Jak działa Proguanil?

Proguanil należy do leków przeciwmalarycznych z grupy biguanidów i jest stosowany najczęściej w połączeniu z atowakwonem123. Połączenie tych dwóch substancji powoduje, że są one w stanie skutecznie niszczyć pasożyty malarii znajdujące się zarówno we krwi, jak i w wątrobie. Proguanil działa dwutorowo: poprzez swój główny metabolit, cykloguanil, blokuje syntezę ważnych składników komórkowych pasożyta, a jednocześnie wzmacnia działanie atowakwonu, co prowadzi do szybszego i skuteczniejszego zwalczania malarii123.

Wskazania do stosowania Proguanilu

Wskazania u dorosłych

Proguanil w połączeniu z atowakwonem jest stosowany głównie w dwóch przypadkach. Zakres jego zastosowania obejmuje zarówno profilaktykę, jak i leczenie malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum, czyli pasożyta odpowiedzialnego za najcięższe postacie tej choroby456.

  • Zapobieganie (profilaktyka) malarii – zalecane szczególnie w przypadku podróży do krajów, gdzie występują szczepy pasożyta oporne na inne leki przeciwmalaryczne. Profilaktyka przeznaczona jest dla dorosłych oraz dzieci o masie ciała powyżej 40 kg456.
  • Leczenie ostrej, niepowikłanej malarii – dotyczy infekcji wywołanej przez Plasmodium falciparum. Lek działa również na szczepy pasożyta, które są oporne na inne dostępne leki przeciwmalaryczne456.
Ważne informacje dotyczące skuteczności:

  • Proguanil w połączeniu z atowakwonem jest szczególnie polecany tam, gdzie pasożyty malarii są oporne na inne leki przeciwmalaryczne.
  • Lek nie jest skuteczny wobec form „uśpionych” (hipnozoitów) pasożytów Plasmodium vivax i Plasmodium ovale – w takich przypadkach konieczne może być zastosowanie dodatkowego leczenia.
  • Wskazania do stosowania mogą różnić się w zależności od masy ciała pacjenta oraz formy leku.
  • W przypadku nieskuteczności leczenia lub profilaktyki zalecana jest zmiana terapii na inny lek przeciwmalaryczny.

Wskazania u dzieci

Stosowanie proguanilu w połączeniu z atowakwonem jest możliwe również u dzieci, ale pod pewnymi warunkami, zależnie od masy ciała dziecka56.

  • Profilaktyka malarii – zalecana dla dzieci o masie ciała powyżej 40 kg56.
  • Leczenie ostrej, niepowikłanej malarii – dopuszczalne u dzieci o masie ciała od 11 kg wzwyż. Stosowanie u dzieci o masie poniżej 11 kg nie jest zalecane, ponieważ nie określono bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej789.

Wskazania do stosowania u dzieci są więc węższe niż u dorosłych, a u najmłodszych pacjentów (poniżej 11 kg) lek nie jest przeznaczony ani do leczenia, ani do profilaktyki malarii789.

Połączenie proguanilu z innymi substancjami czynnymi

We wszystkich preparatach dostępnych w Polsce proguanil występuje w połączeniu z atowakwonem. Takie połączenie pozwala na uzyskanie silnego efektu terapeutycznego zarówno w profilaktyce, jak i w leczeniu malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum, w tym szczepy oporne na inne leki456.

Wskazania u innych grup pacjentów

W przypadku osób z ciężką niewydolnością nerek zaleca się stosowanie innych leków przeciwmalarycznych w leczeniu ostrej malarii, ponieważ skuteczność i bezpieczeństwo proguanilu w połączeniu z atowakwonem nie zostały w tej grupie potwierdzone789.

Najważniejsze ograniczenia stosowania proguanilu:

  • Nie stosuje się u dzieci o masie ciała poniżej 11 kg (leczenie) i poniżej 40 kg (profilaktyka), ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa.
  • Nie jest skuteczny przeciwko „uśpionym” formom malarii – w przypadku zakażenia Plasmodium vivax lub Plasmodium ovale konieczne może być zastosowanie dodatkowych leków.
  • W przypadku ciężkiej niewydolności nerek zaleca się wybór innej terapii.
  • Nie oceniano skuteczności w leczeniu powikłanych, ciężkich postaci malarii, takich jak malaria mózgowa.

Tabela wskazań stosowania proguanilu

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Profilaktyka malarii (Plasmodium falciparum) Tak Tak, od masy ciała 40 kg Nie Tak Nie (w ciężkiej niewydolności nerek)
Leczenie ostrej, niepowikłanej malarii (Plasmodium falciparum) Tak Tak, od masy ciała 11 kg Nie Tak Nie (w ciężkiej niewydolności nerek)

Proguanil w leczeniu i profilaktyce malarii – skuteczność i ograniczenia

Proguanil, stosowany w połączeniu z atowakwonem, to skuteczny sposób na profilaktykę oraz leczenie niepowikłanej malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum. Jest rekomendowany zwłaszcza tam, gdzie istnieje ryzyko zakażenia szczepami pasożytów opornych na inne leki przeciwmalaryczne. Jego stosowanie u dzieci jest ograniczone – w leczeniu mogą go przyjmować dzieci od masy ciała 11 kg, a w profilaktyce od 40 kg. W przypadku osób z ciężką niewydolnością nerek zaleca się wybór innej terapii. Proguanil nie działa na wszystkie typy pasożytów wywołujących malarię, dlatego w niektórych przypadkach konieczne może być zastosowanie dodatkowych leków.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się proguanil?

Proguanil w połączeniu z atowakwonem jest stosowany w profilaktyce i leczeniu niepowikłanej malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum.

Czy proguanil może być stosowany u dzieci?

Tak, ale tylko u dzieci o masie ciała powyżej 11 kg (leczenie) i powyżej 40 kg (profilaktyka).

Czy proguanil można stosować w ciężkiej niewydolności nerek?

Nie, w tej grupie pacjentów zaleca się stosowanie innych leków przeciwmalarycznych.

Czy proguanil działa na wszystkie typy malarii?

Nie, nie działa na formy „uśpione” Plasmodium vivax i Plasmodium ovale – w tych przypadkach potrzebne jest dodatkowe leczenie.