Ogólne zasady dawkowania nitrogliceryny
Nitrogliceryna (Glyceroli trinitras) jest dostępna w różnych postaciach i może być podawana na różne sposoby – przezskórnie, doustnie, podjęzykowo oraz dożylnie. Dawkowanie zależy od wybranej formy, wskazania oraz stanu zdrowia pacjenta1234. Poniżej przedstawiono schematy dawkowania dla najczęściej stosowanych postaci:
- Maść do stosowania na skórę: Zalecana jednorazowa dawka to 2,6 mg nitrogliceryny (około 0,5 cm wyciśniętej maści). Maksymalna jednorazowa dawka wynosi 10 mg (około 2 cm maści). Maść wciera się w skórę w okolicy przedsercowej, na powierzchni o średnicy 2-5 cm. Zalecane jest stosowanie 3-4 razy na dobę15.
- Tabletki o przedłużonym uwalnianiu (doustnie): Zazwyczaj stosuje się 1 do 2 tabletek (6,5-13 mg) dwa razy na dobę w odstępie 8 godzin, najlepiej rano i po południu. Tabletki należy połykać w całości, nie rozgryzać ani nie rozkruszać3.
- Tabletki złożone (doustnie): W przypadku preparatów złożonych (np. z pentaerytrytylu tetraazotanem) zaleca się 1-2 tabletki trzy razy na dobę. Początkowo zaleca się 1 tabletkę 3 razy dziennie. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć, ale pod kontrolą lekarza6.
- Aerozol podjęzykowy: Podczas napadu bólu wieńcowego należy rozpylić 1 dawkę (0,4 mg) pod język. Jeśli objawy nie ustąpią, dawkę można powtórzyć co 5 minut, maksymalnie 3 razy. W przypadku zapobiegania napadom aerozol podaje się tuż przed wysiłkiem4.
- Roztwór do infuzji dożylnej: Dawka początkowa wynosi 0,75-1 mg na godzinę, zwiększana stopniowo w zależności od efektu. Zazwyczaj nie przekracza się 8 mg na godzinę, choć w wyjątkowych sytuacjach dawka może być wyższa (do 10 mg/godz.)2. Szybkość wlewu ustala się indywidualnie, rozpoczynając od 5 μg/min i zwiększając co 3-5 minut.
Dawkowanie nitrogliceryny w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Nie zaleca się stosowania nitrogliceryny u dzieci i młodzieży, ponieważ nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności w tej grupie wiekowej89.
Pacjenci w podeszłym wieku
- U osób starszych zwykle nie wymaga się zmiany dawki, jednak mogą być bardziej podatni na spadki ciśnienia i omdlenia. Zaleca się, aby przyjmowali lek w pozycji siedzącej i unikali nagłego wstawania1011.
- W przypadku dożylnych wlewów zaleca się rozpoczęcie od najniższej dawki i powolne zwiększanie pod kontrolą parametrów życiowych11.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- W przypadku ciężkiej niewydolności nerek należy zachować ostrożność, stosować najniższe możliwe dawki i monitorować reakcję organizmu116.
- W preparatach złożonych oraz w dożylnych wlewach zaleca się ostrożność i ewentualną redukcję dawki w zależności od stopnia niewydolności nerek6.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- W przypadku ciężkiej niewydolności wątroby należy stosować najniższe możliwe dawki i monitorować stan pacjenta1112.
- Preparaty doustne i dożylne wymagają szczególnej ostrożności – ryzyko methemoglobinemii może być większe u osób z chorobami wątroby12.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Brak jest wystarczających danych na temat bezpieczeństwa stosowania nitrogliceryny w ciąży i podczas karmienia piersią. Lek należy stosować tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne i pod kontrolą lekarza1211.
Dawkowanie w zależności od wskazania
Dawkowanie nitrogliceryny może się różnić w zależności od celu terapii:
- Zapobieganie napadom dławicy piersiowej: Maść na skórę, tabletki o przedłużonym uwalnianiu lub preparaty złożone stosuje się regularnie zgodnie z opisanym wyżej schematem136.
- Leczenie ostrych napadów: Aerozol podjęzykowy jest przeznaczony do szybkiego działania – 1 dawka pod język, powtarzana co 5 minut do 3 razy4.
- Ostra niewydolność serca, zawał, przełom nadciśnieniowy: Stosuje się dożylne wlewy pod ścisłym nadzorem w warunkach szpitalnych2.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maść na skórę: Maksymalna jednorazowa dawka to 10 mg nitrogliceryny (ok. 2 cm maści)1.
- Aerozol podjęzykowy: Maksymalnie 3 dawki (po 0,4 mg każda) podczas jednego napadu4.
- Roztwór do infuzji: Zazwyczaj nie przekracza się 8 mg/godz., w wyjątkowych przypadkach do 10 mg/godz.2.
Przedawkowanie nitrogliceryny może prowadzić do groźnych objawów, takich jak znaczny spadek ciśnienia, omdlenia, zaburzenia rytmu serca czy methemoglobinemia. W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skontaktować się z lekarzem131415.
Podsumowanie – nitrogliceryna: różne schematy dawkowania dla bezpieczeństwa i skuteczności
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli – maść na skórę | 2,6 mg (0,5 cm maści) jednorazowo, do 10 mg jednorazowo; 3-4 razy na dobę |
| Dorośli – tabletki o przedłużonym uwalnianiu | 1-2 tabletki (6,5-13 mg) 2 razy dziennie w odstępie 8 godzin |
| Dorośli – tabletki złożone | 1-2 tabletki 3 razy dziennie; początkowo 1 tabletka 3 razy dziennie |
| Dorośli – aerozol podjęzykowy | 1 dawka (0,4 mg) pod język, powtarzać co 5 min, maksymalnie 3 dawki |
| Dorośli – roztwór do infuzji | Początkowo 0,75-1 mg/godz., zwiększać do 8 mg/godz. (wyjątkowo do 10 mg/godz.) |
| Dzieci i młodzież | Nie zaleca się stosowania |
| Osoby starsze | Zwykle jak u dorosłych, z ostrożnością i powolnym zwiększaniem dawki |
| Niewydolność nerek/wątroby | Stosować najniższe możliwe dawki, ostrożność, indywidualne dostosowanie |
| Kobiety w ciąży/karmiące piersią | Stosować tylko w razie bezwzględnej konieczności |


















