraz w pokrzywce alergicznej.

Wykorzystanie w Lecznictwie

Seler zwyczajny oraz surowce z niego pozyskiwane są wykorzystywane w leczeniu różnych dolegliwości. Oto niektóre z zastosowań:

• Choroby układu pokarmowego: Seler jest stosowany w schorzeniach układu pokarmowego, takich jak problemy trawienne, bóle brzucha i wzdęcia. Związki zawarte w roślinie ułatwiają procesy trawienne i działają rozkurczowo.
• Choroby układu moczowego: Dzięki właściwościom moczopędnym, seler może być stosowany w chorobach układu moczowego, takich jak infekcje dróg moczowych i kamica moczowa.
• Bóle reumatyczne: Seler jest używany w łagodzeniu bólów reumatycznych i mięśniowych poprzez zewnętrzne okłady z soku, naparu lub odwaru.
• Dietetyka: Seler, ze względu na niską kaloryczność oraz korzystne właściwości trawienne, może być wykorzystywany w dietach odchudzających.

Wskazania do Stosowania

Wskazania do stosowania selera zwyczajnego obejmują:

• Problemy żołądkowo-jelitowe: Seler polecany jest osobom z zaburzonym apetytem i problemami trawiennymi.
• Infekcje dróg moczowych: Właściwości moczopędne i przeciwbakteryjne selera sprawiają, że jest on skuteczny w leczeniu infekcji dróg moczowych.
• Bóle reumatyczne i mięśniowe: Seler stosowany zewnętrznie w postaci okładów pomaga w łagodzeniu tych bólów.
• Choroby skóry: Seler jest używany w leczeniu niegojących się, ropiejących ran oraz innych chorób skóry.

Ostrzeżenia i Środki Ostrożności

Przy stosowaniu preparatów na bazie selera należy zachować ostrożność:

• Interakcje z lekami: Seler może wchodzić w interakcje z lekami moczopędnymi i przeciwzakrzepowymi, dlatego przed jego stosowaniem warto skonsultować się z lekarzem.
• Właściwości fotouczulające: Seler może powodować reakcje alergiczne, szczególnie przy zewnętrznym stosowaniu. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej, należy zaprzestać stosowania i skonsultować się z lekarzem.
• Stosowanie z innymi ziołami: Nie zaleca się stosowania selera wraz z innymi ziołami wykazującymi właściwości fotouczulające, takimi jak dziurawiec zwyczajny, rumianek pospolity, krwawnik pospolity, nagietek lekarski czy arnika górska.

Przygotowanie Surowców

Surowce z selera zwyczajnego można przygotować na kilka sposobów, aby skutecznie wykorzystać jego właściwości lecznicze:

• Sok z selera: Uzyskuje się go przez rozdrobnienie i wyciśnięcie korzeni. Można go spożywać 1-2 łyżki dziennie w przypadkach zaparć, chorób dróg moczowych, a po rozcieńczeniu gotowaną wodą, w przypadkach pokrzywki, zapaleń skóry, ran i owrzodzeń.
• Napar z korzeni: Przygotowuje się przez zalanie 1 łyżki suszonych korzeni 1 szklanką wrzątku i odstawienie pod przykryciem na 15 minut. Zastosowanie jest podobne jak w przypadku soku.
• Odwar ze świeżych korzeni: Uzyskuje się go poprzez gotowanie rozdrobnionych korzeni. Spożywać należy po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie w przypadkach zaburzeń trawienia i braku łaknienia.

Wszystkie te metody przygotowania surowców z selera zwyczajnego pozwalają na efektywne wykorzystanie jego leczniczych właściwości, co czyni go cennym elementem w terapii wielu schorzeń.