REKLAMA

Ogólne zasady dawkowania cisplatyny

Cisplatyna (Cisplatinum) to lek stosowany w leczeniu wielu nowotworów, m.in. jajnika, jądra, pęcherza moczowego, szyjki macicy, głowy i szyi oraz płuca12. Podaje się ją wyłącznie w formie infuzji dożylnej, po wcześniejszym rozcieńczeniu odpowiednim płynem. Dawkowanie cisplatyny ustala się indywidualnie, zależnie od choroby podstawowej, przewidywanej odpowiedzi oraz tego, czy lek stosowany jest samodzielnie, czy w skojarzeniu z innymi lekami34.

  • Standardowa dawka w monoterapii: pojedyncza dawka od 50 do 120 mg/m2 powierzchni ciała, podawana co 3–4 tygodnie43.
  • Alternatywny schemat: 15–20 mg/m2 powierzchni ciała na dobę przez 5 kolejnych dni, powtarzane co 3–4 tygodnie43.
  • W terapii skojarzonej: dawkę należy zmniejszyć, najczęściej wynosi ona 20 mg/m2 lub więcej, co 3–4 tygodnie45.
  • Rak szyjki macicy: zwykle 40 mg/m2 raz w tygodniu przez 6 tygodni, w połączeniu z radioterapią lub innymi lekami4.
  • Droga podania: wyłącznie dożylnie, najczęściej wlewem trwającym 6–8 godzin34.

Podczas leczenia cisplatyną kluczowe jest utrzymanie odpowiedniego nawodnienia pacjenta – zarówno przed, w trakcie, jak i po podaniu leku. Pozwala to ograniczyć ryzyko uszkodzenia nerek, które jest jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych tej substancji56.

Ważne: Cisplatyna jest lekiem silnie toksycznym i jej dawkowanie wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń. Konieczne jest regularne monitorowanie pracy nerek, wątroby, parametrów krwi oraz słuchu podczas całej terapii. Dawkę ustala lekarz na podstawie indywidualnych potrzeb pacjenta, a przed każdym kolejnym cyklem leczenia należy upewnić się, że wyniki badań są w normie. Nawodnienie przed i po podaniu leku jest obowiązkowe, aby zminimalizować ryzyko uszkodzenia nerek78.

Dawkowanie cisplatyny w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Dawkowanie cisplatyny u dzieci i młodzieży zasadniczo opiera się na tych samych schematach co u dorosłych, jednak szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak ototoksyczność (uszkodzenie słuchu), które może występować częściej i być bardziej nasilone w tej grupie wiekowej34910. Przed rozpoczęciem leczenia oraz przed każdym kolejnym cyklem konieczne jest wykonanie badania słuchu.

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób starszych nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki, jednak należy zachować ostrożność, zwłaszcza jeśli występują zaburzenia czynności nerek lub inne schorzenia towarzyszące. W takich przypadkach dawkę należy dostosować indywidualnie56.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Cisplatyna jest przeciwwskazana u osób z istniejącymi zaburzeniami czynności nerek, ponieważ może powodować ich dalsze uszkodzenie. W przypadku łagodnych zaburzeń funkcji nerek dawka powinna być zmniejszona, a pacjent musi być ściśle monitorowany561112.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Przed i podczas leczenia cisplatyną należy kontrolować czynność wątroby. W razie stwierdzenia zaburzeń, lekarz może podjąć decyzję o zmniejszeniu dawki lub wydłużeniu odstępu między cyklami78.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Cisplatyna może być szkodliwa dla płodu i nie powinna być stosowana w ciąży, chyba że lekarz uzna to za absolutnie konieczne. Lek przenika do mleka matki, dlatego kobiety leczone cisplatyną nie mogą karmić piersią1112.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie cisplatyny może różnić się w zależności od leczonego nowotworu oraz tego, czy stosuje się ją samodzielnie, czy w połączeniu z innymi lekami lub radioterapią. Na przykład w leczeniu raka szyjki macicy często stosuje się niższe dawki (np. 40 mg/m2 co tydzień), natomiast w innych nowotworach preferowane są wyższe dawki podawane co kilka tygodni4. W terapii skojarzonej dawka cisplatyny jest zazwyczaj niższa niż w monoterapii4.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Maksymalna dawka cisplatyny na dobę nie jest ściśle określona, jednak nie należy przekraczać zalecanych dawek. Przedawkowanie (powyżej 200 mg/m2) może prowadzić do bardzo poważnych powikłań, takich jak niewydolność nerek, głuchota, uszkodzenie wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego, ciężkie nudności i wymioty, a nawet śmierć1314. W razie podejrzenia przedawkowania konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja i leczenie objawowe.

Wskazówki dotyczące bezpieczeństwa:

  • Nie wolno podawać cisplatyny częściej niż raz na 3–4 tygodnie15.
  • Przed każdym kolejnym cyklem terapii należy upewnić się, że wyniki badań nerek, wątroby i krwi są w normie1617.
  • Podczas leczenia i po jego zakończeniu pacjent musi być odpowiednio nawodniony56.
  • Należy unikać urządzeń zawierających aluminium podczas przygotowywania i podawania leku34.
  • W przypadku wystąpienia działań niepożądanych, takich jak szum w uszach, utrata słuchu, zaburzenia czucia, gorączka lub objawy zakażenia, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza910.

Podsumowanie: Dawkowanie cisplatyny – schematy dla różnych grup pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli Pojedyncza dawka 50–120 mg/m2 pc. co 3–4 tygodnie lub 15–20 mg/m2 pc. przez 5 dni co 3–4 tygodnie; w skojarzeniu: 20 mg/m2 pc. lub więcej, co 3–4 tygodnie34
Dzieci i młodzież Takie same schematy jak u dorosłych; konieczne badanie słuchu przed każdym cyklem34910
Pacjenci w podeszłym wieku Zazwyczaj jak u dorosłych, ale z ostrożnością i indywidualnym dostosowaniem dawki przy współistniejących schorzeniach56
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek Przeciwwskazana w ciężkich zaburzeniach nerek; w łagodnych i umiarkowanych – zmniejszyć dawkę i monitorować funkcję nerek561112
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Indywidualna ocena, możliwe zmniejszenie dawki lub wydłużenie przerwy między cyklami78
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Nie stosować w ciąży (chyba że bezwzględnie konieczne); przeciwwskazane karmienie piersią1112

Pytania i odpowiedzi

Jak często podaje się cisplatynę?

Zazwyczaj co 3–4 tygodnie, zależnie od schematu leczenia i wskazania terapeutycznego4.

Czy cisplatyna jest bezpieczna dla dzieci?

Dawkowanie jest podobne jak u dorosłych, ale dzieci są bardziej narażone na uszkodzenie słuchu; konieczne są regularne badania słuchu910.

Jak należy postępować przy zaburzeniach czynności nerek podczas leczenia cisplatyną?

Cisplatyna jest przeciwwskazana w ciężkich zaburzeniach nerek, w łagodnych przypadkach wymaga zmniejszenia dawki i ścisłego monitorowania1112.

Czy cisplatynę można stosować w ciąży lub podczas karmienia piersią?

Nie, cisplatyna jest przeciwwskazana w czasie karmienia piersią i nie powinna być stosowana w ciąży, chyba że lekarz uzna to za konieczne1112.

Jakie są najważniejsze środki ostrożności podczas terapii cisplatyną?

Konieczne jest regularne monitorowanie funkcji nerek, wątroby, krwi i słuchu oraz zapewnienie odpowiedniego nawodnienia78.

REKLAMA