Działania niepożądane lidokainy – co warto wiedzieć?
Lidokaina, jako lek stosowany w znieczuleniu miejscowym, może powodować różne działania niepożądane, które jednak nie występują u każdego pacjenta. Ich ilość i nasilenie zależą od postaci leku (np. krem, żel, roztwór do wstrzykiwań, aerozol), drogi podania, dawki oraz indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek czy stan zdrowia. Działania niepożądane mogą mieć charakter łagodny i przejściowy, ale czasem zdarzają się też poważniejsze objawy wymagające natychmiastowej reakcji. Zawsze przy stosowaniu lidokainy należy rozważyć korzyści i ryzyko związane z jej użyciem.
Częstość i rodzaje działań niepożądanych lidokainy
Bardzo często występujące działania niepożądane
- Niedociśnienie tętnicze – obniżenie ciśnienia krwi, które może powodować zawroty głowy lub osłabienie123.
- Nudności – uczucie mdłości, czasem prowadzące do wymiotów123.
- Reakcje miejscowe w miejscu podania, takie jak uczucie pieczenia, rumień czy obrzęk (często przy kremach, żelach, plastrach)45.
Często występujące działania niepożądane
- Parestezje – mrowienie, drętwienie skóry lub języka12.
- Zawroty głowy, senność – objawy ze strony układu nerwowego, które mogą pojawić się po większych dawkach lub szybkim wchłanianiu lidokainy678.
- Bradykardia – spowolnienie akcji serca, które może być niebezpieczne u osób z chorobami serca12.
- Wymioty – mogą pojawić się wraz z nudnościami, szczególnie przy stosowaniu roztworów do wstrzykiwań12.
- Dyskomfort w jamie ustnej – częsty przy stosowaniu lidokainy w formie aerozolu lub tabletek do ssania910.
Niezbyt często występujące działania niepożądane
- Objawy toksyczności ośrodkowego układu nerwowego, takie jak drgawki, drętwienie języka, zaburzenia widzenia, utrata przytomności, drżenie mięśniowe, szumy uszne123.
- Reakcje nadwrażliwości – wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, a w cięższych przypadkach wstrząs anafilaktyczny123.
- Neuropatia i uszkodzenia nerwów obwodowych – rzadkie, ale poważne powikłania, głównie po znieczuleniu podpajęczynówkowym12.
- Podwójne widzenie – zaburzenia widzenia o nieznanej częstości1.
- Zahamowanie oddychania – bardzo poważne, choć rzadkie działanie niepożądane1.
Rzadko i bardzo rzadko występujące działania niepożądane
- Reakcje anafilaktoidalne – ciężkie reakcje alergiczne, które mogą zagrażać życiu811.
- Zatrzymanie akcji serca – skrajnie poważne zdarzenie, bardzo rzadkie81.
- Zapalenie pajęczynówki, porażenia, nietrzymanie moczu – powikłania neurologiczne po znieczuleniu podpajęczynówkowym12.
- Reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak ropień czy zapalenie tkanki podskórnej – występujące sporadycznie przy roztworach do wstrzykiwań6.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Każde niepokojące działanie niepożądane po zastosowaniu leków zawierających lidokainę powinno być zgłaszane. Dzięki temu możliwe jest ciągłe monitorowanie bezpieczeństwa tych leków i szybkie reagowanie na ewentualne zagrożenia. Zgłoszenia można kierować do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub do producenta leku131415.
Podsumowanie dotyczące działań niepożądanych lidokainy
Lidokaina jest lekiem o dobrze poznanym profilu bezpieczeństwa, jednak jak każdy lek może powodować działania niepożądane. Najczęściej są to łagodne objawy miejscowe, takie jak podrażnienie skóry czy uczucie pieczenia. W rzadkich przypadkach mogą pojawić się poważniejsze reakcje, w tym objawy toksyczności ogólnoustrojowej, takie jak drgawki czy zaburzenia rytmu serca. Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych wzrasta przy nieprawidłowym stosowaniu leku, przedawkowaniu lub indywidualnej nadwrażliwości. Dlatego tak ważne jest stosowanie lidokainy zgodnie z zaleceniami oraz uważna obserwacja swojego stanu zdrowia podczas leczenia.
| Układ narządowy | Bardzo często (≥1/10) | Często (≥1/100 do <1/10) | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Bardzo rzadko (<1/10 000) | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zaburzenia naczyniowe | Niedociśnienie tętnicze | Nadciśnienie tętnicze | ||||
| Zaburzenia żołądka i jelit | Nudności | Wymioty | ||||
| Zaburzenia układu nerwowego | Parestezje, zawroty głowy | Drgawki, parestezje okołoustne, drętwienie języka, zaburzenia widzenia, utrata przytomności, drżenie mięśniowe, senność, szumy uszne | Neuropatia, uszkodzenie nerwów obwodowych, zapalenie pajęczynówki | Brak czucia, porażenia (po znieczuleniu podpajęczynówkowym) | Metaliczny smak w ustach, pobudzenie, niepokój, euforia, parestezje, drgawki, wysokie znieczulenie podpajęczynówkowe | |
| Zaburzenia serca | Bradykardia | Zatrzymanie akcji serca, zaburzenia rytmu serca | ||||
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje nadwrażliwości, pokrzywka, wysypka, obrzęk naczynioruchowy | Reakcje anafilaktoidalne, wstrząs anafilaktyczny | ||||
| Zaburzenia układu oddechowego | Zahamowanie oddychania | |||||
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Uczucie pieczenia, rumień, obrzęk w miejscu podania | Wysypka, świąd, pokrzywka, obrzęki |


















