Czy prasteron powoduje działania niepożądane?
Każda substancja lecznicza, także prasteron (znany również jako Prasteronum), może powodować działania niepożądane, choć nie muszą one wystąpić u każdego pacjenta12. Prasteron jest zazwyczaj dobrze tolerowany, a niepożądane objawy pojawiają się rzadko i najczęściej są łagodne. Ich występowanie może zależeć od drogi podania (np. tabletki doustne, globulki dopochwowe), dawki, długości stosowania, a także od indywidualnych cech pacjenta, takich jak płeć, wiek, stan zdrowia czy przyjmowanie innych leków34.
W przypadku kobiet, szczególnie przy wyższych dawkach i dłuższym stosowaniu, działania niepożądane mogą być związane z androgenowym (męskim) wpływem metabolitów prasteronu. U mężczyzn, zwłaszcza w wieku średnim i starszym, niepożądane objawy są obserwowane bardzo rzadko1.
Zawsze należy rozważyć korzyści i potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem prasteronu, a wszelkie niepokojące objawy zgłaszać lekarzowi lub farmaceucie.
Działania niepożądane według częstości występowania
Działania niepożądane bardzo rzadkie (<1/10 000)
- Hepatomegalia (powiększenie wątroby)52
- Zapalenie wątroby52
- Zaburzenia psychiczne, w tym objawy manii56
- Niezagrażające życiu zaburzenia rytmu serca, które ustępują po odstawieniu prasteronu6
- Bezsenność6
Działania niepożądane rzadkie (≥1/10 000 do <1/1 000)
- Nudności, wymioty52
- Zwiększenie apetytu52
- Retencja wody i soli (zatrzymanie wody w organizmie)52
- Hiperkalcemia (podwyższony poziom wapnia we krwi)5
- Nieprawidłowe zmiany składu lipidów krwi, np. spadek stężenia „dobrego” cholesterolu HDL12
- Powiększenie gruczołu krokowego, ginekomastia (powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn)5
- Zaburzenia miesiączkowania u kobiet16
- Hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet)16
- Trądzik, łojotok, łysienie typu męskiego156
- Świąd skóry, wzrost potliwości, przetłuszczanie się skóry i włosów16
- Obniżenie tonu głosu56
- Ból głowy, niepokój, zmiany nastroju6
Działania niepożądane niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
- Wydzielina z pochwy (w przypadku globulek dopochwowych)7
- Nieprawidłowy wynik cytologii (głównie ASCUS lub LGSIL)7
- Polipy błony śluzowej macicy lub szyjki macicy7
- Guzek w piersi (łagodny)7
Działania niepożądane często (≥1/100 do <1/10)
Inne możliwe działania niepożądane oraz ryzyka
- Ryzyko rozwoju raka piersi i jajnika – dotyczy głównie długotrwałego stosowania hormonów u kobiet w ramach terapii zastępczej; ryzyko to jest umiarkowanie zwiększone i zależy od rodzaju stosowanej terapii oraz długości jej trwania89.
- Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej – wzrost ryzyka występuje zwłaszcza przy ogólnoustrojowym podawaniu hormonów10.
- Ryzyko choroby niedokrwiennej serca i udaru niedokrwiennego mózgu – niewielkie, ale wyższe przy stosowaniu estrogenów i progestagenów u kobiet po 60. roku życia1112.
- Choroby pęcherzyka żółciowego, zmiany skórne (np. ostuda, rumień wielopostaciowy), możliwe otępienie u osób starszych13.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Wszystkie działania niepożądane należy zgłaszać do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta leku. Dzięki temu możliwe jest stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania prasteronu i innych leków. Zgłoszenia można dokonać telefonicznie, faksem lub poprzez stronę internetową: https://smz.ezdrowie.gov.pl1431513.
Tabela działań niepożądanych prasteronu według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Skóra i tkanka podskórna | Trądzik, łojotok, łysienie typu męskiego, hirsutyzm, świąd skóry, wzrost potliwości | Ostuda, rumień wielopostaciowy, plamica naczyniowa13 | ||||
| Układ rozrodczy i piersi | Wydzielina w miejscu aplikacji (globulki dopochwowe), nieprawidłowy wynik cytologii, polipy błony śluzowej macicy/szyjki, guzek w piersi | Zaburzenia miesiączkowania, powiększenie gruczołu krokowego, ginekomastia | ||||
| Układ pokarmowy | Nudności, wymioty | Hepatomegalia, zapalenie wątroby | Choroby pęcherzyka żółciowego13 | |||
| Metabolizm i odżywianie | Nieprawidłowe zmiany lipidów, zwiększenie apetytu, retencja wody i soli, hiperkalcemia | Wahania masy ciała | ||||
| Układ nerwowy i psychiczny | Ból głowy, niepokój, zmiany nastroju, obniżenie tonu głosu | Zaburzenia psychiczne (mania), bezsenność | Prawdopodobne otępienie u osób powyżej 65 lat13 | |||
| Układ sercowo-naczyniowy | Niezagrażające życiu zaburzenia rytmu serca | Ryzyko choroby niedokrwiennej serca, udaru, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej101112 | ||||
| Badania diagnostyczne | Wahania masy ciała |
- Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych prasteronu wzrasta wraz z wyższą dawką i dłuższym czasem stosowania, szczególnie u kobiet.
- Prasteron w zalecanych dawkach jest na ogół dobrze tolerowany zarówno przez kobiety, jak i mężczyzn.
- W przypadku globulek dopochwowych, działania niepożądane są związane głównie z miejscowym działaniem preparatu i rzadko są poważne.
- W badaniach nie wykazano istotnego negatywnego wpływu prasteronu na wątrobę, nerki, tarczycę czy parametry krwi podczas stosowania zalecanych dawek przez kilka miesięcy.
- W razie wystąpienia nietypowych objawów lub pogorszenia samopoczucia należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia działań niepożądanych.
Prasteron – bezpieczeństwo stosowania zależne od postaci leku i dawki
Podsumowując, prasteron jest substancją, która stosowana zgodnie z zaleceniami jest dobrze tolerowana, a działania niepożądane występują rzadko i zwykle mają łagodny przebieg23. Najczęstsze objawy dotyczą skóry (np. trądzik, łojotok, hirsutyzm) i są bardziej prawdopodobne u kobiet stosujących wyższe dawki przez dłuższy czas1. W przypadku globulek dopochwowych, głównym działaniem niepożądanym jest zwiększona wydzielina z pochwy7. Poważniejsze działania, takie jak zaburzenia wątroby czy psychiczne, są bardzo rzadkie. Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych wzrasta wraz z dawką i czasem stosowania, dlatego ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarza i regularne monitorowanie swojego stanu zdrowia podczas terapii.


















