Ogólne zasady dawkowania arypiprazolu

Arypiprazol jest dostępny w różnych postaciach, takich jak tabletki, kapsułki, roztwór doustny, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej oraz roztwory i zawiesiny do wstrzykiwań. Dawkowanie zawsze zależy od postaci leku, wskazania, wieku pacjenta oraz jego ogólnego stanu zdrowia12345.

Dawkowanie u dorosłych – doustne postacie leku

  • Schizofrenia: Zalecana dawka początkowa to 10 mg lub 15 mg na dobę, a dawka podtrzymująca to zazwyczaj 15 mg na dobę. Lek przyjmuje się raz dziennie, niezależnie od posiłków12678.
  • Epizody maniakalne w chorobie afektywnej dwubiegunowej typu I: Zalecana dawka początkowa wynosi 15 mg na dobę. Można ją stosować jako monoterapię lub w leczeniu skojarzonym. U niektórych pacjentów możliwe jest zwiększenie dawki, ale nie zaleca się przekraczania 30 mg na dobę12678.
  • Zapobieganie nawrotom epizodów maniakalnych: Kontynuuje się ustaloną dawkę, dostosowaną indywidualnie do stanu klinicznego pacjenta94.
  • Maksymalna dawka dobowa: Nie powinna przekraczać 30 mg, niezależnie od wskazania czy postaci doustnej12678.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

  • Schizofrenia (od 15 lat): Leczenie rozpoczyna się od 2 mg (najczęściej w postaci roztworu doustnego) przez 2 dni, następnie zwiększa do 5 mg przez kolejne 2 dni, aż do osiągnięcia zalecanej dawki dobowej 10 mg. W razie potrzeby można zwiększać dawkę o 5 mg, jednak nie należy przekraczać 30 mg na dobę9101112.
  • Epizody maniakalne (od 13 lat): Podobny schemat jak w schizofrenii, leczenie trwa maksymalnie do 12 tygodni. U młodszych dzieci arypiprazol nie jest zalecany ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności13141516.

Roztwór doustny i tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej

Roztwór doustny oraz tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej są alternatywą dla osób, które mają trudności z połykaniem. Dawkowanie tych postaci odpowiada standardowym dawkom arypiprazolu podawanym doustnie w tabletkach czy kapsułkach28.

Ważne informacje o dostosowaniu dawkowania:

  • W przypadku równoczesnego stosowania leków, które mogą wpływać na metabolizm arypiprazolu (np. silne inhibitory lub induktory enzymów CYP3A4 lub CYP2D6), konieczne może być zmniejszenie lub zwiększenie dawki arypiprazolu1718.
  • Po odstawieniu leków wpływających na metabolizm arypiprazolu, dawkę należy ponownie dostosować do standardowej1718.
  • Pacjenci palący tytoń oraz różnice płci nie wymagają modyfikacji dawki1920.

Dawkowanie w postaci roztworu do wstrzykiwań (krótkodziałającego)

  • Dorośli: Zazwyczaj jednorazowe wstrzyknięcie domięśniowe 9,75 mg. Skuteczna dawka mieści się w zakresie 5,25 mg do 15 mg jako pojedyncze wstrzyknięcie. Można podać kolejną dawkę po 2 godzinach, ale nie więcej niż trzy wstrzyknięcia w ciągu doby3.
  • Maksymalna dawka dobowa: Łącznie ze wszystkimi postaciami arypiprazolu nie powinna przekraczać 30 mg na dobę3.
  • Dzieci i młodzież: Brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności w tej grupie wiekowej – nie stosować21.

Dawkowanie w postaci przedłużonego uwalniania (depot – wstrzyknięcia domięśniowe)

  • Dorośli – leczenie podtrzymujące schizofrenii: Standardowa dawka to 400 mg (Abilify Maintena) domięśniowo raz w miesiącu (nie wcześniej niż po 26 dniach od poprzedniego wstrzyknięcia). Po pierwszym wstrzyknięciu przez 14 dni należy dodatkowo przyjmować arypiprazol doustnie (10–20 mg na dobę). W razie działań niepożądanych można zmniejszyć dawkę do 300 mg raz w miesiącu4.
  • Nowoczesne depot o przedłużonym działaniu (co 2 miesiące): Dawka 960 mg domięśniowo co dwa miesiące. Po zmianie z miesięcznego schematu należy rozpocząć od dawki 960 mg nie wcześniej niż 26 dni po ostatnim wstrzyknięciu 400 mg, potem kontynuować co 56 dni. U osób z wolniejszym metabolizmem lub przyjmujących określone leki stosuje się dawkę 720 mg co dwa miesiące522.
  • Dzieci i młodzież: Bezpieczeństwo i skuteczność depot arypiprazolu nie zostały określone w tej grupie wiekowej2324.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Schizofrenia: od 15 lat, dawkowanie jak wyżej, z ostrożnym stopniowym zwiększaniem dawki od 2 mg910.
  • Epizody maniakalne: od 13 lat, maksymalnie 12 tygodni terapii, nie przekraczać 10 mg na dobę jako dawki standardowej1314.
  • Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 13 lat13.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • Nie ma określonego schematu modyfikacji dawki, ale ze względu na większą wrażliwość tej grupy można rozważyć mniejszą dawkę początkową, jeśli pozwala na to stan kliniczny1920.
  • Bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały dokładnie zbadane w tej grupie – dawkowanie zawsze należy ustalać ostrożnie1920.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Nie ma konieczności modyfikacji dawki u osób z zaburzeniami czynności nerek192025.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Nie ma konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby2620.
  • W przypadku ciężkiej niewydolności wątroby – brak wystarczających danych, dawkowanie należy ustalać bardzo ostrożnie i najlepiej rozważyć stosowanie postaci doustnej2620.
  • Maksymalna dawka 30 mg na dobę powinna być stosowana z wyjątkową ostrożnością19.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

  • Brak szczegółowych zaleceń dotyczących dawkowania. Stosowanie arypiprazolu w tej grupie powinno być dokładnie rozważone przez lekarza, biorąc pod uwagę potencjalne korzyści i ryzyko26.
Dawkowanie arypiprazolu w wyjątkowych sytuacjach:

  • W przypadku pominięcia dawki depot (np. przedłużonego działania) – należy jak najszybciej podać kolejną dawkę i kontynuować ustalony schemat. Jeśli przerwa była dłuższa, może być konieczne powtórne włączenie doustnego arypiprazolu przez 14 dni lub zastosowanie dwóch wstrzyknięć w różnych miejscach, zgodnie z zaleceniami lekarza2728.
  • U osób z wolnym metabolizmem CYP2D6 dawka powinna być mniejsza, a niektórych połączeń lekowych należy unikać2029.
  • W razie wystąpienia działań niepożądanych można rozważyć zmniejszenie dawki9427.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Nie należy przekraczać 30 mg arypiprazolu na dobę, niezależnie od postaci leku143.
  • Przedawkowanie może prowadzić do takich objawów jak senność, wzrost ciśnienia krwi, nudności, wymioty, biegunka, tachykardia (przyspieszone bicie serca), a w ciężkich przypadkach – utrata przytomności303132.
  • W przypadku przedawkowania należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Leczenie polega na kontroli objawów i monitorowaniu stanu pacjenta303132.

Podsumowanie: Arypiprazol – elastyczne dawkowanie dla różnych potrzeb

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (tabletki/kapsułki/roztwór doustny) Schizofrenia: 10–15 mg/dobę, podtrzymująca 15 mg/dobę, max. 30 mg/dobę; Mania: 15 mg/dobę, max. 30 mg/dobę
Dzieci i młodzież (13–17 lat) Start od 2 mg (roztwór), po 2 dniach 5 mg, docelowo 10 mg/dobę, max. 30 mg/dobę; max. 12 tygodni terapii w manii
Osoby starsze (65+ lat) Możliwość mniejszej dawki początkowej; ostrożność
Niewydolność nerek Brak konieczności modyfikacji dawki
Niewydolność wątroby (łagodna/umiarkowana) Brak konieczności modyfikacji dawki
Niewydolność wątroby (ciężka) Ostrożność, najlepiej postać doustna, max. dawka z dużą ostrożnością
Postać depot (wstrzyknięcia domięśniowe) Standardowo 400 mg co miesiąc lub 960 mg co 2 miesiące; przez 14 dni po pierwszym wstrzyknięciu kontynuować arypiprazol doustny
Kobiety w ciąży/karmiące Brak szczegółowych zaleceń; decyzja indywidualna lekarza

192104522

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest standardowe dawkowanie arypiprazolu u dorosłych?

Zwykle stosuje się 10–15 mg na dobę w schizofrenii, 15 mg na dobę w epizodach maniakalnych. Maksymalna dawka to 30 mg na dobę.12

Czy arypiprazol można stosować u dzieci?

Arypiprazol jest zalecany w schizofrenii od 15. roku życia i w epizodach maniakalnych od 13. roku życia, w dawce 10 mg na dobę.910

Jak wygląda dawkowanie arypiprazolu w postaci depot?

Zazwyczaj 400 mg domięśniowo raz w miesiącu lub 960 mg co dwa miesiące. Po pierwszym wstrzyknięciu przez 14 dni przyjmuje się arypiprazol doustnie.45

Czy osoby z niewydolnością nerek wymagają zmiany dawki arypiprazolu?

Nie, nie ma konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.1516

Jak postępować w razie pominięcia dawki depot arypiprazolu?

Należy jak najszybciej podać kolejną dawkę i kontynuować schemat. Po dłuższej przerwie może być konieczne ponowne włączenie arypiprazolu doustnego.23