Stosowanie leków w ciąży – dlaczego wymaga ostrożności?
Podczas ciąży organizm kobiety ulega wielu zmianom, a każda substancja przyjmowana przez przyszłą mamę może wpływać na rozwijający się płód. Substancje radioaktywne, takie jak fluor (18F) i jego pochodne, są stosowane głównie w diagnostyce obrazowej, a ich użycie wiąże się z ekspozycją na promieniowanie jonizujące. Z tego powodu każda decyzja o zastosowaniu tych środków w ciąży powinna być dobrze przemyślana, a badanie wykonane tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne i korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka12345.
Bezpieczeństwo stosowania fluoru (18F) i jego pochodnych w ciąży
Ogólne zalecenia dla kobiet w wieku rozrodczym
- Przed podaniem preparatów radiofarmaceutycznych, należy upewnić się, czy kobieta nie jest w ciąży. W przypadku braku miesiączki lub bardzo nieregularnych cykli, zaleca się stosowanie alternatywnych technik diagnostycznych, które nie wymagają użycia promieniowania123456.
- Jeśli nie ma pewności co do ciąży, każdą kobietę bez miesiączki należy traktować jako potencjalnie ciężarną123456.
Wpływ radiofarmaceutyków na płód
Radiofarmaceutyki z fluorem (18F) mogą przenikać przez łożysko, co oznacza, że płód jest narażony na działanie promieniowania. Z tego względu wszelkie badania diagnostyczne z użyciem tych substancji należy wykonywać u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy są one absolutnie niezbędne, a potencjalne korzyści znacznie przewyższają ryzyko12378. Nie prowadzono badań z udziałem kobiet w ciąży ani badań na zwierzętach dotyczących wpływu tych substancji na rozwój płodu9101178.
Różnice pomiędzy poszczególnymi pochodnymi fluoru (18F)
- Florbetapir (18F), Flortaucypir (18F), Florbetaben (18F): Nie zaleca się stosowania u kobiet w ciąży, chyba że badanie jest bezwzględnie konieczne i korzyści przewyższają ryzyko. Nie ma danych potwierdzających bezpieczeństwo w ciąży12378.
- Fluorocholina (18F): Jest przeciwwskazana do stosowania w ciąży. Nie powinno się jej podawać kobietom ciężarnym ze względu na brak danych oraz ryzyko związane z promieniowaniem6.
- Flucyklowina (18F): Nie jest wskazana do stosowania u kobiet, a więc nie powinna być podawana kobietom w ciąży1213.
Bezpieczeństwo stosowania fluoru (18F) i jego pochodnych podczas karmienia piersią
Nie wiadomo, czy fluor (18F) i jego pochodne przenikają do mleka kobiecego. Jednak ze względu na ryzyko związane z promieniowaniem, zaleca się szczególne środki ostrożności podczas karmienia piersią po podaniu tych substancji91011141516.
- Przed podaniem produktu radiofarmaceutycznego kobiecie karmiącej piersią należy rozważyć możliwość odroczenia badania do czasu zakończenia laktacji91011141516.
- Jeśli badanie jest niezbędne, karmienie piersią należy przerwać na określony czas (najczęściej 24 godziny w przypadku większości pochodnych, 8 godzin dla fluorocholiny), a odciągnięty pokarm w tym czasie należy zniszczyć91011141516.
- Zaleca się ograniczenie bliskiego kontaktu z niemowlęciem przez pierwsze 24 godziny po podaniu radiofarmaceutyku (lub przez pierwsze 4 godziny w przypadku flortaucypiru, 8 godzin w przypadku fluorocholiny)910117816.
Różnice w zaleceniach dla poszczególnych substancji
- Florbetapir (18F), Flortaucypir (18F), Florbetaben (18F): Karmienie piersią należy przerwać na 24 godziny po podaniu leku, a w tym czasie nie podawać dziecku odciągniętego pokarmu910111415.
- Fluorocholina (18F): Karmienie piersią należy przerwać na 8 godzin po podaniu, a odciągnięty pokarm w tym czasie zniszczyć16.
- Przerwij karmienie na czas zalecany dla danej substancji (8 lub 24 godziny).
- Odciągnięty w tym czasie pokarm należy zniszczyć.
- Ogranicz kontakt fizyczny z niemowlęciem przez ten okres.
- Po upływie zalecanego czasu można wrócić do normalnego karmienia piersią.
Te środki ostrożności pomagają zminimalizować narażenie dziecka na promieniowanie.
Wpływ na płodność
Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu fluoru (18F) i jego pochodnych na płodność u ludzi ani zwierząt. Brak jest danych pozwalających określić, czy stosowanie tych substancji może wpływać na zdolność do zajścia w ciążę9101114151213.
Podsumowanie – fluor (18F) w diagnostyce: szczególne zasady bezpieczeństwa dla kobiet w ciąży i karmiących piersią
| Okres | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża | Nie zaleca się / Przeciwwskazane (w zależności od pochodnej) | Stosować wyłącznie w przypadkach bezwzględnej konieczności, gdy korzyści przewyższają ryzyko. Fluorocholina (18F) – przeciwwskazana6. Brak danych dotyczących bezpieczeństwa. |
| Karmienie piersią | Nie zaleca się | Jeśli konieczne – przerwać karmienie piersią na 8-24 godziny (w zależności od substancji), odciągnięty pokarm zniszczyć, ograniczyć kontakt z dzieckiem91011141516. |
| Płodność | Brak danych | Nie wiadomo, czy fluor (18F) i jego pochodne mają wpływ na płodność9101114151213. |


















