Pitawastatyna – przeciwwskazania

Czym jest pitawastatyna i kiedy należy zachować ostrożność?

Pitawastatyna należy do grupy leków nazywanych statynami, które obniżają poziom cholesterolu całkowitego oraz cholesterolu LDL we krwi¹²³⁴⁵⁶. Jest stosowana u dorosłych, młodzieży i dzieci od 6. roku życia, zwłaszcza w leczeniu hipercholesterolemii, gdy sama dieta i inne metody niefarmakologiczne nie przynoszą oczekiwanych rezultatów^789101112. Mimo szerokiego zastosowania, nie każdy może przyjmować pitawastatynę – w niektórych przypadkach jest ona przeciwwskazana bezwzględnie, w innych wymaga dużej ostrożności i stałej obserwacji ze strony lekarza^131415161718. Warto też pamiętać, że przeciwwskazania mogą się różnić w zależności od dawki i postaci leku.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować pitawastatyny?

• Nadwrażliwość na pitawastatynę, inne statyny lub którykolwiek składnik pomocniczy leku – stosowanie jest zabronione, ponieważ może prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych, w tym wysypki, obrzęku lub trudności z oddychaniem^131415161718.
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby, czynna choroba wątroby lub trwale podwyższone stężenie aminotransferaz (ALT, AST) powyżej 3-krotności górnej granicy normy, o nieznanej przyczynie – w tych przypadkach wątroba nie jest w stanie bezpiecznie przetwarzać leku, co grozi poważnymi powikłaniami, jak nasilenie uszkodzenia tego narządu^131415161718.
• Miopatia (choroby mięśni) – stosowanie pitawastatyny u osób z miopatią może prowadzić do dalszego uszkodzenia mięśni, a nawet do rozwoju groźnych powikłań, takich jak rabdomioliza (rozpad mięśni)^131415161718.
• Jednoczesne przyjmowanie cyklosporyny – połączenie tych leków znacznie zwiększa ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza uszkodzenia mięśni i nerek^131415161718.
• Ciąża i karmienie piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznych metod antykoncepcji – pitawastatyna może zaszkodzić rozwijającemu się dziecku i nie powinna być przyjmowana przez kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz przez kobiety, które nie stosują pewnych metod zapobiegania ciąży^131415161718.
• Rzadko występująca dziedziczna nietolerancja galaktozy, całkowity brak laktazy lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – ze względu na obecność laktozy w tabletkach, osoby z tymi rzadkimi schorzeniami nie mogą przyjmować pitawastatyny w tej postaci^192021222324.

Przeciwwskazania względne – ostrożność i indywidualna decyzja lekarza

W niektórych przypadkach stosowanie pitawastatyny jest możliwe tylko po dokładnej ocenie przez lekarza i pod jego ścisłym nadzorem. Dotyczy to głównie sytuacji, w których ryzyko powikłań jest podwyższone, ale korzyści z leczenia mogą przeważać nad zagrożeniami. Przykłady takich sytuacji:

• Choroby wątroby w wywiadzie lub regularne nadużywanie alkoholu – zwiększa się ryzyko uszkodzenia wątroby podczas leczenia statynami. Niezbędne są regularne badania kontrolne enzymów wątrobowych^252627282930.
• Umiarkowane lub ciężkie zaburzenia czynności nerek – pitawastatynę należy stosować ostrożnie, a dawka może być zwiększana tylko pod ścisłą kontrolą lekarza. U osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek nie zaleca się stosowania najwyższych dawek leku^252627282930.
• Stosowanie innych leków zwiększających ryzyko miopatii (np. fibraty, niacyna, erytromycyna, makrolidy, kwas fusydowy) – połączenie tych leków z pitawastatyną może prowadzić do poważnych uszkodzeń mięśni. Zaleca się unikanie takich połączeń lub ścisłą obserwację pacjenta^{311932203321342235233624}.
• Wiek powyżej 70 lat – osoby starsze, szczególnie z dodatkowymi czynnikami ryzyka, powinny być pod stałą obserwacją podczas leczenia, ze względu na większą wrażliwość na działania niepożądane^373839404142.

Sytuacje wymagające szczególnej ostrożności

Pewne schorzenia i czynniki nie są przeciwwskazaniem do stosowania pitawastatyny, ale wymagają szczególnej uwagi i częstszych kontroli:

• Obniżona czynność tarczycy – zwiększa ryzyko powikłań mięśniowych. Przed rozpoczęciem terapii warto skontrolować poziom hormonów tarczycy^373839404142.
• Choroby mięśni w wywiadzie u pacjenta lub w rodzinie – może występować większa podatność na działania niepożądane ze strony mięśni^373839404142.
• Wcześniejsze działania niepożądane na inne statyny lub fibraty – należy zachować ostrożność i rozpocząć leczenie pod ścisłą kontrolą^373839404142.
• Podwyższony poziom kinazy kreatynowej (CK) – jeśli przed leczeniem stężenie CK jest ponad 5 razy wyższe niż norma, nie należy rozpoczynać terapii statyną^434445464748.
• Ryzyko cukrzycy – choć badania nie wykazały zwiększonego ryzyka cukrzycy przy stosowaniu pitawastatyny, osoby z czynnikami ryzyka (wysoki poziom glukozy, otyłość, nadciśnienie) powinny być monitorowane podczas terapii^495051525354.
• Możliwe wystąpienie śródmiąższowej choroby płuc – bardzo rzadko statyny mogą powodować choroby płuc, objawiające się kaszlem, dusznością, osłabieniem. W razie pojawienia się takich objawów należy przerwać leczenie^555657585960.
• Miastenia (osłabienie mięśni) – statyny mogą wywołać lub nasilić objawy miastenii. Jeśli pojawią się takie symptomy, należy przerwać leczenie^192021222324.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Pitawastatyna – bezpieczeństwo stosowania w praktyce

Pitawastatyna jest skutecznym lekiem na obniżenie poziomu cholesterolu, ale jej stosowanie wymaga przestrzegania jasno określonych zasad. Przeciwwskazania bezwzględne, takie jak ciężkie schorzenia wątroby, choroby mięśni czy ciąża, całkowicie wykluczają możliwość terapii tym lekiem^131415161718. W innych sytuacjach, zwłaszcza u osób starszych, z chorobami nerek, wątroby czy przyjmujących inne leki, konieczna jest szczególna ostrożność oraz regularna kontrola parametrów krwi i stanu zdrowia^373839404142. Dzięki temu można zminimalizować ryzyko działań niepożądanych i bezpiecznie korzystać z korzyści, jakie niesie terapia pitawastatyną.