Jak działa Proguanil?
Proguanil należy do leków przeciwmalarycznych z grupy biguanidów i jest stosowany najczęściej w połączeniu z atowakwonem123. Połączenie tych dwóch substancji powoduje, że są one w stanie skutecznie niszczyć pasożyty malarii znajdujące się zarówno we krwi, jak i w wątrobie. Proguanil działa dwutorowo: poprzez swój główny metabolit, cykloguanil, blokuje syntezę ważnych składników komórkowych pasożyta, a jednocześnie wzmacnia działanie atowakwonu, co prowadzi do szybszego i skuteczniejszego zwalczania malarii123.
Wskazania do stosowania Proguanilu
Wskazania u dorosłych
Proguanil w połączeniu z atowakwonem jest stosowany głównie w dwóch przypadkach. Zakres jego zastosowania obejmuje zarówno profilaktykę, jak i leczenie malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum, czyli pasożyta odpowiedzialnego za najcięższe postacie tej choroby456.
- Zapobieganie (profilaktyka) malarii – zalecane szczególnie w przypadku podróży do krajów, gdzie występują szczepy pasożyta oporne na inne leki przeciwmalaryczne. Profilaktyka przeznaczona jest dla dorosłych oraz dzieci o masie ciała powyżej 40 kg456.
- Leczenie ostrej, niepowikłanej malarii – dotyczy infekcji wywołanej przez Plasmodium falciparum. Lek działa również na szczepy pasożyta, które są oporne na inne dostępne leki przeciwmalaryczne456.
- Proguanil w połączeniu z atowakwonem jest szczególnie polecany tam, gdzie pasożyty malarii są oporne na inne leki przeciwmalaryczne.
- Lek nie jest skuteczny wobec form „uśpionych” (hipnozoitów) pasożytów Plasmodium vivax i Plasmodium ovale – w takich przypadkach konieczne może być zastosowanie dodatkowego leczenia.
- Wskazania do stosowania mogą różnić się w zależności od masy ciała pacjenta oraz formy leku.
- W przypadku nieskuteczności leczenia lub profilaktyki zalecana jest zmiana terapii na inny lek przeciwmalaryczny.
Wskazania u dzieci
Stosowanie proguanilu w połączeniu z atowakwonem jest możliwe również u dzieci, ale pod pewnymi warunkami, zależnie od masy ciała dziecka56.
- Profilaktyka malarii – zalecana dla dzieci o masie ciała powyżej 40 kg56.
- Leczenie ostrej, niepowikłanej malarii – dopuszczalne u dzieci o masie ciała od 11 kg wzwyż. Stosowanie u dzieci o masie poniżej 11 kg nie jest zalecane, ponieważ nie określono bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej789.
Wskazania do stosowania u dzieci są więc węższe niż u dorosłych, a u najmłodszych pacjentów (poniżej 11 kg) lek nie jest przeznaczony ani do leczenia, ani do profilaktyki malarii789.
Połączenie proguanilu z innymi substancjami czynnymi
We wszystkich preparatach dostępnych w Polsce proguanil występuje w połączeniu z atowakwonem. Takie połączenie pozwala na uzyskanie silnego efektu terapeutycznego zarówno w profilaktyce, jak i w leczeniu malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum, w tym szczepy oporne na inne leki456.
Wskazania u innych grup pacjentów
W przypadku osób z ciężką niewydolnością nerek zaleca się stosowanie innych leków przeciwmalarycznych w leczeniu ostrej malarii, ponieważ skuteczność i bezpieczeństwo proguanilu w połączeniu z atowakwonem nie zostały w tej grupie potwierdzone789.
- Nie stosuje się u dzieci o masie ciała poniżej 11 kg (leczenie) i poniżej 40 kg (profilaktyka), ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa.
- Nie jest skuteczny przeciwko „uśpionym” formom malarii – w przypadku zakażenia Plasmodium vivax lub Plasmodium ovale konieczne może być zastosowanie dodatkowych leków.
- W przypadku ciężkiej niewydolności nerek zaleca się wybór innej terapii.
- Nie oceniano skuteczności w leczeniu powikłanych, ciężkich postaci malarii, takich jak malaria mózgowa.
Tabela wskazań stosowania proguanilu
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Profilaktyka malarii (Plasmodium falciparum) | Tak | Tak, od masy ciała 40 kg | Nie | Tak | Nie (w ciężkiej niewydolności nerek) |
| Leczenie ostrej, niepowikłanej malarii (Plasmodium falciparum) | Tak | Tak, od masy ciała 11 kg | Nie | Tak | Nie (w ciężkiej niewydolności nerek) |
Proguanil w leczeniu i profilaktyce malarii – skuteczność i ograniczenia
Proguanil, stosowany w połączeniu z atowakwonem, to skuteczny sposób na profilaktykę oraz leczenie niepowikłanej malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum. Jest rekomendowany zwłaszcza tam, gdzie istnieje ryzyko zakażenia szczepami pasożytów opornych na inne leki przeciwmalaryczne. Jego stosowanie u dzieci jest ograniczone – w leczeniu mogą go przyjmować dzieci od masy ciała 11 kg, a w profilaktyce od 40 kg. W przypadku osób z ciężką niewydolnością nerek zaleca się wybór innej terapii. Proguanil nie działa na wszystkie typy pasożytów wywołujących malarię, dlatego w niektórych przypadkach konieczne może być zastosowanie dodatkowych leków.


















