Jak wygląda dawkowanie atazanawiru?
Atazanawir jest lekiem przeciwwirusowym, który stosuje się przede wszystkim w leczeniu zakażenia wirusem HIV-1. Lek ten jest dostępny w kilku postaciach: kapsułki o różnych dawkach oraz proszek doustny dla najmłodszych dzieci12. Dawkowanie zależy od wieku pacjenta, masy ciała, wybranej postaci leku oraz współistniejących chorób. Kluczowe jest również, by atazanawir był podawany razem z innym lekiem – rytonawirem, który wzmacnia jego działanie34.
Standardowe dawkowanie u dorosłych
- Zalecana dawka dla dorosłych to 300 mg atazanawiru raz na dobę, podawana z rytonawirem 100 mg raz na dobę, najlepiej w trakcie posiłku345.
- Kapsułki należy połykać w całości i nie wolno ich dzielić, żuć ani kruszyć6.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży
- Dla dzieci i młodzieży (od 6 do 18 lat) o masie ciała co najmniej 15 kg dawka zależy od masy ciała37:
- 15 kg do mniej niż 35 kg: 200 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru raz na dobę37.
- 35 kg i więcej: 300 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru raz na dobę37.
- Dla dzieci, które nie mogą jeszcze połykać kapsułek, dostępny jest proszek doustny. Dawkowanie proszku także zależy od masy ciała8:
Dawkowanie u niemowląt
- Atazanawir w proszku doustnym można stosować u dzieci od 3 miesiąca życia, o masie ciała co najmniej 5 kg8.
- Nie zaleca się stosowania atazanawiru u dzieci poniżej 3 miesięcy ze względu na ryzyko powikłań ze strony wątroby i mózgu9.
- U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby atazanawir powinien być stosowany ostrożnie, a dawka może wymagać modyfikacji.
- Nie wolno stosować atazanawiru z rytonawirem u osób z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością wątroby.
- U osób poddawanych hemodializie (dializie) stosowanie atazanawiru nie jest zalecane.
- W przypadku łagodnych lub umiarkowanych zaburzeń nerek nie ma potrzeby zmiany dawki, ale lekarz powinien regularnie kontrolować czynność nerek.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci poniżej 6 lat
U dzieci w wieku od 3 miesięcy do 6 lat oraz o masie ciała co najmniej 5 kg stosuje się proszek doustny. Dawkę ustala się na podstawie masy ciała, zgodnie z powyższą tabelą8. Gdy dziecko będzie już w stanie połykać kapsułki, lekarz może zalecić zmianę postaci leku na kapsułki, z ewentualną korektą dawki10.
Pacjenci w podeszłym wieku
Brak szczególnych zaleceń dotyczących zmiany dawkowania u osób starszych, ale lekarz może zalecić dodatkową ostrożność ze względu na ryzyko chorób współistniejących3.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Nie ma konieczności zmiany dawki u osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek11.
- Stosowanie atazanawiru u osób poddawanych hemodializie nie jest zalecane11.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby można stosować standardową dawkę, ale zalecana jest ostrożność.
- U osób z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby – dawka atazanawiru (bez rytonawiru) powinna być zmniejszona do 300 mg raz na dobę, a stosowanie z rytonawirem jest przeciwwskazane11.
- U osób z ciężką niewydolnością wątroby stosowanie atazanawiru jest przeciwwskazane11.
Kobiety w ciąży i matki karmiące
- W drugim i trzecim trymestrze ciąży standardowa dawka (300 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru) może nie być wystarczająca. W przypadku konieczności stosowania leków zmniejszających stężenie atazanawiru (np. tenofowir lub leki na refluks żołądka), można rozważyć zwiększenie dawki do 400 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru raz na dobę i monitorować stężenie leku we krwi1213.
- Nie zaleca się stosowania atazanawiru z rytonawirem u kobiet w ciąży, które jednocześnie przyjmują zarówno tenofowir, jak i antagonistę receptora H214.
- Po porodzie dawkowanie wraca do standardowego schematu dla dorosłych14.
- Atazanawir zawsze powinien być przyjmowany razem z rytonawirem, chyba że lekarz zdecyduje inaczej w wyjątkowych przypadkach.
- Kapsułki i proszek należy przyjmować z posiłkiem, aby zapewnić najlepsze wchłanianie leku.
- W przypadku pominięcia dawki, jeśli minęło mniej niż 12 godzin – należy przyjąć lek z jedzeniem tak szybko, jak to możliwe. Jeśli minęło więcej niż 12 godzin, nie należy przyjmować pominiętej dawki i kontynuować leczenie według dotychczasowego schematu15.
- Lekarz powinien indywidualnie dopasować dawkę w szczególnych sytuacjach, np. w ciąży, chorobach wątroby lub nerek.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania lub innych czynników
Dawkowanie atazanawiru jest zasadniczo takie samo w przypadku wszystkich wskazań, czyli leczenia zakażenia HIV-1. W wyjątkowych sytuacjach, np. gdy lekarz zdecyduje o odstawieniu rytonawiru (np. po dłuższym okresie skutecznej terapii), można rozważyć zmianę schematu, ale wyłącznie pod ścisłą kontrolą specjalisty16.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Standardowa maksymalna dawka atazanawiru dla dorosłych to 300 mg na dobę, podawana z 100 mg rytonawiru3.
- Przekroczenie zalecanej dawki może prowadzić do działań niepożądanych, takich jak żółtaczka czy wydłużenie odstępu PR w sercu17.
- Nie należy samodzielnie zwiększać dawki – każda zmiana dawkowania powinna być skonsultowana z lekarzem.
Podsumowanie: Atazanawir – dawkowanie dopasowane do potrzeb pacjenta
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 300 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru raz na dobę, z posiłkiem |
| Dzieci 6–18 lat (15–35 kg) | 200 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru raz na dobę, z posiłkiem |
| Dzieci 6–18 lat (≥35 kg) | 300 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru raz na dobę, z posiłkiem |
| Dzieci 3 miesiące–6 lat (5–15 kg) – proszek doustny | 200 mg atazanawiru + 80 mg rytonawiru raz na dobę, z posiłkiem |
| Dzieci 3 miesiące–6 lat (15–35 kg) – proszek doustny | 250 mg atazanawiru + 80 mg rytonawiru raz na dobę, z posiłkiem |
| Dzieci 3 miesiące–6 lat (≥35 kg) – proszek doustny | 300 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru raz na dobę, z posiłkiem |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Zwykle jak u dorosłych, ostrożność przy chorobach współistniejących |
| Pacjenci z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby | Jak u dorosłych, ale z ostrożnością |
| Pacjenci z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby | Bez rytonawiru: 300 mg atazanawiru raz na dobę, z posiłkiem |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością wątroby | Przeciwwskazane |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek | Jak u dorosłych, ale nie zaleca się przy hemodializie |
| Kobiety w ciąży | Zazwyczaj 300 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru, czasem konieczne zwiększenie dawki do 400 mg atazanawiru + 100 mg rytonawiru |


















