Stosowanie leków w ciąży i podczas karmienia piersią – dlaczego ostrożność jest tak ważna?

Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny zawsze zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu jakichkolwiek leków. Wiele substancji leczniczych może przenikać przez łożysko lub do mleka matki, potencjalnie wpływając na rozwijający się płód lub niemowlę. Z tego powodu decyzja o przyjęciu leku powinna być zawsze poprzedzona konsultacją z lekarzem, który rozważy korzyści i potencjalne ryzyko zarówno dla matki, jak i dziecka1.

Bezpieczeństwo stosowania panitumumabu w ciąży

Panitumumab jest przeciwciałem monoklonalnym, które stosuje się w leczeniu niektórych nowotworów, takich jak rak jelita grubego z przerzutami. Jednak brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa jego stosowania u kobiet w ciąży1. W badaniach na zwierzętach wykazano, że panitumumab może niekorzystnie wpływać na procesy rozrodcze. EGFR, czyli receptor, na który działa ten lek, bierze udział w rozwoju płodu, zwłaszcza podczas organogenezy – to czas, kiedy powstają narządy dziecka. Zakłócenie tych procesów może prowadzić do poważnych powikłań1.

Ponadto wiadomo, że immunoglobuliny IgG, do których należy panitumumab, mogą przenikać przez łożysko. Oznacza to, że lek podany matce może dotrzeć do płodu i potencjalnie wpłynąć na jego rozwój1.

Z tego powodu panitumumab nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że lekarz uzna to za absolutnie konieczne. Jeśli kobieta zajdzie w ciążę podczas leczenia lub przyjmie lek będąc w ciąży, powinna być poinformowana o możliwym ryzyku poronienia oraz zagrożeniach dla płodu2.

Ważne informacje dla kobiet w wieku rozrodczym:

  • Podczas leczenia panitumumabem należy stosować skuteczną antykoncepcję.
  • Ochronę antykoncepcyjną należy utrzymać przez co najmniej 2 miesiące po przyjęciu ostatniej dawki leku1.
  • W razie zajścia w ciążę podczas terapii należy niezwłocznie poinformować lekarza.

Stosowanie panitumumabu podczas karmienia piersią

Nie wiadomo, czy panitumumab przenika do mleka kobiecego, jednak ze względu na to, że immunoglobuliny IgG są wydzielane do mleka, istnieje możliwość, że również panitumumab przedostaje się do pokarmu matki. Nie wiadomo także, czy substancja ta mogłaby być wchłaniana przez niemowlę i wywierać na nie szkodliwy wpływ2.

Zaleca się, aby kobiety nie karmiły piersią w trakcie terapii panitumumabem oraz przez co najmniej 2 miesiące po przyjęciu ostatniej dawki leku2.

Wpływ panitumumabu na płodność

W badaniach na zwierzętach zaobserwowano, że panitumumab może wywoływać odwracalne zaburzenia cyklu miesiączkowego oraz zmniejszać płodność2. Oznacza to, że u kobiet leczonych tym lekiem może czasowo wystąpić trudność z zajściem w ciążę.

Najważniejsze zasady bezpieczeństwa:

  • Stosowanie panitumumabu w ciąży jest niewskazane i możliwe wyłącznie, gdy korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla dziecka.
  • Kobiety karmiące piersią nie powinny przyjmować panitumumabu ani karmić piersią przez 2 miesiące po zakończeniu terapii.
  • W razie planowania potomstwa po zakończeniu leczenia zalecana jest przerwa na odzyskanie płodności.

Tabela – możliwość stosowania panitumumabu w okresie ciąży i laktacji

Okres Możliwość stosowania Uwagi
Ciąża Nie Może stanowić zagrożenie dla płodu; stosować tylko w razie absolutnej konieczności12.
Karmienie piersią Nie Zaleca się przerwanie karmienia na czas leczenia i przez 2 miesiące po ostatniej dawce2.

Panitumumab – zalecenia dla kobiet w ciąży i karmiących piersią

Stosowanie panitumumabu w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest zalecane ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i niemowlęcia. W przypadku kobiet w wieku rozrodczym bardzo ważne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas terapii i przez pewien czas po jej zakończeniu. W razie wątpliwości lub planowania potomstwa po leczeniu warto poinformować lekarza o swoich planach i omówić możliwe działania niepożądane oraz zalecany czas przerwy przed zajściem w ciążę.

Pytania i odpowiedzi

Czy panitumumab można stosować w ciąży?

Nie zaleca się stosowania panitumumabu w ciąży. Lek może stanowić zagrożenie dla płodu i powinien być używany tylko w razie absolutnej konieczności, gdy korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla dziecka.

Czy można karmić piersią podczas leczenia panitumumabem?

Nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia panitumumabem ani przez 2 miesiące po zakończeniu terapii.

Jak długo po zakończeniu leczenia panitumumabem należy stosować antykoncepcję?

Kobiety powinny stosować skuteczną antykoncepcję przez co najmniej 2 miesiące po przyjęciu ostatniej dawki panitumumabu.

Czy panitumumab może wpływać na płodność?

Tak, badania na zwierzętach wykazały, że panitumumab może czasowo obniżać płodność i zaburzać cykl miesiączkowy.