REKLAMA

Jak działa ketamina i do jakiej grupy leków należy?

Ketamina należy do grupy leków stosowanych w znieczuleniu ogólnym. Działa bardzo szybko po podaniu dożylnym lub domięśniowym, wywołując tzw. znieczulenie dysocjacyjne. Oznacza to, że pacjent nie odczuwa bólu, jest nieprzytomny i nie pamięta przebiegu zabiegu, ale niektóre odruchy ciała mogą być zachowane12. Ketamina wykazuje także silne działanie przeciwbólowe oraz uspokajające3. Dodatkowo jej pochodna, esketamina, wykazuje skuteczność w leczeniu depresji opornej na inne terapie u dorosłych4.

Wskazania do stosowania ketaminy u dorosłych

Ketamina stosowana jest przede wszystkim jako środek znieczulający w różnych procedurach medycznych. Wskazania różnią się w zależności od postaci i drogi podania leku oraz indywidualnych potrzeb pacjenta56.

Najważniejsze zastosowania ketaminy u dorosłych obejmują:

  • Znieczulenie do krótkich zabiegów diagnostycznych i chirurgicznych, które nie wymagają zwiotczenia mięśni – np. drobne operacje, badania endoskopowe56.
  • Wprowadzenie do znieczulenia ogólnego przed zastosowaniem innych środków znieczulających – ketamina może być użyta na początku procedury, zanim zostaną podane inne leki56.
  • Jednoczesne stosowanie z innymi lekami znieczulającymi – w celu uzyskania głębszego znieczulenia lub ograniczenia skutków ubocznych56.
  • Zabiegi chirurgiczne obejmujące powłoki ciała – np. chirurgiczne opracowanie ran, bolesne opatrunki, przeszczepy skóry u pacjentów poparzonych56.
  • Zabiegi, w których trudna jest kontrola drożności dróg oddechowych – ketamina może być korzystna, gdy utrzymanie drożności dróg oddechowych jest wyzwaniem56.

Esketamina w leczeniu depresji

Esketamina, czyli jeden z aktywnych składników ketaminy, w postaci aerozolu do nosa, znajduje zastosowanie u dorosłych z opornym na leczenie dużym zaburzeniem depresyjnym. Jest wskazana, gdy inne terapie przeciwdepresyjne nie przyniosły efektu oraz jako krótkotrwała intensywna terapia w nagłych przypadkach psychiatrycznych związanych z depresją4.

  • Leczenie depresji opornej na leczenie – u dorosłych, którzy nie odpowiedzieli na co najmniej dwie różne terapie lekami przeciwdepresyjnymi4.
  • Szybkie zmniejszenie objawów depresyjnych – u dorosłych w sytuacjach wymagających intensywnej i krótkotrwałej interwencji, np. przy dużym zagrożeniu samobójstwem4.
Ważne: Ketamina oraz esketamina powinny być stosowane wyłącznie pod ścisłym nadzorem medycznym, najczęściej w warunkach szpitalnych. Wskazania do ich użycia mogą się różnić w zależności od wieku pacjenta, stanu zdrowia oraz rodzaju zabiegu lub choroby. Szczególnie istotne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania oraz monitorowanie pacjenta podczas i po podaniu leku, ze względu na możliwe działania niepożądane, takie jak wzrost ciśnienia tętniczego czy objawy psychiczne podczas wybudzania ze znieczulenia789.

Wskazania do stosowania ketaminy u dzieci

Ketamina jest również stosowana u dzieci, jednak zakres jej zastosowań i sposób podania mogą się różnić od tych u dorosłych56. Wskazania u dzieci obejmują:

  • Znieczulenie do krótkich zabiegów diagnostycznych i chirurgicznych, szczególnie gdy nie jest wymagane zwiotczenie mięśni56.
  • Zabiegi neurologiczne, radiodiagnostyczne i lecznicze, które wymagają unieruchomienia dziecka – np. rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa56.
  • Zabiegi chirurgiczne obejmujące powłoki ciała – np. leczenie oparzeń, zmiana opatrunków56.

W przypadku dzieci bardzo ważne jest indywidualne dostosowanie dawki i szczególna ostrożność podczas stosowania ketaminy, zwłaszcza w zabiegach dotyczących gardła i dróg oddechowych, ze względu na zwiększone wydzielanie śliny i zachowanie odruchów56.

Esketamina w leczeniu depresji nie jest wskazana u dzieci i młodzieży10.

Inne specjalne grupy pacjentów

W przypadku osób starszych ketamina może być stosowana w podobnych wskazaniach jak u dorosłych. Jednakże u pacjentów powyżej 65. roku życia objawy psychiczne po znieczuleniu (np. splątanie, halucynacje) pojawiają się rzadziej niż u młodszych pacjentów1112. U osób z niewydolnością wątroby lub nerek stosowanie ketaminy i esketaminy może wymagać szczególnej ostrożności lub jest niewskazane przy ciężkich zaburzeniach czynności tych narządów1314. W przypadku kobiet w ciąży, decyzję o zastosowaniu leku podejmuje lekarz po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka.

Informacje praktyczne:

  • Ketamina jest podawana wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny, zwykle w szpitalu.
  • U dzieci stosuje się ją z zachowaniem szczególnej ostrożności i indywidualnym doborem dawki.
  • Esketamina w leczeniu depresji jest przeznaczona tylko dla dorosłych, gdy inne leki nie były skuteczne.
  • W przypadku chorób wątroby lub nerek konieczne może być dostosowanie dawki lub rezygnacja z leczenia.

Tabela – wskazania ketaminy i esketaminy w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Znieczulenie do krótkich zabiegów chirurgicznych i diagnostycznych Tak Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją Tak Tak, z ostrożnością
Zabiegi neurologiczne i radiodiagnostyczne wymagające unieruchomienia Tak Tak Tak Tak Tak, z ostrożnością
Esketamina – leczenie depresji opornej Tak (tylko dorośli) Nie Nie Tak Tak, z ostrożnością lub nie (przy ciężkiej niewydolności)

Ketamina i esketamina – skuteczne rozwiązania w znieczuleniu i leczeniu depresji

Ketamina pozostaje jednym z podstawowych leków stosowanych w znieczuleniu ogólnym, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Jej szybkie i skuteczne działanie sprawia, że znajduje zastosowanie w wielu sytuacjach klinicznych, szczególnie tam, gdzie wymagane jest bezpieczne i krótkotrwałe znieczulenie. Esketamina natomiast stanowi przełom w leczeniu depresji opornej na inne terapie, oferując szybkie zmniejszenie objawów w trudnych przypadkach. Stosowanie obu substancji wymaga jednak ścisłego nadzoru medycznego i indywidualnej oceny wskazań, zwłaszcza u osób z chorobami współistniejącymi lub w starszym wieku564.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są główne wskazania do stosowania ketaminy u dorosłych?

Ketamina jest stosowana jako środek znieczulający do krótkich zabiegów chirurgicznych i diagnostycznych, do wprowadzenia do znieczulenia ogólnego oraz w połączeniu z innymi lekami znieczulającymi.

Czy ketamina może być stosowana u dzieci?

Tak, ketamina jest stosowana u dzieci do znieczulenia podczas krótkich zabiegów oraz w niektórych procedurach neurologicznych i radiologicznych wymagających unieruchomienia.

W jakich wskazaniach stosuje się esketaminę?

Esketamina w postaci aerozolu do nosa jest stosowana u dorosłych z depresją oporną na leczenie oraz w nagłych przypadkach psychiatrycznych związanych z depresją.

Czy esketamina może być stosowana u dzieci lub młodzieży?

Nie, esketamina nie jest wskazana do leczenia depresji u dzieci i młodzieży.

REKLAMA