Ketotifen – co to za substancja i kiedy może być przeciwwskazany?
Ketotifen jest lekiem przeciwhistaminowym o silnym działaniu przeciwalergicznym, który stosuje się głównie w profilaktyce astmy oskrzelowej oraz w leczeniu objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek12. Należy do grupy leków blokujących receptory histaminowe H1, ale posiada także właściwości stabilizujące komórki tuczne, przez co hamuje uwalnianie substancji wywołujących reakcje alergiczne345. Ketotifen dostępny jest w różnych postaciach – jako tabletki, syrop oraz krople do oczu678.
W określonych sytuacjach stosowanie ketotifenu jest całkowicie przeciwwskazane, a w innych wymaga szczególnej ostrożności lub dokładnej oceny korzyści i ryzyka. Przeciwwskazania mogą się różnić w zależności od postaci leku oraz obecności innych schorzeń lub terapii.
Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować ketotifenu?
- Nadwrażliwość na ketotifen lub którykolwiek składnik preparatu – reakcje alergiczne na substancję czynną lub składniki pomocnicze mogą być poważne i stanowić zagrożenie życia91011.
- Padaczka (dotyczy tabletek) – ketotifen może obniżać próg drgawkowy, co zwiększa ryzyko napadów u osób z padaczką9.
- Stosowanie doustnych leków przeciwcukrzycowych – jednoczesne stosowanie ketotifenu z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi (np. pochodnymi biguanidu) może prowadzić do poważnego powikłania, jakim jest trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi), co może skutkować problemami z krzepnięciem910.
- Karmienie piersią (dotyczy tabletek) – ketotifen może przenikać do mleka matki, dlatego jego stosowanie w czasie karmienia piersią jest przeciwwskazane9.
- Dziedziczne zaburzenia związane z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy (dotyczy syropu) – obecność sacharozy i sorbitolu w syropie wyklucza jego stosowanie u osób z tymi rzadkimi schorzeniami, ponieważ może to prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych12.
Przeciwwskazania względne – stosowanie tylko w wyjątkowych przypadkach
Są sytuacje, w których ketotifen może być zastosowany wyłącznie po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka, najczęściej pod ścisłą kontrolą lekarza:
- Padaczka w wywiadzie (dotyczy wszystkich postaci doustnych) – choć padaczka jest bezwzględnym przeciwwskazaniem dla tabletek, osoby z przebyta padaczką lub skłonnością do drgawek powinny zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu ketotifenu, ze względu na ryzyko wystąpienia drgawek1314.
- Stosowanie innych leków przeciwalergicznych lub przeciwastmatycznych – nagłe odstawienie innych leków, szczególnie kortykosteroidów, podczas rozpoczynania leczenia ketotifenem może prowadzić do niewydolności nadnerczy lub nawrotu objawów choroby1514.
- Uczulenie na parahydroksybenzoesany (dotyczy syropu) – syrop zawiera parahydroksybenzoesan propylu i metylu, które mogą wywoływać reakcje alergiczne, zwłaszcza u osób podatnych12.
- Nie należy przerywać nagle przyjmowania innych leków przeciwastmatycznych (zwłaszcza kortykosteroidów) podczas rozpoczynania terapii ketotifenem, ponieważ grozi to wystąpieniem niewydolności nadnerczy.
- Odstawianie dotychczasowych leków powinno być stopniowe i rozłożone na kilka tygodni, a pełny efekt działania ketotifenu może pojawić się dopiero po kilku tygodniach leczenia.
- W przypadku jednoczesnego stosowania ketotifenu z lekami rozszerzającymi oskrzela, częstość przyjmowania tych leków może być stopniowo zmniejszana.
- Przed wykonaniem testów alergicznych ketotifen należy odstawić na kilka dni, ponieważ może on fałszować wyniki tych badań.
Kiedy należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania ketotifenu?
Stosowanie ketotifenu wymaga zachowania szczególnej ostrożności w wybranych sytuacjach klinicznych oraz u określonych grup pacjentów:
- Pacjenci z padaczką lub skłonnością do drgawek – lek może obniżać próg drgawkowy, zwiększając ryzyko napadów1314.
- Pacjenci przyjmujący jednocześnie inne leki przeciwastmatyczne lub przeciwalergiczne – zalecane jest stopniowe odstawianie dotychczasowych leków, szczególnie kortykosteroidów, aby uniknąć niewydolności nadnerczy i nawrotu objawów1514.
- Pacjenci poddawani testom alergicznym – ketotifen może osłabiać reakcje skórne na alergeny, dlatego należy go odstawić na kilka dni przed badaniem (10–14 dni dla tabletek, 3–4 dni dla syropu)1312.
- Pacjenci z nietolerancją cukrów (dotyczy syropu) – obecność sacharozy i sorbitolu może powodować objawy nietolerancji u osób z zaburzeniami metabolicznymi12.
- Osoby podatne na reakcje alergiczne na składniki pomocnicze – syrop zawiera parahydroksybenzoesany, które mogą wywołać reakcje alergiczne, zwłaszcza u osób z nadwrażliwością na te związki12.
Dostosowanie dawki ketotifenu zwykle nie jest wymagane w wyżej wymienionych przypadkach, ale należy zachować szczególną czujność oraz monitorować stan pacjenta w trakcie leczenia13. W przypadku wystąpienia niepożądanych objawów, takich jak nadmierna senność lub spowolnienie reakcji, lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki leku13.
Tabela podsumowująca
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na ketotifen lub składniki preparatu | Przeciwwskazane |
| Padaczka (dotyczy tabletek) | Przeciwwskazane |
| Stosowanie doustnych leków przeciwcukrzycowych | Przeciwwskazane |
| Karmienie piersią (dotyczy tabletek) | Przeciwwskazane |
| Dziedziczne zaburzenia związane z nietolerancją fruktozy lub inne wrodzone zaburzenia metabolizmu cukrów (dotyczy syropu) | Przeciwwskazane |
| Padaczka w wywiadzie, skłonność do drgawek | Należy zachować ostrożność |
| Jednoczesne stosowanie innych leków przeciwastmatycznych lub przeciwalergicznych | Należy zachować ostrożność |
| Nietolerancja cukrów (syrop) | Należy zachować ostrożność |
| Reakcje alergiczne na parahydroksybenzoesany (syrop) | Należy zachować ostrożność |
- Ketotifen w kroplach do oczu ma mniej przeciwwskazań niż postaci doustne – głównym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze.
- Syrop ketotifenowy nie powinien być stosowany u osób z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu cukrów, ze względu na zawartość sacharozy i sorbitolu.
- U osób z padaczką lub skłonnością do drgawek leczenie ketotifenem wymaga zachowania szczególnej ostrożności i ścisłego nadzoru.
- Podczas leczenia mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak senność, spowolnienie reakcji czy drgawki – w takich przypadkach należy skonsultować się z lekarzem.
Ketotifen – bezpieczeństwo stosowania zależy od indywidualnej sytuacji
Ketotifen jest skutecznym lekiem przeciwalergicznym, jednak jego stosowanie nie zawsze jest możliwe. W przypadku nadwrażliwości na substancję czynną, padaczki, karmienia piersią czy przyjmowania doustnych leków przeciwcukrzycowych, lek jest przeciwwskazany i nie powinien być stosowany910. W innych sytuacjach, takich jak skłonność do drgawek, jednoczesna terapia innymi lekami czy nietolerancja cukrów, konieczna jest szczególna ostrożność oraz monitorowanie stanu zdrowia pacjenta131412. Postać leku i droga podania mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa terapii – na przykład krople do oczu wykazują mniej przeciwwskazań niż postaci doustne. Każda decyzja o zastosowaniu ketotifenu powinna być poprzedzona dokładną oceną ryzyka i korzyści, a leczenie prowadzone zgodnie z zaleceniami lekarza.


















