Ogólne zasady dawkowania flucytozyny
Flucytozyna dostępna jest w postaci roztworu do infuzji dożylnej. Stosowana jest u dorosłych i dzieci w leczeniu poważnych zakażeń grzybiczych, takich jak uogólniona kandydoza, kryptokokoza i chromoblastomikoza1. Najczęściej lek podaje się w połączeniu z innymi lekami przeciwgrzybiczymi, szczególnie z amfoterycyną B, aby zwiększyć skuteczność i zapobiec rozwojowi oporności2.
Standardowa dawka dla dorosłych
- Jednorazowa dawka wynosi 25 mg na kilogram masy ciała, podawana cztery razy na dobę.
- Całkowita dawka dobowa to 100 mg/kg masy ciała, podzielona na cztery równe dawki.
- Lek podaje się w szybkim wlewie dożylnym trwającym od 20 do 40 minut, dokładnie co sześć godzin.
- Faza początkowa leczenia trwa zwykle 2–4 tygodnie. W zakażeniach przewlekłych lub podostrych terapia może być dłuższa.
- W przypadku kandydozy dróg moczowych leczenie trwa zazwyczaj 7–10 dni.
Monitorowanie leczenia
Podczas terapii zaleca się regularne oznaczanie stężenia flucytozyny we krwi, by utrzymać je w zakresie terapeutycznym (40–60 μg/ml). Pozwala to dostosować dawkę do indywidualnych potrzeb pacjenta i zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych3.
- Flucytozyna ma wąski zakres terapeutyczny, co oznacza, że zbyt wysokie stężenie leku może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza u osób z zaburzeniami czynności nerek4.
- Konieczna jest regularna kontrola nerek, wątroby oraz morfologii krwi podczas całego leczenia4.
- U pacjentów przyjmujących inne leki, szczególnie amfoterycynę B, może być konieczna modyfikacja dawki flucytozyny5.
- U osób z niedoborem enzymu DPD (dehydrogenaza dihydropirymidynowa) ryzyko toksyczności jest zwiększone6.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Dane dotyczące dawkowania u dzieci i młodzieży są ograniczone7.
- Flucytozyna nie jest zalecana jako lek pierwszego rzutu ani jako jedyny lek u dzieci i młodzieży – powinna być stosowana w połączeniu z innymi lekami przeciwgrzybiczymi, gdy inne terapie są nieskuteczne lub niedostępne7.
- W przypadku kryptokokozy mózgu u dzieci: zaleca się 100 mg/kg masy ciała na dobę w czterech dawkach podzielonych, łącznie z amfoterycyną B przez minimum 2 tygodnie8.
- Flucytozyna nie jest zalecana w leczeniu uogólnionej kandydozy u dzieci9.
Pacjenci w podeszłym wieku
Dawkowanie u osób starszych ustala się indywidualnie, z uwzględnieniem czynności nerek. U tej grupy pacjentów często konieczna jest redukcja dawki, jeśli występuje niewydolność nerek, oraz ścisłe monitorowanie funkcji nerek i morfologii krwi4.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- U pacjentów z klirensem kreatyniny 40–20 ml/min: przerwa między dawkami 25 mg/kg wynosi 12 godzin.
- Przy klirensie 20–10 ml/min: przerwa wydłuża się do 24 godzin.
- Gdy klirens wynosi poniżej 10 ml/min: kolejne dawki podaje się po oznaczeniu stężenia flucytozyny w surowicy i dostosowuje się tak, by utrzymać poziom terapeutyczny 25–50 μg/ml.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
U osób z chorobami wątroby konieczna jest szczególna ostrożność i częsta kontrola czynności tego narządu, jednak w materiałach źródłowych nie podano szczegółowych schematów modyfikacji dawki4.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Flucytozyna może działać szkodliwie na płód i nie powinna być stosowana w ciąży, chyba że korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla dziecka1011.
- Stosowanie flucytozyny jest przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią12.
Dawkowanie w zależności od wskazania i leczenia skojarzonego
- W leczeniu ciężkich zakażeń, takich jak kryptokokowe zapalenie opon mózgowych lub ciężka kandydoza układowa, flucytozyna jest zwykle podawana razem z amfoterycyną B.
- W leczeniu kryptokokowego zapalenia opon mózgowych u dorosłych z obniżoną odpornością (np. AIDS) zaleca się flucytozynę 100 mg/kg mc. na dobę (cztery dawki podzielone) oraz amfoterycynę B 0,7–1,0 mg/kg mc./dobę przez minimum 2 tygodnie.
- U pacjentów po przeszczepieniu narządów flucytozyna podawana jest w tej samej dawce, w połączeniu z amfoterycyną B w formie lipidowej lub kompleksów lipidowych, przez minimum 2 tygodnie.
- Podczas terapii skojarzonej z amfoterycyną B może być konieczne dostosowanie dawki flucytozyny, szczególnie jeśli pogorszy się czynność nerek.
- Nie należy przekraczać zalecanych dawek – ryzyko toksyczności rośnie wraz ze wzrostem stężenia leku we krwi13.
- Objawy przedawkowania to m.in. zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zmiany w obrazie krwi oraz zaburzenia czynności wątroby13.
- W razie podejrzenia przedawkowania stosuje się leczenie objawowe oraz ewentualnie dializę13.
- Pacjenci z zaburzeniami nerek są szczególnie narażeni na przedawkowanie – konieczna jest ścisła kontrola i dostosowanie dawkowania13.
Tabela podsumowująca schemat dawkowania flucytozyny
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli z prawidłową czynnością nerek | 25 mg/kg mc. co 6 godzin (4 razy na dobę), łącznie 100 mg/kg mc./dobę; faza indukcyjna 2–4 tygodnie3 |
| Dzieci i młodzież | Brak danych do ustalenia dawki standardowej; w kryptokokozie mózgu: 100 mg/kg mc./dobę w 4 dawkach podzielonych z amfoterycyną B przez minimum 2 tygodnie8 |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych, ale dawka może wymagać modyfikacji przy zaburzeniach czynności nerek4 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Dostosowanie przerw między dawkami: klirens 40–20 ml/min – co 12 h; 20–10 ml/min – co 24 h; poniżej 10 ml/min – wg stężenia leku we krwi7 |
| Kobiety w ciąży | Stosować tylko w przypadku zdecydowanej konieczności, pod ścisłą kontrolą10 |
| Kobiety karmiące piersią | Przeciwwskazane12 |
Flucytozyna – skuteczna terapia pod warunkiem właściwego dawkowania
Flucytozyna jest ważnym lekiem w terapii ciężkich zakażeń grzybiczych, szczególnie gdy stosuje się ją w połączeniu z innymi środkami przeciwgrzybiczymi. Jej dawkowanie wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń i regularnego monitorowania, zwłaszcza u osób z zaburzeniami czynności nerek, dzieci, osób starszych oraz kobiet w ciąży. Prawidłowe dobranie dawki oraz kontrola stężenia leku w organizmie pozwalają zwiększyć skuteczność leczenia i zminimalizować ryzyko działań niepożądanych. Stosowanie flucytozyny powinno zawsze uwzględniać indywidualne potrzeby pacjenta oraz ewentualne przeciwwskazania.


















