Indapamid – informacje ogólne i standardowe dawki
Indapamid (Indapamidum) to substancja czynna należąca do grupy leków moczopędnych, wykorzystywana głównie w terapii nadciśnienia tętniczego. Działa poprzez zwiększenie wydalania sodu i chlorków z moczem, co prowadzi do zmniejszenia objętości płynów w organizmie i obniżenia ciśnienia krwi12. Najczęściej stosowane dawki terapeutyczne to 1,5 mg (tabletki o przedłużonym uwalnianiu) lub 2,5 mg (tabletki powlekane lub kapsułki) przyjmowane raz na dobę, zależnie od postaci leku345.
Za przedawkowanie uznaje się przyjęcie dawki wielokrotnie wyższej niż zalecana. W badaniach nie obserwowano toksyczności indapamidu nawet po spożyciu do 40 mg, co stanowi ponad 16–27-krotność dawki terapeutycznej, jednak nawet takie ilości mogą wywołać poważne zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, a u osób wrażliwych – groźne powikłania6789.
Kiedy dochodzi do przedawkowania indapamidu?
Do przedawkowania dochodzi zwykle w wyniku przyjęcia znacznie większej dawki niż zalecana przez lekarza, przypadkowego połknięcia wielu tabletek, pomyłki w dawkowaniu lub celowego nadużycia. Warto pamiętać, że zarówno w monoterapii, jak i w lekach złożonych (np. z peryndoprylem), objawy przedawkowania indapamidu są podobne, choć mogą być nasilone przez działanie innych substancji czynnych1011.
Objawy przedawkowania indapamidu
Typowe objawy przedawkowania indapamidu są związane głównie z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, czyli nieprawidłowym poziomem sodu i potasu w organizmie. Objawy te mogą się różnić w zależności od przyjętej dawki, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta6712.
- Objawy łagodne: nudności, wymioty, lekkie zawroty głowy, senność1213
- Objawy umiarkowane: niedociśnienie tętnicze (zbyt niskie ciśnienie krwi), kurcze mięśni, osłabienie, dezorientacja, poliuria (zwiększone oddawanie moczu), skąpomocz (zmniejszone oddawanie moczu)7814
- Objawy ciężkie i zagrażające życiu: znaczne zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia – zbyt mało sodu, hipokaliemia – zbyt mało potasu), silne niedociśnienie, bezmocz (zatrzymanie moczu), zaburzenia świadomości (splątanie, senność, dezorientacja), zaburzenia rytmu serca, przednerkowa niewydolność nerek, w rzadkich przypadkach – śpiączka wątrobowa u osób z chorobami wątroby141215
Objawy w przypadku leków złożonych
W przypadku preparatów złożonych (np. z peryndoprylem), objawy przedawkowania mogą wynikać zarówno z działania indapamidu, jak i innych substancji czynnych. Najczęściej obserwuje się wtedy:
- niedociśnienie tętnicze
- nudności, wymioty
- skurcze mięśni, zawroty głowy
- senność, dezorientacja
- skąpomocz postępujący do bezmoczu
- zaburzenia elektrolitowe (niski poziom sodu i potasu)
Objawy te mogą być nasilone w przypadku jednoczesnego działania obu substancji10161117.
Postępowanie w przypadku przedawkowania indapamidu
Jeśli istnieje podejrzenie przedawkowania indapamidu, należy działać szybko i zdecydowanie. Najważniejsze kroki to:
- szybkie usunięcie leku z przewodu pokarmowego poprzez płukanie żołądka i/lub podanie węgla aktywowanego (najlepiej jak najszybciej po przyjęciu leku)6712
- uzupełnienie płynów i elektrolitów pod kontrolą lekarza, najlepiej w warunkach szpitalnych612
- monitorowanie stanu ogólnego, ciśnienia krwi oraz poziomów sodu i potasu we krwi14
- w przypadku ciężkiego niedociśnienia – ułożenie pacjenta w pozycji leżącej z głową poniżej poziomu ciała oraz dożylne podanie płynów (np. izotonicznego roztworu chlorku sodu)1016
- w razie konieczności – leczenie objawowe zgodnie z zasadami intensywnej terapii
Nie istnieje swoista odtrutka (antidotum) na indapamid1412. Leczenie polega na łagodzeniu objawów i przywracaniu prawidłowego poziomu płynów i elektrolitów. W przypadku preparatów złożonych z peryndoprylem, jego aktywny metabolit (peryndoprylat) może być usunięty z organizmu przez hemodializę, ale nie dotyczy to indapamidu1811.
W przypadku wystąpienia ciężkich objawów zawsze konieczna jest hospitalizacja, szczególnie jeśli pojawiają się powikłania ze strony serca, nerek lub układu nerwowego12.
- Objawy przedawkowania indapamidu mogą pojawić się z opóźnieniem, zwłaszcza u osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.
- U pacjentów z chorobami wątroby przedawkowanie może prowadzić do śpiączki wątrobowej na skutek zaburzeń elektrolitowych14.
- U osób z dną moczanową możliwy jest ostry atak choroby z powodu podwyższenia poziomu kwasu moczowego14.
- W każdej sytuacji podejrzenia przedawkowania należy działać szybko i niezwłocznie zgłosić się do lekarza.
Tabela: Objawy, postępowanie i konieczność hospitalizacji przy przedawkowaniu indapamidu
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (nudności, lekkie zawroty głowy, senność) | Płukanie żołądka lub podanie węgla aktywowanego, obserwacja, kontrola poziomu elektrolitów | Może nie być konieczna, jeśli objawy ustępują i wyniki badań są prawidłowe12 |
| Umiarkowane (niedociśnienie, skurcze mięśni, osłabienie, poliuria/skąpomocz) | Płukanie żołądka, uzupełnianie płynów i elektrolitów, monitorowanie stanu ogólnego | Zalecana hospitalizacja dla monitorowania i leczenia6 |
| Ciężkie (silne zaburzenia elektrolitowe, bezmocz, dezorientacja, zaburzenia rytmu serca, śpiączka wątrobowa) | Leczenie objawowe na oddziale intensywnej terapii, dożylne podawanie płynów, kontrola funkcji narządów | Bezwzględnie wymagana hospitalizacja1412 |
Indapamid – bezpieczeństwo stosowania i ryzyko przedawkowania
Indapamid jest substancją bezpieczną, jeśli jest stosowany zgodnie z zaleceniami lekarza. Przedawkowanie, choć rzadkie, może prowadzić do poważnych zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, niedociśnienia i uszkodzenia nerek. Kluczowe znaczenie ma szybka reakcja i właściwe postępowanie – w większości przypadków konieczna jest obserwacja w szpitalu i uzupełnianie płynów oraz elektrolitów. W przypadku preparatów złożonych należy pamiętać o możliwym nasileniu objawów przez inne substancje czynne. Stosowanie indapamidu zgodnie z zaleceniami minimalizuje ryzyko działań niepożądanych i zapewnia skuteczną kontrolę ciśnienia tętniczego689.


















