Deukrawacytynib, abrocytynib i barycytynib to nowoczesne leki immunosupresyjne, różniące się wskazaniami, profilem bezpieczeństwa i możliwością stosowania u dzieci oraz kobiet w ciąży.
Porównywane substancje czynne i ich ogólna charakterystyka
W tym opracowaniu porównujemy trzy nowoczesne substancje czynne: deukrawacytynib, abrocytynib oraz barycytynib. Wszystkie należą do leków immunosupresyjnych, które wpływają na układ odpornościowy poprzez hamowanie wybranych enzymów uczestniczących w procesach zapalnych. Wspólną cechą tych leków jest działanie na tzw. kinazy, czyli białka biorące udział w przekazywaniu sygnałów w komórkach odpornościowych, co prowadzi do zmniejszenia nadmiernej aktywności układu odpornościowego, charakterystycznej dla chorób autoimmunologicznych123.
- Deukrawacytynib jest selektywnym inhibitorem kinazy TYK2, która należy do rodziny kinaz JAK. Działa poprzez hamowanie procesów zapalnych w skórze1.
- Abrocytynib działa głównie jako inhibitor kinazy JAK1, z wyraźną selektywnością względem innych kinaz z tej rodziny2.
- Barycytynib hamuje kinazy JAK1 i JAK2, co przekłada się na szerokie działanie immunosupresyjne3.
Wszystkie trzy substancje są stosowane doustnie w postaci tabletek powlekanych456. Różnią się jednak pod względem wskazań, możliwości stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i innych grup szczególnych.
- Wszystkie należą do nowoczesnych leków immunosupresyjnych, ale różnią się mechanizmem działania i zakresem zastosowania123.
Wskazania terapeutyczne – kiedy stosuje się te substancje czynne?
Podstawową różnicą między deukrawacytynibem, abrocytynibem i barycytynibem są wskazania do stosowania, czyli choroby, w których mogą być wykorzystane.
- Deukrawacytynib jest przeznaczony do leczenia umiarkowanej do ciężkiej łuszczycy plackowatej u dorosłych, którzy kwalifikują się do leczenia ogólnoustrojowego7.
- Abrocytynib stosuje się w leczeniu atopowego zapalenia skóry o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia8.
- Barycytynib jest lekiem o najszerszym zastosowaniu – może być używany w leczeniu atopowego zapalenia skóry (od 2. roku życia), reumatoidalnego zapalenia stawów, młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (od 2. roku życia) oraz łysienia plackowatego u dorosłych9.
Zakres wskazań różni się więc znacznie – deukrawacytynib jest dedykowany głównie łuszczycy, abrocytynib i barycytynib – przede wszystkim atopowemu zapaleniu skóry, przy czym barycytynib znajduje dodatkowe zastosowanie w innych chorobach autoimmunologicznych9.
- Deukrawacytynib: łuszczyca plackowata u dorosłych7
- Abrocytynib: atopowe zapalenie skóry u dorosłych i młodzieży od 12 lat8
- Barycytynib: atopowe zapalenie skóry (od 2 lat), reumatoidalne zapalenie stawów, łysienie plackowate, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów9
Warto również zwrócić uwagę na to, że barycytynib jako jedyny z tej trójki może być stosowany już u dzieci od 2. roku życia, natomiast abrocytynib dopuszczony jest dla młodzieży od 12 lat, a deukrawacytynib wyłącznie u dorosłych9810.
Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne
Wszystkie trzy substancje wpływają na szlaki sygnalizacyjne cytokin, jednak każda z nich działa na inne elementy tego układu:
- Deukrawacytynib selektywnie hamuje aktywność kinazy TYK2, przez co blokuje sygnały związane z interleukiną-23, interleukiną-12 oraz interferonami typu I. Prowadzi to do zmniejszenia produkcji substancji prozapalnych odpowiedzialnych za objawy łuszczycy1.
- Abrocytynib blokuje głównie kinazę JAK1, wpływając na szlaki przekazywania sygnałów dla wielu cytokin zaangażowanych w rozwój atopowego zapalenia skóry, takich jak interleukina 31 i 222.
- Barycytynib hamuje zarówno JAK1, jak i JAK2, przez co ma szerokie działanie immunosupresyjne, obejmujące wiele różnych cytokin i procesów zapalnych3.
Pod względem farmakokinetycznym, wszystkie trzy leki są dobrze wchłaniane po podaniu doustnym, osiągają maksymalne stężenie w osoczu w ciągu kilku godzin, a ich wydalanie zachodzi głównie przez nerki i wątroba111213. Jednak deukrawacytynib cechuje się bardzo wysoką biodostępnością (99%), podczas gdy abrocytynib i barycytynib mają nieco niższą biodostępność, odpowiednio około 60% i 79%111213.
- Deukrawacytynib – bardzo wysoka biodostępność, szybkie i prawie całkowite wchłanianie11
- Abrocytynib – szybkie wchłanianie, biodostępność ok. 60%12
- Barycytynib – szybkie wchłanianie, biodostępność ok. 79%13
Wszystkie te leki mogą być przyjmowane niezależnie od posiłku, a sposób ich metabolizowania i wydalania różni się nieznacznie, co może mieć znaczenie przy zaburzeniach pracy nerek lub wątroby111213.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co zwrócić uwagę?
Przeciwwskazania do stosowania deukrawacytynibu, abrocytynibu i barycytynibu są w wielu aspektach podobne, ale istnieją też istotne różnice:
- Wszystkie trzy leki są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki leku oraz u pacjentów z aktywnymi, ciężkimi zakażeniami, w tym czynną gruźlicą141516.
- Abrocytynib i barycytynib są przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią, natomiast dla deukrawacytynibu zaleca się unikanie stosowania w ciąży z powodu braku wystarczających danych na temat bezpieczeństwa151617.
- U wszystkich leków nie powinno się rozpoczynać leczenia w przypadku bardzo niskiej liczby krwinek białych lub płytek krwi, a także przy ciężkich zaburzeniach funkcji wątroby. Jednak tylko w przypadku abrocytynibu i barycytynibu przeciwwskazaniem są również ciężkie zaburzenia czynności wątroby1516.
Leki te mogą zwiększać ryzyko zakażeń, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku lub z chorobami przewlekłymi. W przypadku przewlekłych lub nawracających infekcji należy zachować szczególną ostrożność181920.
- Wspólne przeciwwskazania: nadwrażliwość, aktywne zakażenia, gruźlica, niskie parametry krwi141516
- Abrocytynib i barycytynib: przeciwwskazane w ciąży i laktacji1516
- Deukrawacytynib: unikać w ciąży, decyzja indywidualna przy karmieniu piersią17
Ważne są także szczególne środki ostrożności dotyczące możliwości wystąpienia nowotworów, chorób zakrzepowo-zatorowych oraz niektórych zaburzeń krwi. W niektórych przypadkach leki te powinny być stosowane tylko wtedy, gdy nie ma innych, bezpieczniejszych opcji terapeutycznych, zwłaszcza u osób starszych lub z dodatkowymi czynnikami ryzyka1920.
Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów
Wybór odpowiedniego leku zależy również od wieku pacjenta, obecności chorób współistniejących oraz planów dotyczących ciąży.
- Dzieci i młodzież: Deukrawacytynib nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia10. Abrocytynib można stosować u młodzieży od 12 lat, a barycytynib już od 2. roku życia (w wybranych wskazaniach)2122.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Abrocytynib i barycytynib są przeciwwskazane w ciąży i laktacji, natomiast w przypadku deukrawacytynibu decyzję o kontynuacji leczenia należy podjąć indywidualnie, rozważając korzyści i ryzyko151617.
- Prowadzenie pojazdów: Wszystkie trzy substancje nie wpływają w istotny sposób na zdolność prowadzenia pojazdów232425.
- Osoby z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby: Deukrawacytynib może być stosowany bez modyfikacji dawki u osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami wątroby oraz z zaburzeniami czynności nerek, natomiast w ciężkich zaburzeniach wątroby nie jest zalecany10. Dla abrocytynibu i barycytynibu konieczne może być dostosowanie dawki, szczególnie przy poważniejszych zaburzeniach nerek lub wątroby2627.
Tabela porównawcza: wskazania i bezpieczeństwo stosowania
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Deukrawacytynib | Łuszczyca plackowata | Brak danych – nie stosować poniżej 18 lat | Unikać, brak danych | Brak wpływu |
| Abrocytynib | Atopowe zapalenie skóry | Od 12 lat | Przeciwwskazany | Brak wpływu |
| Barycytynib | Atopowe zapalenie skóry, reumatoidalne zapalenie stawów, łysienie plackowate, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów | Od 2 lat (w wybranych wskazaniach) | Przeciwwskazany | Brak wpływu |
Deukrawacytynib i leki pokrewne – podsumowanie różnic i podobieństw
Choć deukrawacytynib, abrocytynib i barycytynib należą do tej samej grupy nowoczesnych leków immunosupresyjnych, różnią się między sobą zakresem zastosowań, bezpieczeństwem stosowania w różnych grupach wiekowych oraz w okresie ciąży i karmienia piersią. Deukrawacytynib jest stosowany wyłącznie u dorosłych z łuszczycą plackowatą, abrocytynib – w leczeniu atopowego zapalenia skóry u dorosłych i młodzieży, natomiast barycytynib jest lekiem o najszerszym zastosowaniu, dopuszczonym także dla dzieci od 2. roku życia w wybranych chorobach. Wszystkie wymagają ścisłego monitorowania i stosowania zgodnie z zaleceniami lekarza, zwłaszcza u osób z dodatkowymi chorobami lub w podeszłym wieku789102122172829.


















