Ketoprofen – dlaczego ostrożność w ciąży i podczas karmienia piersią jest tak ważna?

Ciąża to czas, kiedy nawet pozornie bezpieczne leki mogą wpływać na rozwój dziecka. Wiele substancji leczniczych przenika przez łożysko, a ich działanie na płód nie zawsze jest przewidywalne123. Dlatego każda kobieta w ciąży powinna przed zażyciem jakiegokolwiek leku, w tym ketoprofenu, skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą123. Stosowanie leków w tym okresie zawsze wymaga rozważenia potencjalnych korzyści dla matki i ryzyka dla dziecka123.

Bezpieczeństwo stosowania ketoprofenu w ciąży

Wpływ na rozwój płodu

Ketoprofen jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ), który może wpływać na przebieg ciąży i rozwój dziecka już od najwcześniejszych jej etapów134. Badania wykazały, że przyjmowanie leków hamujących syntezę prostaglandyn, do których należy ketoprofen, w pierwszych tygodniach ciąży może zwiększać ryzyko poronienia oraz powstawania wad serca i innych wad rozwojowych u płodu123456. Ryzyko to rośnie wraz z długością leczenia i stosowaną dawką134.

Od 20. tygodnia ciąży ketoprofen może powodować małowodzie, czyli zmniejszenie ilości płynu owodniowego, w wyniku zaburzeń czynności nerek u płodu78910. W drugim trymestrze zgłaszano także przypadki zwężenia przewodu tętniczego, czyli ważnej struktury w sercu płodu78910. Te działania zwykle ustępują po odstawieniu leku, jednak mogą stanowić poważne zagrożenie, jeśli leczenie będzie kontynuowane.

Trymestry ciąży a stosowanie ketoprofenu

  • Pierwszy i drugi trymestr: Ketoprofen nie powinien być stosowany, chyba że jest to absolutnie konieczne. Jeśli lek jest niezbędny, należy stosować możliwie najmniejszą dawkę przez jak najkrótszy czas789101112.
  • Od 20. tygodnia ciąży: Zaleca się monitorowanie pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego, jeśli ketoprofen był stosowany przez kilka dni791011.
  • Trzeci trymestr: Ketoprofen jest przeciwwskazany, niezależnie od drogi podania1314151617. Stosowanie leku w tym okresie może prowadzić do poważnych powikłań u płodu (np. zaburzenia czynności nerek, toksyczne działanie na serce i płuca), a także u matki (np. wydłużenie czasu krwawienia, zahamowanie skurczów macicy, opóźnienie porodu)18192012.
Ważne: W przypadku konieczności zastosowania ketoprofenu w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży decyzję o leczeniu podejmuje wyłącznie lekarz, rozważając ryzyko i korzyści. W trzecim trymestrze ciąży lek jest przeciwwskazany, niezależnie od postaci i drogi podania. Długotrwałe lub wysokie dawki zwiększają ryzyko powikłań dla płodu i matki. W razie wystąpienia niepokojących objawów lub po stwierdzeniu małowodzia bądź zwężenia przewodu tętniczego u płodu, należy natychmiast odstawić lek791011.

Ketoprofen do stosowania miejscowego

W przypadku żelu, sprayu lub innych preparatów do stosowania na skórę nie ma jednoznacznych danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa u kobiet w ciąży. Jednak, mimo mniejszego narażenia ogólnoustrojowego niż przy stosowaniu doustnym, nie zaleca się stosowania tych preparatów w ciąży, chyba że jest to absolutnie konieczne. Wówczas należy używać jak najmniejszej dawki przez jak najkrótszy czas212223.

Stosowanie ketoprofenu podczas karmienia piersią

Nie ma dostępnych danych dotyczących przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego2418192025. Z tego powodu nie zaleca się stosowania ketoprofenu u kobiet karmiących piersią, niezależnie od postaci leku (zarówno doustnych, jak i miejscowych)2418262728. Dotyczy to także żeli i innych preparatów do stosowania miejscowego, ponieważ nie można wykluczyć ryzyka dla dziecka.

W niektórych przypadkach leki z tej grupy mogą być nawet przeciwwskazane podczas laktacji, szczególnie jeśli nie ma możliwości kontrolowania potencjalnego wpływu na dziecko29303132.

Wpływ ketoprofenu na płodność

Stosowanie ketoprofenu i innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych może tymczasowo obniżać płodność u kobiet, wpływając na proces owulacji24193325. Nie zaleca się przyjmowania tych leków u kobiet planujących ciążę lub mających trudności z zajściem w ciążę. Po zakończeniu leczenia zdolność do poczęcia powinna wrócić do normy34.

Uwaga na różne postacie i drogi podania ketoprofenu:

  • Ketoprofen jest dostępny w formie doustnej, dożylnej, domięśniowej, doodbytniczej, żelu, sprayu i innych preparatów miejscowych.
  • Bezpieczeństwo stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią nie zależy wyłącznie od postaci leku – także preparaty do stosowania miejscowego mogą być potencjalnie niebezpieczne.
  • W trzecim trymestrze ciąży wszystkie formy ketoprofenu są przeciwwskazane.
  • Podczas laktacji nie zaleca się żadnej postaci leku, nawet miejscowej242627.

Ketoprofen – bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia piersią – zestawienie

Okres Możliwość stosowania Uwagi
Pierwszy trymestr ciąży Nie zaleca się Możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach, w najmniejszej dawce i przez najkrótszy czas79
Drugi trymestr ciąży Nie zaleca się Możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach, w najmniejszej dawce i przez najkrótszy czas; od 20. tygodnia wymagane monitorowanie79
Trzeci trymestr ciąży Przeciwwskazany Ryzyko poważnych powikłań u płodu i matki1314
Karmienie piersią Nie zaleca się Brak danych o przenikaniu do mleka, nie zaleca się żadnej postaci leku2418

Ketoprofen – stosować tylko wtedy, gdy to konieczne

Podsumowując, ketoprofen nie jest zalecany do rutynowego stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią. W pierwszym i drugim trymestrze może być użyty wyłącznie wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka, a leczenie powinno być jak najkrótsze i w najniższej możliwej dawce. W trzecim trymestrze ciąży lek jest przeciwwskazany, a podczas laktacji nie zaleca się żadnej postaci ketoprofenu. Wpływ leku na płodność jest przemijający, jednak kobiety planujące ciążę powinny unikać jego stosowania. Bez względu na postać leku, decyzję o jego przyjęciu zawsze należy skonsultować z lekarzem13456.

Pytania i odpowiedzi

Czy ketoprofen można stosować w ciąży?

Nie zaleca się stosowania ketoprofenu w ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, kiedy jest przeciwwskazany. W pierwszym i drugim trymestrze lek można zastosować tylko w wyjątkowych przypadkach i przez krótki czas79.

Czy ketoprofen przenika do mleka matki?

Brak danych dotyczących przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego. Nie zaleca się stosowania ketoprofenu podczas karmienia piersią2418.

Jakie są zagrożenia dla dziecka przy stosowaniu ketoprofenu w ciąży?

Stosowanie ketoprofenu w ciąży może prowadzić do poronienia, wad rozwojowych serca, małowodzia, zwężenia przewodu tętniczego oraz powikłań podczas porodu13.

Czy ketoprofen do stosowania miejscowego jest bezpieczny w ciąży?

Brakuje danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa żelu i sprayu z ketoprofenem w ciąży, dlatego nie zaleca się ich stosowania, chyba że jest to bezwzględnie konieczne2122.

Czy ketoprofen wpływa na płodność?

Ketoprofen może tymczasowo obniżać płodność kobiet. Po zakończeniu leczenia płodność wraca do normy2434.