Standardowa dawka i pojęcie przedawkowania mometazonu

Mometazon jest dostępny w różnych postaciach, takich jak kremy, maści, emulsje na skórę, aerozole do nosa oraz proszki do inhalacji. Typowa zawartość substancji czynnej w kremach, maściach i emulsjach wynosi 1 mg/g, natomiast aerozole i proszki do inhalacji zawierają od 50 do 400 mikrogramów mometazonu na dawkę123.

Przedawkowanie mometazonu oznacza stosowanie dawki większej niż zalecana, zwłaszcza przez dłuższy czas lub na dużych powierzchniach skóry. Takie nadmierne stosowanie może prowadzić do zaburzeń w funkcjonowaniu osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co z kolei może wywołać wtórną niewydolność nadnerczy. Zazwyczaj jest to stan odwracalny, ale wymaga odpowiedniej reakcji45.

W przypadku przypadkowego połknięcia kremu lub maści z mometazonem, toksyczność jest zwykle niewielka ze względu na małą ilość substancji czynnej w opakowaniu4.

Objawy przedawkowania mometazonu

Objawy przedawkowania zależą od drogi podania i ilości zastosowanego leku. W przypadku miejscowego stosowania na skórę, długotrwałe i nadmierne stosowanie może wywołać:

  • zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, prowadzące do niewydolności nadnerczy, która zwykle jest odwracalna67
  • objawy ogólnoustrojowe takie jak obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia (podwyższony poziom cukru we krwi), cukromocz, osłabienie odporności, a w ciężkich przypadkach zespół Cushinga8

Przy stosowaniu wziewnym lub donosowym mometazonu, przedawkowanie może spowodować zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, jednak ze względu na niską biodostępność ogólnoustrojową (<1%), objawy te są rzadkie i zwykle wymagają jedynie obserwacji910.

Ważne: Przedawkowanie mometazonu, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu na dużych powierzchniach skóry, może prowadzić do zaburzeń hormonalnych. Objawy mogą być poważne, ale zwykle są odwracalne po odpowiednim leczeniu i zmniejszeniu dawki.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania mometazonu, szczególnie miejscowego, należy:

  • rozpocząć leczenie objawowe i wspomagające, które trwa tak długo, jak jest to konieczne45
  • wyrównać stężenie elektrolitów, jeśli zajdzie taka potrzeba4
  • w przypadku zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, stopniowo zmniejszać częstość stosowania leku lub zastąpić go kortykosteroidem o słabszym działaniu67
  • w przypadku przewlekłego zatrucia zaleca się stopniowe odstawianie mometazonu11

W przypadku wziewnego lub donosowego przedawkowania, ze względu na bardzo niską biodostępność ogólnoustrojową, zwykle wystarcza obserwacja pacjenta i kontynuowanie leczenia zgodnie z zaleceniami lekarza910.

Uwaga: W przypadku przedawkowania leków zawierających mometazon w połączeniu z innymi substancjami (np. indakaterol, glikopironium), objawy mogą obejmować dodatkowe skutki związane z tymi składnikami, takie jak tachykardia, drżenia, czy zaburzenia rytmu serca. W takich sytuacjach może być konieczna hospitalizacja i specjalistyczne leczenie1213.

Przedawkowanie mometazonu w lekach wziewnych i donosowych

Leki zawierające mometazon w formie aerozoli do nosa lub proszków do inhalacji mają bardzo niską biodostępność ogólnoustrojową, zwykle poniżej 1%. Dlatego przedawkowanie tych form jest rzadkie i najczęściej nie wymaga specjalistycznego leczenia poza obserwacją i kontynuacją zaleconej dawki149.

Podawanie zbyt dużych dawek wziewnych lub donosowych kortykosteroidów może jednak prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. W takich przypadkach zaleca się kontrolę czynności nadnerczy i dostosowanie dawki leku do minimalnej skutecznej15.

Postępowanie w przypadku przedawkowania leków złożonych zawierających mometazon

Leki łączące mometazon z innymi substancjami, takimi jak indakaterol (agonista receptorów beta 2) i glikopironium (antagonista receptorów muskarynowych), mogą wywołać dodatkowe objawy przedawkowania. Należą do nich m.in. tachykardia, drżenia, kołatania serca, bóle głowy, nudności, wymioty, senność, arytmie serca, hipokaliemia, hiperglikemia czy kwasica metaboliczna1213.

W takich sytuacjach konieczne jest ogólne leczenie podtrzymujące i objawowe, a w ciężkich przypadkach hospitalizacja. Leczenie działań beta 2-adrenergicznych może obejmować stosowanie kardioselektywnych beta-blokerów, ale tylko pod ścisłym nadzorem lekarza ze względu na ryzyko skurczu oskrzeli12.

Podsumowanie roli mometazonu w przedawkowaniu i bezpieczeństwie stosowania

Mometazon jest silnym kortykosteroidem o skutecznym działaniu przeciwzapalnym i przeciwświądowym, stosowanym w różnych postaciach i drogach podania. Przedawkowanie najczęściej wiąże się z długotrwałym i nadmiernym stosowaniem, co może prowadzić do zahamowania ważnej osi hormonalnej w organizmie i wtórnej niewydolności nadnerczy. Objawy te są zwykle odwracalne po odpowiednim leczeniu i dostosowaniu dawki.

W przypadku form wziewnych i donosowych, ryzyko przedawkowania jest mniejsze ze względu na niską biodostępność ogólnoustrojową, jednak należy zachować ostrożność i stosować się do zaleceń lekarza. W lekach złożonych zawierających mometazon i inne składniki, przedawkowanie może wywołać dodatkowe objawy wymagające specjalistycznego leczenia.

Każde przedawkowanie substancji leczniczej jest poważną sytuacją i wymaga odpowiedniej reakcji, w tym leczenia objawowego i monitorowania pacjenta, aby zapobiec powikłaniom i zapewnić powrót do zdrowia412.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania mometazonu stosowanego na skórę?

Długotrwałe stosowanie na skórę może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, obrzęków, nadciśnienia, hiperglikemii, osłabienia odporności i w ciężkich przypadkach zespołu Cushinga.

Czy przedawkowanie mometazonu w aerozolu do nosa jest niebezpieczne?

Ze względu na niską biodostępność ogólnoustrojową (<1%), przedawkowanie jest mało prawdopodobne i zwykle wymaga jedynie obserwacji.

Jak postępować w przypadku przedawkowania mometazonu?

Należy rozpocząć leczenie objawowe i wspomagające, wyrównać elektrolity oraz stopniowo zmniejszać dawkę lub zastąpić kortykosteroidem o słabszym działaniu.

Czy istnieje antidotum na przedawkowanie mometazonu?

Nie opisano specyficznego antidotum; leczenie polega na objawowym i wspomagającym postępowaniu.