Dawkowanie kwasu traneksamowego – ogólne zasady

Kwas traneksamowy (Acidum tranexamicum) jest lekiem hamującym krwawienia, stosowanym w różnych sytuacjach klinicznych. Schemat dawkowania zależy od postaci leku (tabletki, roztwór doustny, roztwór do wstrzykiwań), drogi podania, wieku pacjenta oraz obecności chorób towarzyszących, zwłaszcza zaburzeń czynności nerek12345.

Postacie i drogi podania

  • Tabletki powlekane: stosowane doustnie67
  • Roztwór doustny: przyjmowany doustnie, np. po otwarciu ampułki i wlania jej zawartości do szklanki8
  • Roztwór do wstrzykiwań: podawany wyłącznie powoli dożylnie lub w infuzji, nigdy domięśniowo35

Dawkowanie u dorosłych

  • Tabletki powlekane / roztwór doustny: zwykle od 2 do 4 g na dobę, podzielone na 2 lub 3 dawki (czyli 4–8 tabletek po 500 mg lub 2–4 ampułki roztworu po 1 g)12
  • Roztwór do wstrzykiwań: 0,5–1 g kwasu traneksamowego powoli dożylnie dwa do trzech razy na dobę w leczeniu miejscowej fibrynolizy; w leczeniu uogólnionej fibrynolizy: 1 g co 6–8 godzin (czyli 15 mg/kg masy ciała)345
Ważne: Sposób dawkowania kwasu traneksamowego zależy nie tylko od rodzaju krwawienia, ale również od ogólnego stanu zdrowia, masy ciała i funkcji nerek. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest indywidualne dostosowanie dawki, a w ciężkiej niewydolności nerek lek jest przeciwwskazany. Nie wolno przekraczać maksymalnych dawek dobowych oraz należy ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących drogi podania, aby uniknąć działań niepożądanych35.

Dawkowanie w wybranych wskazaniach (na przykładzie tabletek powlekanych)

  • Miejscowa fibrynoliza: 15–25 mg/kg masy ciała dwa do trzech razy na dobę7
  • Obfite miesiączki: 2 tabletki (po 500 mg) trzy razy na dobę przez maksymalnie 4 dni; w wyjątkowych przypadkach dawkę można zwiększyć, ale nie przekraczać 4 g (8 tabletek) na dobę7
  • Ciężkie krwawienia z nosa: 2 tabletki trzy razy na dobę przez 7 dni7
  • Konizacja szyjki macicy: 3 tabletki trzy razy na dobę przez 12–14 dni9
  • Profilaktyka krwotoków po urazie w oku: 2–3 tabletki trzy razy na dobę przez 7 dni9
  • Hemofilia (przed ekstrakcją zęba): 2–3 tabletki co 8 godzin przez 6–8 dni9

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Wszystkie postacie: zalecana dawka to 20 mg/kg masy ciała na dobę, podzielona na kilka dawek12345
  • W przypadku zabiegów kardiochirurgicznych: pierwszy wlew w bolusie 10 mg/kg po wprowadzeniu do znieczulenia, następnie wlew ciągły 10 mg/kg/godzinę i na koniec kolejne 10 mg/kg na zakończenie krążenia pozaustrojowego101112

Pacjenci w podeszłym wieku

Zmniejszenie dawki nie jest konieczne, o ile nie występuje niewydolność nerek. Jeśli jednak występują zaburzenia czynności nerek, należy stosować zmodyfikowane dawki tak jak u innych pacjentów z niewydolnością nerek131415.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek dawkę należy zmniejszyć zgodnie ze stężeniem kreatyniny w surowicy. W ciężkiej niewydolności nerek stosowanie kwasu traneksamowego jest przeciwwskazane345.

  • Stężenie kreatyniny 120–249 µmol/l: 10 mg/kg co 12 godzin
  • Stężenie kreatyniny 250–500 µmol/l: 10 mg/kg co 24 godziny
  • Stężenie kreatyniny >500 µmol/l: 5 mg/kg co 24 godziny

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Nie ma konieczności zmiany dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby345.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

Brak szczegółowych informacji o konieczności modyfikacji dawkowania w ciąży i w okresie karmienia piersią. Ostateczną decyzję o zastosowaniu kwasu traneksamowego w tych grupach podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę korzyści i potencjalne ryzyko321.

Ważne:

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Tabletki powlekane: nie należy przekraczać 4 g na dobę (8 tabletek po 500 mg)7
  • Roztwór doustny i dożylny: nie określono jednoznacznie maksymalnej dawki, jednak należy przestrzegać zalecanych schematów dawkowania i nie przekraczać wyznaczonych dawek dla danej postaci leku23
  • Ryzyko przedawkowania: objawy mogą obejmować zawroty głowy, ból głowy, niedociśnienie, drgawki. W razie przedawkowania stosuje się leczenie objawowe1819

Podsumowanie – dawkowanie kwasu traneksamowego u różnych grup pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (tabletki/roztwór doustny) 2–4 g na dobę w 2–3 dawkach podzielonych
Dorośli (roztwór do wstrzykiwań) 0,5–1 g powoli dożylnie 2–3 razy/dobę lub 1 g co 6–8 godzin
Dzieci powyżej 1. roku życia 20 mg/kg mc./dobę, podzielone na kilka dawek
Osoby starsze Jak u dorosłych, jeśli nie ma niewydolności nerek
Pacjenci z łagodną/umiarkowaną niewydolnością nerek
  • 120–249 µmol/l kreatyniny: 10 mg/kg co 12 h
  • 250–500 µmol/l: 10 mg/kg co 24 h
  • >500 µmol/l: 5 mg/kg co 24 h
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek Przeciwwskazane
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Nie wymaga modyfikacji dawki
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Decyzja lekarza indywidualna

Pytania i odpowiedzi

Jak stosować kwas traneksamowy w tabletkach?

Dorośli zwykle przyjmują 2–4 g na dobę (4–8 tabletek), w 2–3 dawkach podzielonych. Dzieci: 20 mg/kg mc./dobę w kilku dawkach.1

Czy dawkowanie kwasu traneksamowego trzeba zmieniać przy niewydolności nerek?

Tak. Dawka zależy od stężenia kreatyniny. W ciężkiej niewydolności nerek lek jest przeciwwskazany.3

Jak długo można stosować kwas traneksamowy na obfite miesiączki?

Zwykle do 4 dni. Nie należy przekraczać 8 tabletek (4 g) na dobę.7

Czy osoby starsze muszą mieć zmniejszoną dawkę kwasu traneksamowego?

Nie, chyba że mają niewydolność nerek. Wtedy stosuje się dawki jak dla pacjentów z zaburzeniami nerek.15