REKLAMA

Jak działa allopurynol?

Allopurynol należy do grupy leków, które hamują powstawanie kwasu moczowego w organizmie. Blokuje on działanie enzymu odpowiedzialnego za przekształcanie niektórych związków w kwas moczowy, dzięki czemu jego poziom we krwi i moczu się obniża123. To sprawia, że allopurynol zapobiega odkładaniu się kryształków kwasu moczowego w stawach i nerkach, co jest szczególnie ważne w leczeniu i profilaktyce dny moczanowej oraz kamicy nerkowej.

Wskazania do stosowania allopurynolu

Allopurynol może być stosowany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, jednak wskazania mogą się różnić w zależności od wieku, postaci leku oraz innych czynników45.

Wskazania u dorosłych

Allopurynol jest przeznaczony do leczenia i profilaktyki chorób związanych z nadmiarem kwasu moczowego, szczególnie gdy nie wystarcza odpowiednia dieta i leczenie wspomagające65. Najczęstsze wskazania to:

  • Dna moczanowa – choroba objawiająca się bolesnym zapaleniem stawów na skutek odkładania się kryształów kwasu moczowego67.
  • Nawracająca kamica nerkowa – szczególnie, gdy w nerkach tworzą się kamienie o mieszanym składzie wapniowo-szczawianowym i występuje jednocześnie podwyższony poziom kwasu moczowego5.
  • Nefropatia moczanowa – uszkodzenie nerek spowodowane odkładaniem się moczanów, zwłaszcza u osób poddawanych leczeniu nowotworów6.
  • Choroby nowotworowe i zespoły mieloproliferacyjne – u pacjentów z szybkim rozpadem komórek (np. w trakcie chemioterapii), kiedy gwałtownie wzrasta poziom kwasu moczowego6.
  • Rzadkie zaburzenia enzymatyczne – na przykład zespół Lescha-Nyhana, choroba spichrzeniowa glikogenu lub inne zaburzenia prowadzące do nadmiernej produkcji kwasu moczowego65.
  • Kamica nerkowa z 2,8-dihydroksyadeninowymi (2,8-DHA) kamieniami – powstałymi w wyniku rzadkiego niedoboru jednego z enzymów8.
Ważne dla pacjentów:

  • Allopurynol nie jest lekiem na ostry atak dny moczanowej – leczenie należy rozpocząć dopiero po ustąpieniu objawów napadu910.
  • W początkowym okresie terapii może dojść do kolejnych ataków dny, dlatego lekarz może zalecić dodatkowo lek przeciwzapalny lub kolchicynę9.
  • Leczenie jest skuteczne tylko wtedy, gdy stosowane jest regularnie i zgodnie z zaleceniami lekarza.
  • W przypadku wystąpienia wysypki lub innych objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać przyjmowanie allopurynolu i skontaktować się z lekarzem11.

Wskazania u dzieci i młodzieży

U dzieci allopurynol stosuje się głównie w szczególnych przypadkach, kiedy istnieje wyraźne wskazanie medyczne47. Do takich wskazań należą:

  • Wtórna hiperurykemia – czyli podwyższony poziom kwasu moczowego wynikający z innych chorób, np. w przebiegu leczenia białaczki4.
  • Nefropatia moczanowa – u dzieci poddawanych intensywnemu leczeniu nowotworów, kiedy istnieje ryzyko uszkodzenia nerek przez moczany7.
  • Zespół Lescha-Nyhana oraz inne zaburzenia enzymatyczne prowadzące do nadmiernej produkcji kwasu moczowego7.

W przypadku dzieci bardzo ważne jest indywidualne dostosowanie dawki oraz regularna kontrola lekarska. Nie wszystkie wskazania dopuszczone u dorosłych są zalecane u dzieci, dlatego decyzję o rozpoczęciu leczenia podejmuje lekarz.

Wskazania niewskazane lub wymagające ostrożności

Nie zaleca się stosowania allopurynolu w przypadku bezobjawowej hiperurykemii, czyli podwyższonego poziomu kwasu moczowego bez dolegliwości – w takich sytuacjach zwykle wystarcza zmiana diety i stylu życia1213.

Allopurynol w wybranych grupach pacjentów

Stosowanie allopurynolu u osób starszych, pacjentów z chorobami nerek lub wątroby oraz kobiet w ciąży wymaga szczególnej ostrożności. W przypadku zaburzeń czynności nerek lub wątroby konieczne jest dostosowanie dawki leku1213. U osób z przewlekłą niewydolnością nerek oraz jednoczesnym stosowaniem leków moczopędnych (szczególnie tiazydowych) ryzyko powikłań może być większe13.

Informacje dla pacjentów z chorobami nerek i innymi schorzeniami:

  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek powinni przyjmować mniejsze dawki allopurynolu, a leczenie musi być prowadzone pod ścisłą kontrolą lekarza13.
  • W przypadku jednoczesnego stosowania leków moczopędnych, szczególnie tiazydowych, wzrasta ryzyko reakcji nadwrażliwości na allopurynol13.
  • Osoby z chorobami tarczycy powinny być monitorowane, ponieważ długotrwałe stosowanie allopurynolu może wpływać na poziom hormonów tarczycy14.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny stosować allopurynol tylko wtedy, gdy nie ma bezpieczniejszych alternatyw i wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza15.

Przykładowa tabela stosowania allopurynolu w różnych wskazaniach i grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Dna moczanowa Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Nawracająca kamica nerkowa z kamieniami wapniowo-szczawianowymi i hiperurykemią Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Nefropatia moczanowa w przebiegu leczenia nowotworów Tak Tak Tak Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Choroby nowotworowe i zespoły mieloproliferacyjne z szybkim obrotem komórkowym Tak Tak Tak Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Zespół Lescha-Nyhana i inne zaburzenia enzymatyczne Tak Tak Tak Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Kamica nerkowa z 2,8-DHA Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Bezobjawowa hiperurykemia Nie Nie Nie Nie Nie

Dane w tabeli opierają się na informacjach ze wszystkich dostępnych Charakterystyk Produktów Leczniczych658.

Allopurynol – skuteczność i bezpieczeństwo w leczeniu dny moczanowej i innych wskazań

Allopurynol jest szeroko stosowany w leczeniu schorzeń związanych z podwyższonym poziomem kwasu moczowego. Jego skuteczność została potwierdzona zarówno u dorosłych, jak i w wybranych przypadkach u dzieci. Regularne stosowanie leku, zgodnie z zaleceniami lekarza, pomaga zmniejszyć ryzyko powikłań, takich jak kamica nerkowa czy uszkodzenie stawów. Jednak ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych i konieczność dostosowania dawki w niektórych grupach pacjentów, leczenie powinno odbywać się pod kontrolą specjalisty65.

Pytania i odpowiedzi

Na jakie choroby stosuje się allopurynol?

Allopurynol stosuje się w leczeniu dny moczanowej, kamicy nerkowej, nefropatii moczanowej oraz w profilaktyce powikłań u osób z nowotworami i rzadkimi zaburzeniami enzymatycznymi1.

Czy allopurynol jest odpowiedni dla dzieci?

Tak, ale tylko w szczególnych przypadkach, takich jak wtórna hiperurykemia, nefropatia moczanowa w przebiegu leczenia nowotworów oraz niektóre wrodzone zaburzenia enzymatyczne2.

Czy allopurynol można stosować przy bezobjawowej hiperurykemii?

Nie, allopurynol nie jest zalecany w przypadku bezobjawowego podwyższenia kwasu moczowego bez objawów choroby3.

Czy allopurynol jest bezpieczny dla osób z chorobami nerek?

Może być stosowany, ale wymaga modyfikacji dawki i regularnej kontroli lekarskiej4.

REKLAMA