Czy prasteron powoduje działania niepożądane?

Każda substancja lecznicza, także prasteron (znany również jako Prasteronum), może powodować działania niepożądane, choć nie muszą one wystąpić u każdego pacjenta12. Prasteron jest zazwyczaj dobrze tolerowany, a niepożądane objawy pojawiają się rzadko i najczęściej są łagodne. Ich występowanie może zależeć od drogi podania (np. tabletki doustne, globulki dopochwowe), dawki, długości stosowania, a także od indywidualnych cech pacjenta, takich jak płeć, wiek, stan zdrowia czy przyjmowanie innych leków34.

W przypadku kobiet, szczególnie przy wyższych dawkach i dłuższym stosowaniu, działania niepożądane mogą być związane z androgenowym (męskim) wpływem metabolitów prasteronu. U mężczyzn, zwłaszcza w wieku średnim i starszym, niepożądane objawy są obserwowane bardzo rzadko1.

Zawsze należy rozważyć korzyści i potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem prasteronu, a wszelkie niepokojące objawy zgłaszać lekarzowi lub farmaceucie.

Działania niepożądane według częstości występowania

Działania niepożądane bardzo rzadkie (<1/10 000)

Działania niepożądane rzadkie (≥1/10 000 do <1/1 000)

Działania niepożądane niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)

Działania niepożądane często (≥1/100 do <1/10)

Ważne: U kobiet stosujących prasteron dopochwowo, najczęstszym objawem niepożądanym jest zwiększona wydzielina z pochwy, co wynika głównie z mechanizmu działania globulek oraz ich podłoża. Objaw ten jest zwykle niegroźny i nie wymaga odstawienia leku. Jednak przy długotrwałym stosowaniu lub wyższych dawkach, zwłaszcza u kobiet, mogą pojawić się objawy androgenizacji, takie jak trądzik, nadmierne owłosienie czy zaburzenia miesiączkowania. W przypadku pojawienia się nietypowych objawów zawsze warto skonsultować się ze specjalistą.167

Inne możliwe działania niepożądane oraz ryzyka

  • Ryzyko rozwoju raka piersi i jajnika – dotyczy głównie długotrwałego stosowania hormonów u kobiet w ramach terapii zastępczej; ryzyko to jest umiarkowanie zwiększone i zależy od rodzaju stosowanej terapii oraz długości jej trwania89.
  • Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej – wzrost ryzyka występuje zwłaszcza przy ogólnoustrojowym podawaniu hormonów10.
  • Ryzyko choroby niedokrwiennej serca i udaru niedokrwiennego mózgu – niewielkie, ale wyższe przy stosowaniu estrogenów i progestagenów u kobiet po 60. roku życia1112.
  • Choroby pęcherzyka żółciowego, zmiany skórne (np. ostuda, rumień wielopostaciowy), możliwe otępienie u osób starszych13.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Wszystkie działania niepożądane należy zgłaszać do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta leku. Dzięki temu możliwe jest stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania prasteronu i innych leków. Zgłoszenia można dokonać telefonicznie, faksem lub poprzez stronę internetową: https://smz.ezdrowie.gov.pl1431513.

Tabela działań niepożądanych prasteronu według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Skóra i tkanka podskórna Trądzik, łojotok, łysienie typu męskiego, hirsutyzm, świąd skóry, wzrost potliwości Ostuda, rumień wielopostaciowy, plamica naczyniowa13
Układ rozrodczy i piersi Wydzielina w miejscu aplikacji (globulki dopochwowe), nieprawidłowy wynik cytologii, polipy błony śluzowej macicy/szyjki, guzek w piersi Zaburzenia miesiączkowania, powiększenie gruczołu krokowego, ginekomastia
Układ pokarmowy Nudności, wymioty Hepatomegalia, zapalenie wątroby Choroby pęcherzyka żółciowego13
Metabolizm i odżywianie Nieprawidłowe zmiany lipidów, zwiększenie apetytu, retencja wody i soli, hiperkalcemia Wahania masy ciała
Układ nerwowy i psychiczny Ból głowy, niepokój, zmiany nastroju, obniżenie tonu głosu Zaburzenia psychiczne (mania), bezsenność Prawdopodobne otępienie u osób powyżej 65 lat13
Układ sercowo-naczyniowy Niezagrażające życiu zaburzenia rytmu serca Ryzyko choroby niedokrwiennej serca, udaru, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej101112
Badania diagnostyczne Wahania masy ciała
Warto wiedzieć:

  • Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych prasteronu wzrasta wraz z wyższą dawką i dłuższym czasem stosowania, szczególnie u kobiet.
  • Prasteron w zalecanych dawkach jest na ogół dobrze tolerowany zarówno przez kobiety, jak i mężczyzn.
  • W przypadku globulek dopochwowych, działania niepożądane są związane głównie z miejscowym działaniem preparatu i rzadko są poważne.
  • W badaniach nie wykazano istotnego negatywnego wpływu prasteronu na wątrobę, nerki, tarczycę czy parametry krwi podczas stosowania zalecanych dawek przez kilka miesięcy.
  • W razie wystąpienia nietypowych objawów lub pogorszenia samopoczucia należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia działań niepożądanych.

Prasteron – bezpieczeństwo stosowania zależne od postaci leku i dawki

Podsumowując, prasteron jest substancją, która stosowana zgodnie z zaleceniami jest dobrze tolerowana, a działania niepożądane występują rzadko i zwykle mają łagodny przebieg23. Najczęstsze objawy dotyczą skóry (np. trądzik, łojotok, hirsutyzm) i są bardziej prawdopodobne u kobiet stosujących wyższe dawki przez dłuższy czas1. W przypadku globulek dopochwowych, głównym działaniem niepożądanym jest zwiększona wydzielina z pochwy7. Poważniejsze działania, takie jak zaburzenia wątroby czy psychiczne, są bardzo rzadkie. Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych wzrasta wraz z dawką i czasem stosowania, dlatego ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarza i regularne monitorowanie swojego stanu zdrowia podczas terapii.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane prasteronu u kobiet?

Najczęściej u kobiet mogą pojawić się objawy androgenizacji, takie jak trądzik, nadmierne owłosienie (hirsutyzm) czy zaburzenia miesiączkowania, zwłaszcza przy wyższych dawkach i dłuższym stosowaniu.

Czy prasteron powoduje działania niepożądane u mężczyzn?

W badaniach klinicznych nie odnotowano istotnych działań niepożądanych u mężczyzn stosujących zalecane dawki prasteronu.

Czy prasteron w postaci globulek dopochwowych ma inne działania niepożądane?

Tak, najczęstszym działaniem niepożądanym jest zwiększona wydzielina z pochwy, która nie wymaga odstawienia leku.

Czy działania niepożądane prasteronu są zależne od dawki i czasu stosowania?

Tak, ryzyko wystąpienia działań niepożądanych rośnie przy wyższych dawkach i dłuższym stosowaniu prasteronu.

Czy prasteron wpływa na wyniki badań laboratoryjnych?

Nie stwierdzono wpływu prasteronu na wyniki badań krwi, moczu, czynność wątroby, nerek czy tarczycy podczas stosowania zalecanych dawek.