Bezpieczeństwo stosowania naproksenu – najważniejsze informacje
Naproksen może być skuteczny w leczeniu bólu i stanów zapalnych, jednak jego stosowanie wymaga zachowania ostrożności u określonych grup pacjentów oraz w niektórych sytuacjach zdrowotnych123.
Stosowanie naproksenu a szczególne środki ostrożności
Naproksen jest dostępny w postaci doustnej (tabletki), doodbytniczej (czopki) oraz jako żel do stosowania na skórę. Ryzyko działań niepożądanych oraz przeciwwskazania mogą różnić się w zależności od drogi podania i dawki45. Najważniejsze środki ostrożności dotyczą osób z chorobami przewodu pokarmowego, nerek, wątroby, serca oraz osób w podeszłym wieku13.
- Naproksen może zwiększać ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, zwłaszcza u osób starszych lub z chorobami wrzodowymi w wywiadzie67.
- Nie zaleca się stosowania naproksenu u osób z ciężką niewydolnością nerek, wątroby lub serca89.
- Nie należy przyjmować kilku leków z tej samej grupy (NLPZ) jednocześnie, aby nie zwiększać ryzyka działań niepożądanych12.
Bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią
Stosowanie naproksenu przez kobiety w ciąży jest ograniczone i zależy od trymestru ciąży. W pierwszym i drugim trymestrze można go stosować tylko w razie zdecydowanej konieczności i przez możliwie najkrótszy czas, a od 20. tygodnia istnieje ryzyko powikłań u płodu (małowodzie, zwężenie przewodu tętniczego)1011. W trzecim trymestrze ciąży naproksen jest przeciwwskazany ze względu na ryzyko poważnych powikłań dla matki i dziecka1211.
Kobiety karmiące piersią nie powinny stosować naproksenu, ponieważ substancja ta przenika do mleka matki i może osiągać stężenie nawet do 1% stężenia obecnego w osoczu matki1314.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
Naproksen może wywoływać takie objawy jak senność, zawroty głowy czy zaburzenia koordynacji ruchowej, dlatego w przypadku ich wystąpienia nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn1516. U większości osób naproksen nie wpływa znacząco na zdolność prowadzenia pojazdów, jednak indywidualna reakcja może się różnić1517.
Interakcje z alkoholem
Podczas stosowania naproksenu nie zaleca się spożywania alkoholu, ponieważ może to nasilać działania niepożądane, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego i układu nerwowego1819.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
Naproksen wydalany jest głównie przez nerki, dlatego pacjenci z zaburzoną czynnością nerek powinni stosować lek z dużą ostrożnością, a w ciężkiej niewydolności nerek jest on przeciwwskazany89. W niektórych przypadkach konieczne jest zmniejszenie dawki lub monitorowanie czynności nerek podczas leczenia8.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
U osób z zaburzeniami czynności wątroby naproksen powinien być stosowany ostrożnie, a w ciężkich przypadkach jest przeciwwskazany89. W tej grupie pacjentów zaleca się stosowanie możliwie najmniejszej skutecznej dawki i kontrolę stanu zdrowia20.
- Osoby starsze są bardziej narażone na działania niepożądane, szczególnie dotyczące przewodu pokarmowego i nerek121.
- Pacjenci przewlekle przyjmujący leki z innych grup (np. przeciwzakrzepowe, przeciwdepresyjne, moczopędne) powinni skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem terapii naproksenem ze względu na możliwe interakcje2223.
- Stosowanie naproksenu w żelu lub maści na duże powierzchnie skóry i przez dłuższy czas może prowadzić do ogólnoustrojowych działań niepożądanych podobnych jak po podaniu doustnym245.
Stosowanie naproksenu u seniorów
Osoby w podeszłym wieku są szczególnie narażone na wystąpienie działań niepożądanych podczas stosowania naproksenu, zwłaszcza dotyczących przewodu pokarmowego (krwawienia, owrzodzenia), nerek i układu sercowo-naczyniowego121. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas25.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna) powinni stosować naproksen tylko pod ścisłą kontrolą lekarską, gdyż lek może nasilać objawy tych schorzeń26.
- Osoby z zaburzeniami krzepnięcia lub przyjmujące leki wpływające na krzepliwość krwi są narażone na zwiększone ryzyko krwawień22.
- Pacjenci z astmą oskrzelową lub alergiami mogą być bardziej podatni na reakcje nadwrażliwości, w tym skurcz oskrzeli27.
- U osób z niewydolnością serca naproksen może powodować zatrzymanie płynów i nasilenie obrzęków28.
Podsumowanie – bezpieczeństwo stosowania naproksenu w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Osoby w podeszłym wieku | Można stosować | Zachować ostrożność, najmniejsza skuteczna dawka, krótkotrwale |
| Kobiety w ciąży | Ograniczona | Nie stosować w III trymestrze, w I-II tylko w wyjątkowych sytuacjach i przez krótki czas |
| Kobiety karmiące piersią | Nie zalecane | Naproksen przenika do mleka matki |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności | W łagodnych zaburzeniach – modyfikacja dawki i monitorowanie |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności | W łagodnych zaburzeniach – ostrożność i monitorowanie |
| Prowadzenie pojazdów | Zachować ostrożność | Możliwe senność, zawroty głowy |
| Alkohol | Zachować ostrożność | Może nasilać działania niepożądane |
| Stosowanie miejscowe (żele) | Można stosować | Unikać długotrwałego i na dużą powierzchnię; ostrożność przy uszkodzonej skórze |


















