Deukrawacytynib, abrocytynib i barycytynib to nowoczesne leki immunosupresyjne, różniące się wskazaniami, profilem bezpieczeństwa i możliwością stosowania u dzieci oraz kobiet w ciąży.

Porównywane substancje czynne i ich ogólna charakterystyka

W tym opracowaniu porównujemy trzy nowoczesne substancje czynne: deukrawacytynib, abrocytynib oraz barycytynib. Wszystkie należą do leków immunosupresyjnych, które wpływają na układ odpornościowy poprzez hamowanie wybranych enzymów uczestniczących w procesach zapalnych. Wspólną cechą tych leków jest działanie na tzw. kinazy, czyli białka biorące udział w przekazywaniu sygnałów w komórkach odpornościowych, co prowadzi do zmniejszenia nadmiernej aktywności układu odpornościowego, charakterystycznej dla chorób autoimmunologicznych123.

  • Deukrawacytynib jest selektywnym inhibitorem kinazy TYK2, która należy do rodziny kinaz JAK. Działa poprzez hamowanie procesów zapalnych w skórze1.
  • Abrocytynib działa głównie jako inhibitor kinazy JAK1, z wyraźną selektywnością względem innych kinaz z tej rodziny2.
  • Barycytynib hamuje kinazy JAK1 i JAK2, co przekłada się na szerokie działanie immunosupresyjne3.

Wszystkie trzy substancje są stosowane doustnie w postaci tabletek powlekanych456. Różnią się jednak pod względem wskazań, możliwości stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i innych grup szczególnych.

  • Wszystkie należą do nowoczesnych leków immunosupresyjnych, ale różnią się mechanizmem działania i zakresem zastosowania123.

Wskazania terapeutyczne – kiedy stosuje się te substancje czynne?

Podstawową różnicą między deukrawacytynibem, abrocytynibem i barycytynibem są wskazania do stosowania, czyli choroby, w których mogą być wykorzystane.

  • Deukrawacytynib jest przeznaczony do leczenia umiarkowanej do ciężkiej łuszczycy plackowatej u dorosłych, którzy kwalifikują się do leczenia ogólnoustrojowego7.
  • Abrocytynib stosuje się w leczeniu atopowego zapalenia skóry o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia8.
  • Barycytynib jest lekiem o najszerszym zastosowaniu – może być używany w leczeniu atopowego zapalenia skóry (od 2. roku życia), reumatoidalnego zapalenia stawów, młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (od 2. roku życia) oraz łysienia plackowatego u dorosłych9.

Zakres wskazań różni się więc znacznie – deukrawacytynib jest dedykowany głównie łuszczycy, abrocytynib i barycytynib – przede wszystkim atopowemu zapaleniu skóry, przy czym barycytynib znajduje dodatkowe zastosowanie w innych chorobach autoimmunologicznych9.

  • Deukrawacytynib: łuszczyca plackowata u dorosłych7
  • Abrocytynib: atopowe zapalenie skóry u dorosłych i młodzieży od 12 lat8
  • Barycytynib: atopowe zapalenie skóry (od 2 lat), reumatoidalne zapalenie stawów, łysienie plackowate, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów9

Warto również zwrócić uwagę na to, że barycytynib jako jedyny z tej trójki może być stosowany już u dzieci od 2. roku życia, natomiast abrocytynib dopuszczony jest dla młodzieży od 12 lat, a deukrawacytynib wyłącznie u dorosłych9810.

Ważne: Deukrawacytynib jest dedykowany wyłącznie dorosłym pacjentom z umiarkowaną lub ciężką łuszczycą plackowatą, natomiast abrocytynib i barycytynib mają szerszy zakres wskazań i mogą być stosowane także u młodszych pacjentów w przypadku atopowego zapalenia skóry. Barycytynib dodatkowo znajduje zastosowanie w innych chorobach autoimmunologicznych.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje wpływają na szlaki sygnalizacyjne cytokin, jednak każda z nich działa na inne elementy tego układu:

  • Deukrawacytynib selektywnie hamuje aktywność kinazy TYK2, przez co blokuje sygnały związane z interleukiną-23, interleukiną-12 oraz interferonami typu I. Prowadzi to do zmniejszenia produkcji substancji prozapalnych odpowiedzialnych za objawy łuszczycy1.
  • Abrocytynib blokuje głównie kinazę JAK1, wpływając na szlaki przekazywania sygnałów dla wielu cytokin zaangażowanych w rozwój atopowego zapalenia skóry, takich jak interleukina 31 i 222.
  • Barycytynib hamuje zarówno JAK1, jak i JAK2, przez co ma szerokie działanie immunosupresyjne, obejmujące wiele różnych cytokin i procesów zapalnych3.

Pod względem farmakokinetycznym, wszystkie trzy leki są dobrze wchłaniane po podaniu doustnym, osiągają maksymalne stężenie w osoczu w ciągu kilku godzin, a ich wydalanie zachodzi głównie przez nerki i wątroba111213. Jednak deukrawacytynib cechuje się bardzo wysoką biodostępnością (99%), podczas gdy abrocytynib i barycytynib mają nieco niższą biodostępność, odpowiednio około 60% i 79%111213.

  • Deukrawacytynib – bardzo wysoka biodostępność, szybkie i prawie całkowite wchłanianie11
  • Abrocytynib – szybkie wchłanianie, biodostępność ok. 60%12
  • Barycytynib – szybkie wchłanianie, biodostępność ok. 79%13

Wszystkie te leki mogą być przyjmowane niezależnie od posiłku, a sposób ich metabolizowania i wydalania różni się nieznacznie, co może mieć znaczenie przy zaburzeniach pracy nerek lub wątroby111213.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co zwrócić uwagę?

Przeciwwskazania do stosowania deukrawacytynibu, abrocytynibu i barycytynibu są w wielu aspektach podobne, ale istnieją też istotne różnice:

  • Wszystkie trzy leki są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki leku oraz u pacjentów z aktywnymi, ciężkimi zakażeniami, w tym czynną gruźlicą141516.
  • Abrocytynib i barycytynib są przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią, natomiast dla deukrawacytynibu zaleca się unikanie stosowania w ciąży z powodu braku wystarczających danych na temat bezpieczeństwa151617.
  • U wszystkich leków nie powinno się rozpoczynać leczenia w przypadku bardzo niskiej liczby krwinek białych lub płytek krwi, a także przy ciężkich zaburzeniach funkcji wątroby. Jednak tylko w przypadku abrocytynibu i barycytynibu przeciwwskazaniem są również ciężkie zaburzenia czynności wątroby1516.

Leki te mogą zwiększać ryzyko zakażeń, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku lub z chorobami przewlekłymi. W przypadku przewlekłych lub nawracających infekcji należy zachować szczególną ostrożność181920.

  • Wspólne przeciwwskazania: nadwrażliwość, aktywne zakażenia, gruźlica, niskie parametry krwi141516
  • Abrocytynib i barycytynib: przeciwwskazane w ciąży i laktacji1516
  • Deukrawacytynib: unikać w ciąży, decyzja indywidualna przy karmieniu piersią17

Ważne są także szczególne środki ostrożności dotyczące możliwości wystąpienia nowotworów, chorób zakrzepowo-zatorowych oraz niektórych zaburzeń krwi. W niektórych przypadkach leki te powinny być stosowane tylko wtedy, gdy nie ma innych, bezpieczniejszych opcji terapeutycznych, zwłaszcza u osób starszych lub z dodatkowymi czynnikami ryzyka1920.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Wybór odpowiedniego leku zależy również od wieku pacjenta, obecności chorób współistniejących oraz planów dotyczących ciąży.

  • Dzieci i młodzież: Deukrawacytynib nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia10. Abrocytynib można stosować u młodzieży od 12 lat, a barycytynib już od 2. roku życia (w wybranych wskazaniach)2122.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Abrocytynib i barycytynib są przeciwwskazane w ciąży i laktacji, natomiast w przypadku deukrawacytynibu decyzję o kontynuacji leczenia należy podjąć indywidualnie, rozważając korzyści i ryzyko151617.
  • Prowadzenie pojazdów: Wszystkie trzy substancje nie wpływają w istotny sposób na zdolność prowadzenia pojazdów232425.
  • Osoby z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby: Deukrawacytynib może być stosowany bez modyfikacji dawki u osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami wątroby oraz z zaburzeniami czynności nerek, natomiast w ciężkich zaburzeniach wątroby nie jest zalecany10. Dla abrocytynibu i barycytynibu konieczne może być dostosowanie dawki, szczególnie przy poważniejszych zaburzeniach nerek lub wątroby2627.
Ważne: Barycytynib jest jedyną z porównywanych substancji, która może być stosowana u małych dzieci w leczeniu atopowego zapalenia skóry lub młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów. Zarówno abrocytynib, jak i barycytynib są przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią, a deukrawacytynib powinien być stosowany z dużą ostrożnością w tych grupach. Wszystkie leki wymagają ścisłego monitorowania u pacjentów z chorobami nerek i wątroby.

Tabela porównawcza: wskazania i bezpieczeństwo stosowania

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Deukrawacytynib Łuszczyca plackowata Brak danych – nie stosować poniżej 18 lat Unikać, brak danych Brak wpływu
Abrocytynib Atopowe zapalenie skóry Od 12 lat Przeciwwskazany Brak wpływu
Barycytynib Atopowe zapalenie skóry, reumatoidalne zapalenie stawów, łysienie plackowate, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów Od 2 lat (w wybranych wskazaniach) Przeciwwskazany Brak wpływu

Deukrawacytynib i leki pokrewne – podsumowanie różnic i podobieństw

Choć deukrawacytynib, abrocytynib i barycytynib należą do tej samej grupy nowoczesnych leków immunosupresyjnych, różnią się między sobą zakresem zastosowań, bezpieczeństwem stosowania w różnych grupach wiekowych oraz w okresie ciąży i karmienia piersią. Deukrawacytynib jest stosowany wyłącznie u dorosłych z łuszczycą plackowatą, abrocytynib – w leczeniu atopowego zapalenia skóry u dorosłych i młodzieży, natomiast barycytynib jest lekiem o najszerszym zastosowaniu, dopuszczonym także dla dzieci od 2. roku życia w wybranych chorobach. Wszystkie wymagają ścisłego monitorowania i stosowania zgodnie z zaleceniami lekarza, zwłaszcza u osób z dodatkowymi chorobami lub w podeszłym wieku789102122172829.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się deukrawacytynib od abrocytynibu i barycytynibu?

Deukrawacytynib stosuje się głównie w łuszczycy plackowatej u dorosłych, podczas gdy abrocytynib i barycytynib są wykorzystywane w leczeniu atopowego zapalenia skóry oraz innych chorób autoimmunologicznych, z możliwością stosowania u młodszych pacjentów.

Czy deukrawacytynib można stosować u dzieci?

Nie, deukrawacytynib nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia.

Która z tych substancji czynnych może być stosowana w ciąży?

Żadna z nich nie jest zalecana w ciąży. Abrocytynib i barycytynib są przeciwwskazane, a dla deukrawacytynibu nie ma wystarczających danych – należy unikać stosowania.

Jaki jest zakres wskazań dla barycytynibu?

Barycytynib może być stosowany w leczeniu atopowego zapalenia skóry, reumatoidalnego zapalenia stawów, łysienia plackowatego oraz młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów.

Który lek można podać dzieciom z atopowym zapaleniem skóry?

Barycytynib można stosować od 2. roku życia, a abrocytynib od 12. roku życia.