Bezpieczeństwo stosowania leków u dzieci

Stosowanie leków u dzieci wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ organizm dziecka różni się od organizmu dorosłego nie tylko pod względem masy ciała, ale także procesów wchłaniania, metabolizowania i wydalania leków12. Dzieci mogą reagować na leki w odmienny sposób niż dorośli, dlatego zawsze należy brać pod uwagę wiek dziecka, jego stan zdrowia oraz wskazania do leczenia1.

Zakres stosowania kwasu traneksamowego u dzieci

Kwas traneksamowy (Acidum tranexamicum) jest substancją czynną wykorzystywaną w leczeniu oraz zapobieganiu krwawieniom, które mogą wystąpić w wyniku nadmiernej aktywności procesów rozpuszczania skrzepów krwi (fibrynolizy). W przypadku dzieci jego stosowanie jest możliwe, ale wyłącznie w określonych sytuacjach i pod ścisłą kontrolą lekarza345.

  • Roztwory do wstrzykiwań (dożylne) oraz roztwory do infuzji są dopuszczone do stosowania u dzieci powyżej 1. roku życia w celu zapobiegania i leczenia krwotoków spowodowanych uogólnioną lub miejscową fibrynolizą345.
  • Szczegółowe wskazania obejmują: krwotoki miesiączkowe i maciczne, krwawienia z przewodu pokarmowego, zaburzenia krwotoczne układu moczowego po zabiegach chirurgicznych, zabiegi otolaryngologiczne (np. wycięcie migdałków), ginekologiczne, położnicze, chirurgię klatki piersiowej i jamy brzusznej oraz poważne interwencje chirurgiczne, a także opanowanie krwotoku po podaniu leków fibrynolitycznych345.
  • Brak jest jednoznacznych danych dotyczących stosowania doustnych postaci kwasu traneksamowego (tabletki, roztwór doustny) u dzieci w ChPL – ich stosowanie u pacjentów pediatrycznych nie zostało potwierdzone w dokumentacji źródłowej6.
Ważne: U dzieci kwas traneksamowy można stosować wyłącznie po ukończeniu 1. roku życia i tylko w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Nie ma potwierdzonych danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania postaci doustnych (tabletek lub roztworu doustnego) u dzieci – ich użycie nie jest zalecane w tej grupie wiekowej. Wskazania do podania muszą być jasno określone przez lekarza, a leczenie prowadzone pod ścisłym nadzorem.

Dawkowanie kwasu traneksamowego u dzieci

Dawkowanie kwasu traneksamowego u dzieci zależy od wieku, masy ciała, rodzaju krwawienia oraz drogi podania. Najczęściej stosowaną drogą podania u dzieci jest podanie dożylne, a dawka ustalana jest indywidualnie przez lekarza na podstawie masy ciała dziecka oraz wskazania do leczenia345.

  • Roztwór do wstrzykiwań: kwas traneksamowy może być stosowany u dzieci powyżej 1. roku życia – dawkowanie ustala lekarz w zależności od masy ciała i wskazania. Nie należy przekraczać zalecanych dawek, a wstrzyknięcia powinny być wykonywane bardzo powoli127.
  • Tabletki powlekane i roztwory doustne: nie ma potwierdzonych danych dotyczących dawkowania i bezpieczeństwa stosowania tych postaci u dzieci – w szczególności nie zaleca się ich stosowania u dzieci poniżej 15. roku życia w przypadku obfitych miesiączek6.

Bezpieczeństwo stosowania kwasu traneksamowego u dzieci – przeciwwskazania i środki ostrożności

Kwas traneksamowy może być stosowany u dzieci powyżej 1. roku życia tylko wtedy, gdy istnieją wyraźne wskazania medyczne. W tej grupie pacjentów należy zwrócić szczególną uwagę na przeciwwskazania oraz środki ostrożności, które obejmują m.in.8910:

  • Nadwrażliwość na kwas traneksamowy lub inne składniki preparatu8.
  • Ostra zakrzepica żył lub tętnic (np. zator płucny, zawał serca, udar mózgu)9.
  • Stany fibrynolityczne wtórne do koagulopatii ze zużycia czynników krzepnięcia, z wyjątkiem sytuacji, gdy dominuje aktywacja układu fibrynolitycznego z ostrym, ciężkim krwawieniem8.
  • Ciężkie zaburzenia czynności nerek (ze względu na ryzyko gromadzenia się leku w organizmie)9.
  • Drgawki w wywiadzie – kwas traneksamowy może zwiększać ryzyko napadów drgawkowych, zwłaszcza po podaniu dożylnym w dużych dawkach127.
Wskazówki dla rodziców:

  • Kwas traneksamowy powinien być stosowany u dzieci wyłącznie zgodnie z zaleceniem lekarza.
  • W przypadku chorób nerek, drgawek w wywiadzie lub zaburzeń krzepnięcia – konieczna jest szczególna ostrożność.
  • Podczas długotrwałego leczenia zaleca się regularne badania okulistyczne, ze względu na ryzyko zaburzeń widzenia.
  • Jeśli u dziecka wystąpią nietypowe objawy (np. zaburzenia widzenia, drgawki, objawy zakrzepicy), należy niezwłocznie poinformować lekarza.

Podsumowanie – Kwas traneksamowy u dzieci: tylko w określonych przypadkach i pod kontrolą

Kwas traneksamowy może być stosowany u dzieci powyżej 1. roku życia, ale wyłącznie w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji i w ściśle określonych wskazaniach. Stosowanie postaci doustnych (tabletek, roztworów doustnych) nie jest zalecane u dzieci, ponieważ nie ma wystarczających danych potwierdzających ich bezpieczeństwo i skuteczność w tej grupie wiekowej. Dawkowanie i czas trwania leczenia zawsze ustala lekarz, uwzględniając masę ciała dziecka, wskazania oraz ryzyko działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci z chorobami nerek, zaburzeniami krzepnięcia, skłonnością do drgawek oraz przy długotrwałym leczeniu – wtedy wskazane są regularne kontrole okulistyczne. Przestrzeganie zaleceń lekarskich i ostrożność w monitorowaniu objawów niepożądanych pozwalają na bezpieczne wykorzystanie kwasu traneksamowego w leczeniu krwawień u dzieci345.

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–1 rok) Nie zaleca się Brak danych
Dzieci (1–12 lat) Możliwe tylko roztwory do wstrzykiwań / infuzji Indywidualnie ustalane przez lekarza, zależnie od masy ciała i wskazania
Młodzież (≥13 lat) Możliwe tylko roztwory do wstrzykiwań / infuzji Indywidualnie ustalane przez lekarza, zwykle jak u dorosłych
Doustne postaci (tabletki, roztwór doustny) Nie zaleca się u dzieci Brak danych

Pytania i odpowiedzi

Czy kwas traneksamowy można stosować u dzieci?

Tak, ale wyłącznie u dzieci powyżej 1. roku życia i tylko w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji.

Czy tabletki lub roztwór doustny z kwasem traneksamowym są bezpieczne dla dzieci?

Brak potwierdzonych danych o bezpieczeństwie stosowania tych postaci u dzieci – nie zaleca się ich stosowania.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania kwasu traneksamowego u dzieci?

Przeciwwskazania to m.in. ostra zakrzepica, ciężka niewydolność nerek, drgawki w wywiadzie, nadwrażliwość na składniki preparatu.

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić u dzieci przy stosowaniu kwasu traneksamowego?

Możliwe są drgawki, zaburzenia widzenia, objawy zakrzepowo-zatorowe – szczególnie przy nieprawidłowym dawkowaniu.