Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak rozpoznać objawy zakażenia Helicobacter pylori
• Jaki jest najskuteczniejszy lek na Helicobacter pylori dostępny w Polsce i ile kosztuje leczenie
• W jaki sposób można się zarazić bakterią H. pylori i czy można zarazić innych domowników
• Jakie antybiotyki są skuteczne na zapalenie żołądka wywołane przez tę bakterię
• Czy możliwe jest leczenie Helicobacter pylori bez antybiotyków
• Jakie powikłania mogą wystąpić po eradykacji bakterii i jak sobie z nimi radzić
• Czy NFZ refunduje badania na H. pylori i jakie testy są najdokładniejsze
• Jak powinna wyglądać dieta podczas zakażenia i jakich produktów unikać

Czym jest bakteria Helicobacter pylori i jakie wywołuje objawy?

Helicobacter pylori to spiralna bakteria Gram-ujemna, która kolonizuje błonę śluzową żołądka i może prowadzić do poważnych schorzeń układu pokarmowego. Zakażenie tą bakterią dotyczy ponad połowy światowej populacji, przy czym wiele osób nie odczuwa żadnych objawów. Bakteria H. pylori została uznana przez Światową Organizację Zdrowia za czynnik rakotwórczy grupy I, ponieważ może prowadzić do rozwoju raka żołądka. Helicobacter pylori zawsze powoduje zapalenie żołądka, niezależnie od tego, czy występują objawy, dlatego każde potwierdzone zakażenie powinno być leczone. Dodatkowo, niektóre badania sugerują, że H. pylori może mieć działanie ochronne przed refluksem przełykowym i astmą u dzieci, jednak korzyści z eradykacji znacznie przewyższają te potencjalne efekty ochronne^1,2,3,4,5.

Objawy zakażenia omawianą bakterią mogą być bardzo zróżnicowane i często niespecyficzne, co utrudnia wczesne rozpoznanie infekcji. Wiele osób przez lata może nie zdawać sobie sprawy z obecności bakterii w swoim organizmie, aż do momentu pojawienia się poważniejszych komplikacji. Najczęstsze objawy zakażenia obejmują:

• pieczenie lub ból w górnej części brzucha, które mogą nasilać się kilka godzin po posiłku lub na czczo;
• nieprzyjemny zapach z ust, metaliczny posmak, problemy z dziąsłami;
• wzdęcia i uczucie pełności powodujące powiększenie obwodu brzucha;
• niedokrwistość z niedoboru żelaza;
• także afty i zapalenie języka^1,3,6,7.

Drogi transmisji bakterii H. pylori

Bakteria przenosi się głównie z człowieka na człowieka, najczęściej poprzez kontakt ze śliną, wymiocinami lub kałem osoby zakażonej. Zakażenie następuje zazwyczaj we wczesnym dzieciństwie, często w obrębie rodziny, gdzie transmisja może nastąpić poprzez wspólne używanie sztućców lub bliski kontakt. Zanieczyszczona woda i żywność również mogą być źródłem zakażenia, szczególnie w regionach o niskich standardach sanitarnych. Ryzyko zakażenia wzrasta w warunkach przeludnienia, przy braku dostępu do czystej wody oraz w przypadku nieprzestrzegania zasad higieny. Dlatego tak ważne jest mycie rąk po korzystaniu z toalety i przed jedzeniem, dokładne mycie warzyw i owoców oraz picie tylko bezpiecznej wody. Należy również zdawać sobie sprawę z tego, że ryzyko ponownego zakażenia po skutecznej eradykacji jest w Polsce niskie i wynosi około 1% rocznie, co oznacza, że większość przypadków “nawrotu” to tak naprawdę niepowodzenie leczenia, a nie nowa infekcja^{1,2,3,5,7,8,9}.

Najskuteczniejsze leczenie zakażenia H. pylori – terapia poczwórna z bizmutem

Najskuteczniejszą metodą leczenia zakażenia Helicobacter pylori jest obecnie terapia poczwórna z bizmutem, która jest rekomendowana jako leczenie pierwszego rzutu w Polsce i innych krajach z wysoką opornością na klarytromycynę. Schemat ten składa się z inhibitora pompy protonowej, bizmutu, tetracykliny i metronidazolu, stosowanych przez 10-14 dni. Skuteczność tej terapii wynosi ponad 90% w eradykacji pierwszego rzutu, co czyni ją najbardziej niezawodną opcją^4,5,10,11.

Prawidłowe dawkowanie leków jest kluczowe dla osiągnięcia sukcesu terapeutycznego i minimalizacji ryzyka rozwoju oporności bakteryjnej. Każdy składnik terapii poczwórnej ma swoją określoną rolę i musi być przyjmowany zgodnie z zaleceniami lekarza. Konkretne dawkowanie w schemacie terapii poczwórnej z bizmutem:

• inhibitor pompy protonowej – 2 razy dziennie;
• bizmut – 120 mg 4 razy dziennie;
• metronidazol – 500 mg 3-4 razy dziennie;
• tetracyklina – 500 mg 3-4 razy dziennie^4,10.

Na uwagę zasługuje lek złożony Pylera, który łączy w jednej kapsułce trzy substancje czynne: bizmut, metronidazol i tetracyklinę. Preparat stosuje się wyłącznie w leczeniu zakażenia bakterią Helicobacter pylori, zawsze w połączeniu z omeprazolem (czyli lekiem z grupy inhibitorów pompy protonowej). Koszt pełnej terapii wynosi zazwyczaj kilkaset złotych, aczkolwiek może się różnić w zależności od apteki i regionu. Choć cena wydaje się wysoka, uzasadnia ją wygoda stosowania: pacjent przyjmuje gotową kombinację leków w jednej kapsułce, co ułatwia regularne zażywanie i zwiększa skuteczność leczenia. Alternatywą jest przyjmowanie poszczególnych składników osobno, co bywa tańsze, ale wymaga zażywania większej liczby tabletek i wiąże się z większym ryzykiem pominięcia dawki.^4,10,12.

Co zabija Helicobacter pylori – mechanizmy działania leków

Leczenie zakażenia Helicobacter pylori opiera się na połączeniu kilku leków działających różnymi mechanizmami. Antybiotyki takie jak tetracyklina (też amoksycylina) mają działanie bakteriobójcze – niszczą ścianę komórkową bakterii. Metronidazol (i również klarytromycyna) hamują syntezę DNA i białek, co uniemożliwia bakteriom dalszy rozwój. Związki bizmutu wspierają działanie antybiotyków, osłabiając naturalne mechanizmy obronne bakterii i zwiększając skuteczność terapii. Inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol) podnoszą pH żołądka, co nie tylko chroni antybiotyki przed działaniem kwasu, ale także pobudza bakterie do intensywniejszego namnażania się, dzięki czemu stają się one bardziej wrażliwe na leczenie. Na skuteczność terapii wpływa również styl życia. Wiadomo, że palenie papierosów obniża szanse wyleczenia – nikotyna nasila wydzielanie kwasu żołądkowego i zmniejsza ukrwienie błony śluzowej, co utrudnia działanie antybiotyków. Dlatego jednym z ważnych elementów terapii, obok farmakologii, jest także unikanie nałogów i wspieranie regeneracji żołądka poprzez zdrowe nawyki^4,5,11,12,13.

Wybór antybiotyku w leczeniu zapalenia żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori zależy przede wszystkim od lokalnych wzorców oporności bakterii. W Polsce, ze względu na wysoką oporność na klarytromycynę (sięgającą 28-50%), nie zaleca się już klasycznej terapii potrójnej opartej na tym antybiotyku. Skuteczność zachowują natomiast amoksycylina i tetracyklina, ponieważ oporność na nie pozostaje niska i wynosi poniżej 5%. W przypadku niepowodzenia terapii pierwszego wyboru (najczęściej terapii poczwórnej z bizmutem lub bez bizmutu) stosuje się terapię drugiej linii, np. potrójną z lewofloksacyną. Jeśli i ta metoda okaże się nieskuteczna, wdraża się terapię trzeciej linii, w której można wykorzystać ryfabutynę – antybiotyk rezerwowy, na który oporność jest wyjątkowo rzadka (ok. 0,13%). Takie stopniowe podejście zwiększa szansę na całkowite wyeliminowanie zakażenia i zapobiega dalszemu narastaniu oporności bakterii^4,10,12,13.

Alternatywne metody leczenia zakażenia H. pylori

Leczenie zakażenia Helicobacter pylori bez antybiotyków budzi duże zainteresowanie, zwłaszcza wśród osób obawiających się skutków ubocznych antybiotykoterapii. Badania pokazują, że niektóre naturalne substancje mogą hamować rozwój bakterii, jednak nie prowadzą do całkowitego jej usunięcia. Dlatego metody pozbawione antybiotyków nie dorównują skutecznością standardowym schematom eradykacji. Ciekawą alternatywą jest również tzw. terapia podwójna, polegająca na stosowaniu dużych dawek inhibitora pompy protonowej (np. omeprazolu 20 mg cztery razy dziennie) w połączeniu z amoksycyliną (750 mg również cztery razy dziennie) przez 14 dni. Badania wskazują, że taki schemat może osiągać skuteczność sięgającą około 89%, przy mniejszej liczbie antybiotyków w porównaniu do tradycyjnych terapii^4,9,12,14.

Wspomagająco można stosować probiotyki, zwłaszcza szczepy Lactobacillus oraz Saccharomyces boulardii. Dodane do terapii antybiotykowej zwiększają szanse wyleczenia o około 10% i jednocześnie zmniejszają ryzyko działań niepożądanych. Korzystne działanie wykazuje także laktoferyna (białko z mleka krowiego), która ma właściwości antybakteryjne i może podnosić skuteczność klasycznej terapii. Do innych preparatów, które mogą wspierać leczenie, należą także naturalne substancje roślinne. Badania laboratoryjne wskazują, że kiełki brokuła bogate w sulforafan, zielona herbata zawierająca katechiny, czosnek z alliiną czy miód manuka mogą hamować wzrost H. pylori. Choć samodzielnie nie są w stanie całkowicie usunąć zakażenia i nie mogą zastąpić antybiotykoterapii, mogą wspierać organizm, ograniczać kolonizację bakterii i łagodzić objawy. Dodatkowo, dieta bogata w warzywa kapustne, owoce jagodowe i fermentowane produkty mleczne może korzystnie wpływać na mikrobiotę jelitową i sprzyjać redukcji bakterii^9,14,15.

Objawy neurologiczne i powikłania po eradykacji

Objawy neurologiczne w przebiegu zakażenia Helicobacter pylori to rzadziej omawiany, ale istotny temat. Coraz więcej badań wskazuje na możliwy związek tej infekcji z chorobami neurodegeneracyjnymi, migreną czy zespołem przewlekłego zmęczenia. Objawy takie często bywają niedoceniane lub są przeoczane. Mechanizm może wynikać z przewlekłego stanu zapalnego i zwiększonej produkcji cytokin prozapalnych, które oddziałują na układ nerwowy. Zakażenie H. pylori sprzyja także niedoborom witaminy B12 i żelaza, a to z kolei może prowadzić do takich dolegliwości jak mrowienie i drętwienie kończyn (parestezje), zaburzenia równowagi czy trudności z koncentracją^1,3,6.

Powikłania po eradykacji Helicobacter pylori zazwyczaj mają łagodny i przemijający charakter. Najczęściej pojawiają się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności, metaliczny posmak w ustach czy bóle brzucha, które zwykle ustępują po zakończeniu kuracji. Poważniejsze problemy, np. reakcje alergiczne czy zaburzenia składu mikrobioty jelitowej, należą do rzadkości. U części pacjentów może wystąpić przejściowe nasilenie objawów refluksu, co jest związane ze zmianą wydzielania kwasu żołądkowego po skutecznym leczeniu. Warto pamiętać, że stosowanie probiotyków podczas terapii i po jej zakończeniu znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz łagodzi ich przebieg. Dzięki temu większość osób przechodzi leczenie dobrze i bez długotrwałych powikłań^1,4,11,12.

Kiedy i jak wykonać badanie na Helicobacter pylori?

Diagnostyka zakażenia H. pylori powinna być przeprowadzona u wszystkich pacjentów z objawami dyspepsji, chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, oraz u osób z rodzinnym wywiadem w kierunku raka żołądka. Nieinwazyjne testy obejmują test oddechowy z mocznikiem znakowanym węglem C13, test antygenowy w kale oraz badania serologiczne. Test oddechowy i badanie antygenu w kale są najdokładniejsze, z czułością przekraczającą 95%. Ważne jest, że testy oddechowe i badanie kału mogą dawać fałszywie ujemne wyniki podczas aktywnego krwawienia z wrzodu żołądka, dlatego w takiej sytuacji lepiej odłożyć badanie lub zastosować test serologiczny. Kontrola wyleczenia powinna być wykonana nie wcześniej niż 4-6 tygodni po zakończeniu leczenia, aby uniknąć wyników fałszywie ujemnych^1,4,6,10.

Badania serologiczne (oznaczanie przeciwciał IgG) nie są refundowane przez NFZ i nie są zalecane jako metoda pierwszego wyboru ze względu na niższą dokładność. NFZ refunduje za to test antygenowy w kale, który jest dostępny w koszyku świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej. Przed wykonaniem testów należy odstawić inhibitory pompy protonowej na 14 dni oraz antybiotyki i bizmut na 4 tygodnie, aby uniknąć wyników fałszywie ujemnych^4,10,16.

Praktyczne wskazówki dotyczące diety przy zakażeniu H. pylori

W przypadku zakażenia H. pylori dieta może pełnić istotną rolę wspomagającą. Odpowiednio dobrane produkty spożywcze mogą wpłynąć na komfort pacjenta oraz wspierać regenerację błony śluzowej żołądka. Warto unikać produktów drażniących błonę śluzową:

• ostre przyprawy (chili, pieprz cayenne);
• mocna kawa;
• alkohol;
• potrawy tłuste i smażone;
• bardzo gorące i bardzo zimne potrawy^1,15.

Zaleca się spożywanie 5-6 małych posiłków dziennie w regularnych odstępach 2-3 godzinnych, co pomaga zmniejszyć obciążenie żołądka i poprawia trawienie. Właściwy dobór produktów spożywczych może zminimalizować dolegliwości związane z zakażeniem. Dieta powinna być lekkostrawna, bogata w składniki odżywcze wspierające regenerację błony śluzowej. Produkty, które mogą korzystnie wpływać na przebieg zakażenia H. pylori¹⁵:

• jasne pieczywo;
• drobne kasze (jaglana, manna, kuskus);
• ryż biały;
• gotowane warzywa bez skórki;
• chude mięsa (szczególnie drób);
• naturalne jogurty i kefiry¹⁵.

Metody przygotowania potraw powinny obejmować gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez obsmażania oraz pieczenie w folii lub pergaminie bez dodatku tłuszczu. Ważne jest również odpowiednie nawodnienie – należy wypijać minimum 1,5-2 litry płynów dziennie, przede wszystkim wodę niegazowaną oraz słabe napary herbaty¹⁵.

Należy jednak pamiętać, że podczas samego leczenia wcześniej wspomnianym lekiem Pylera nie wszystkie wymienione wyżej produkty powinny być spożywane. Dotyczy to w szczególności produktów mlecznych (jogurtów, kefirów, mleka) oraz napojów z dodatkiem wapnia, ponieważ mogą one wpływać na działanie leku¹⁷.

Podsumowanie

Zakażenie Helicobacter pylori to poważny problem zdrowotny, który wymaga skutecznego leczenia. Obecnie najskuteczniejszą metodą jest terapia poczwórna z bizmutem, osiągająca ponad 90% skuteczności w leczeniu pierwszego rzutu. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa diagnostyka, ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza oraz kontrola efektów terapii po jej zakończeniu. Choć istnieją naturalne metody wspomagające, pełne wyleczenie bakterii wymaga zastosowania antybiotyków pod nadzorem specjalisty. Warto pamiętać, że nieleczone zakażenie może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak choroba wrzodowa czy rak żołądka. Dlatego tak istotne jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniej terapii. Na sukces leczenia wpływa nie tylko sam schemat antybiotykowy, ale również współpraca pacjenta z lekarzem i stosowanie się do zaleceń. Wspierająco działają też probiotyki, które zmniejszają ryzyko działań niepożądanych i poprawiają tolerancję terapii. Odpowiednia dieta, rezygnacja z palenia papierosów oraz przestrzeganie zasad higieny dodatkowo wspomagają proces leczenia i zmniejszają ryzyko ponownego zakażenia^3,4,15.

Przywry (łac. Trematoda) to pasożyty, które bytują w zwierzętach i ludziach. Mają płaskie ciało z przyssawkami, którymi przyczepiają się do różnego podłoża. Przywrzyca natomiast to choroba wywoływana przez przywry. Z racji miejsca, w którym osiadają przywry, wyróżniamy następujące rodzaje tych pasożytów:

• przywry krwi,
• przywry wątrobowe (a dokładniej żółciowe),
• przywry jelitowe,
• przywry płucne.

Człowiek zawsze jest żywicielem ostatecznym przywry. Żywicielami pośrednimi są zwykle ślimaki słodkowodne, chociaż w przypadku niektórych gatunków można wyróżnić kilka żywicieli pośrednich [1].

Do zarażenia dochodzi najczęściej poprzez spożycie zanieczyszczone pokarmu z larwami. Najczęściej jest to surowa woda lub rośliny wodne. Innym sposobem może być konsumpcja zarażonych i niepoprawnie obrobionych termicznie ryb. Istnieje także możliwość wniknięcia cerkarii (stadium pośredniego) przywry bezpośrednio do organizmu człowieka przez skórę, np. podczas kontaktu z wodą [1].

Przywry – objawy. Po czym poznać ich obecność?

Objawy chorób pasożytniczych wywołanych przez przywry zależą od ich lokalizacji. Jak wykryć przywry? W większości przypadków pierwsze objawy zarażenia przywrami są niejednoznaczne. Przypominają klasyczne przeziębienie. Chory może być osłabiony, mieć dreszcze, gorączkę oraz bóle mięśni. Jeśli zarażenie pochodzi od przywry wątrobowej, to bardzo często pacjent skarży się na ból w prawej, górnej części brzucha [1-3].

W miarę rozwoju choroby, w przypadku przywr wątrobowych, dochodzi do zaburzeń związanych z transportem żółci przed przewody żółciowe. Może dojść do ich obstrukcji i objawów typowych dla kamicy żółciowej. W zaawansowanej chorobie pacjent może doświadczyć zapalenia trzustki lub uszkodzenia wątroby [2,3].

Objawy przywry płucnej bywają podobne. Nie dochodzi tu do zaburzeń dotyczących przewodów żółciowych, chociaż pacjent może skarżyć się na ból brzucha. Przy tym pasożycie chory najczęściej skarży się na ból w klatce piersiowej i uporczywy, suchy kaszel. Kaszel po pewnym czasie przechodzi w produktywny i pojawia się wydzielina – często zabarwiona krwią [4].

Przywra krwi może prezentować objawy charakterystyczne dla każdej z przywrzyc. Jaja tej przywry są transportowane wraz z krwią do innych narządów, np. wątroby, płuc lub pęcherza moczowego, co w efekcie może je uszkadzać. U chorego z przywrą krwi można zdiagnozować anemię, zaburzenia myślenia i niedożywienie [5].

Jak wykryć przywry?

Objawy przywr są dość niespecyficzne. Jak najlepiej i najszybciej wykryć przywry? Do wykrycia przywr, a dokładniej ich jaj służy badanie mikrobiologiczne kału. Badanie powinno być wykonane kilka razy i może nie dać pozytywnego wyniku bezpośrednio po zarażeniu, gdyż czasami od zarażenia do wydzielania jaj upływa sporo czasu – często od 6 do 8 tygodni. Do badań wykorzystuje się także próbki moczu [1].

Do wykrywania przywr wykorzystuje się także badania krwi. Jednym z objawów przywrzycy jest eozynofilia (zwiększona liczba eozynofilów). W przypadku motylicy wątrobowej wskazówką mogą być podwyższone poziomy enzymów wątrobowych i bilirubiny, co świadczy o niepoprawnej pracy tego narządu. Wykonuje się także badania immunologiczne, które mają na celu wykrycie specyficznych przeciwciał i antygenów [1].

Do diagnostyki stosuje się także badania obrazowe, takie jak USG, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny [1].

Jakie są skuteczne leki na przywry?

Jeśli pasożyt zostanie wykryty, to jak się pozbyć przywry? Czy istnieją skuteczne leki na przywry? Podstawowymi lekami stosowanymi w celu pozbycia się przywr są leki przeciwpasożytnicze. Do leczenia przywrzycy powinno stosować się głównie prazykwantel i triklabendazol. Zasady stosowania przedstawia Tabela 1.

Tabela 1. Dawkowanie leków na przywry [6,7]

Inne leki na przywry to albendazol (Zentel) i mebendazol (Vermox). To substancje, które zakłócają przemianę materii pasożytów poprzez zmniejszenie produkcji energii, co prowadzi do ich śmierci. Nie są to leki I rzutu w leczeniu przywrzyc, jednak z racji trudnej dostępności wyżej wymienionych leków, mogą być stosowane [8].

Jak stosować albendazol i mebendazol do leczenia przywry? Zalecenia prezentuje Tabela 2.

Tabela 2. Dawkowanie albendazolu i mebendazolu w leczeniu przywrzyc [8].

Natomiast nie są to polecane schematy terapeutyczne, gdyż ich skuteczność jest niższa niż leki I rzutu i niosą za sobą więcej działań niepożądanych.

Czy jest możliwe leczenie naturalne przywry?

W internecie można natknąć się na sposoby naturalnego leczenia przywr. Poleca się tam stosowanie ziół takich jak wrotycz lub piołun. Niektórzy zalecają przyjmowanie żywicy z balsamowca mirra.

Zioła mają oczywiście działanie przeciwpasożytnicze, jednak przy zarażeniu przywrami nie wyleczą nas z choroby. Nie ma na to dowodów naukowych. Stosowanie jedynie ziół może opóźnić rozpoczęcie terapii i być przyczyną większych szkód dla organizmu niż pożytku.

• Czym są szczepionki na odporność i jak działają lizaty bakteryjne?
• Jakie są dostępne formy szczepionek odpornościowych – szczepionka w tabletkach, szczepionka doustna i szczepionka do nosa dla dzieci?
• Czy można wybierać między Ismigen czy Broncho-Vaxom i która szczepionka odpornościowa jest skuteczniejsza?
• Które szczepionki uodparniające bez recepty są najbezpieczniejsze dla dzieci i dorosłych?
• Jak skutecznie zapobiegać nawracającym infekcjom dróg oddechowych i moczowych?

Utrzymanie silnego układu odpornościowego jest kluczowe dla osób dorosłych, szczególnie w obliczu wymagań współczesnego życia oraz zmieniających się w środowisku patogenów. Terapie wspomagające odporność, takie jak szczepionki immunomodulujące, stały się istotnym narzędziem we wzmacnianiu naturalnych mechanizmów obronnych organizmu. Szczepionki uodparniające bez recepty oferują pacjentom łatwy dostęp do profilaktyki infekcji. W poniższym artykule omówimy niektóre z najczęściej stosowanych szczepionek odpornościowych u dorosłych i dzieci.

Jaką rolę pełnią szczepionki na odporność?

Wynalezienie szczepionek było jednym z kluczowych momentów w historii medycyny i ratunkiem dla wielu milionów ludzi. Dzięki szczepieniom udało się wyeliminować zupełnie lub znacznie zmniejszyć zagrożenie związane z poważnymi chorobami zakaźnymi, takimi jak np. ospa prawdziwa, gruźlica, błonica, krztusiec, tężec, odra. Szczepionka na odporność podawana podskórnie lub domięśniowo to skuteczna profilaktyka, zazwyczaj skierowana na określony patogen, wywołujący konkretną chorobę (tzw. szczepionki swoiste). Współczesne szczepionki odpornościowe oferują różnorodne formy podawania, co zwiększa komfort stosowania i skuteczność terapii [1].

Co zawierają szczepionki odpornościowe?

W tym artykule omówimy szczególny rodzaj szczepionek na odporność, które przyjmuje się doustnie, podjęzykowo lub donosowo. Szczepionka doustna zawiera zazwyczaj „mieszanki” zabitych lub unieszkodliwionych mikroorganizmów, bądź tylko fragmenty ich komórek (tzw. lizaty bakterii). Lizaty bakteryjne są badane od lat 70. XX wieku jako alternatywa dla tradycyjnych szczepień. Są to mieszaniny kilku gatunków bakterii najczęściej odpowiedzialnych za zapalenia dróg oddechowych, m.in. gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus), Streptococcus pyogenes, dwoinka zapalenia płuc (Streptococcus pneumoniae), pałeczka zapalenia płuc (Klebsiella pneumoniae), Haemophilus influenzae. Lizaty różnią się procesem produkcji (rozkład bakterii może być mechaniczny, chemiczny lub enzymatyczny) czy zawartością poszczególnych gatunków drobnoustrojów [2].

Jak działają szczepionki odpornościowe?

Drobnoustroje, które dostają się do naszego organizmu, mają na swojej powierzchni charakterystyczne cząsteczki, tzw. antygeny, które są rozpoznawane przez różne komórki naszego układu odpornościowego (np. makrofagi i komórki dendrytyczne) za pomocą przeciwciał (immunoglobulin). Dzięki temu, po uznaniu za szkodliwe mogą być zwalczane przy pomocy innych komórek, np. neutrofili, granulocytów. Lizaty bakteryjne, jako nieżywe komórki lub ich fragmenty również zawierają te antygeny i mogą być zidentyfikowane przez układ immunologiczny. Po kontakcie z konkretnym patogenem pozostają we krwi tzw. komórki pamięci (limfocyty T i B), które znają już konkretny drobnoustrój i w razie infekcji są gotowe szybko się namnażać i go zwalczać. Szczepionki te nazywamy nieswoistymi, gdyż nie są “wycelowane” na działanie konkretnego patogenu, ale przygotowują organizm do ogólnej obrony przed różnymi drobnoustrojami i infekcjami [3].

Czy istnieją szczepionki w tabletkach na odporność?

Szczepionka w tabletkach oraz szczepionka doustna to wygodne alternatywy dla tradycyjnych zastrzyków. Przykładami szczepionek w tabletkach lub kapsułkach, które zapobiegają nawracającym zakażeniom dróg oddechowych u dorosłych są Broncho-Vaxom i Ismigen. Szczepionka doustna dla dzieci również jest dostępna w odpowiednich dawkach. Wskazaniem do stosowania wszystkich tych produktów jest profilaktyka nawracających zakażeń dróg oddechowych (górnych i dolnych) u dorosłych. Szczepionki uodparniające bez recepty oferują pacjentom łatwy dostęp do tej formy profilaktyki, co jest szczególnie istotne w okresach zwiększonej zachorowalności.

Jak działa szczepionka doustna Broncho-Vaxom?

Po zastosowaniu szczepionki Broncho-Vaxom w badaniach wykazano zwiększenie liczebności krążących limfocytów T (swoistych dla danego drobnoustroju), wzrost stężenia Immunoglobuliny A (IgA) w ślinie oraz nasilenie swoistej odpowiedzi organizmu na patogeny. Przeciwciała IgA to główne immunoglobuliny surowicy krwi, dominujące też w wydzielinach na powierzchni błon śluzowych (we łzach, ślinie), odgrywające kluczową rolę w ochronie immunologicznej. Schemat dawkowania to jedna doustna kapsułka dziennie przed jedzeniem. Preparat stosuje się przez dziesięć kolejnych dni w miesiącu, przez 3 miesiące. Dostępny jest również Broncho-Vaxom dla dzieci w wieku od 6. miesięcy do 12. lat o niższej mocy, co czyni go odpowiednią szczepionką doustną dla dzieci [3-5].

Ismigen czy Broncho-Vaxom – która szczepionka odpornościowa jest lepsza?

Lek Ismigen pobudza limfocyty T i B, wzmacnia mechanizm zabijania komórek bakteryjnych przez granulocyty, zwiększa odporność wrodzoną oraz nabytą poprzez pobudzenie wydzielania przeciwciał IgA skierowanych przeciwko konkretnym patogenom. Po zastosowaniu produktu udokumentowano zmniejszoną liczbę nawrotów zakażeń układu oddechowego, krótszy okres utrzymywania się gorączki oraz rzadsze stosowanie antybiotyków. Zażywa się jedną tabletkę dziennie przed jedzeniem, rozpuszczając pod językiem. Należy przyjmować preparat przez dziesięć kolejnych dni w miesiącu, przez okres 3 miesięcy. Można stosować również u dzieci w wieku od 3. lat. Wybór między Ismigen czy Broncho-Vaxom zależy od indywidualnych preferencji pacjenta oraz wskazań lekarza, gdyż oba preparaty wykazują podobną skuteczność w profilaktyce infekcji dróg oddechowych [6].

Czy szczepionka do nosa dla dzieci jest bezpieczna?

W Polsce zarejestrowana jest również szczepionka na odporność w postaci kropli do nosa o nazwie Polyvaccinum mite. Wskazaniem do jej stosowania jest profilaktyka nawracających zakażeń górnych dróg oddechowych u osób dorosłych (także u dzieci w wieku od 6. miesięcy i młodzieży). Szczepionka do nosa dla dzieci działa immunostymulująco wzmagając ogólne procesy obronne organizmu przed zakażeniami. Równocześnie wywołuje odporność na konkretne bakterie, których antygeny zawarte są w produkcie. Szczepionkę należy stosować dwa razy w roku, w odstępie półrocznym, przez okres co najmniej dwóch lat. Trzeba aplikować codziennie przez 6 tygodni określoną ilość kropli wyznaczoną w ulotce dla różnych grup wiekowych. Ta forma podawania jest szczególnie wygodna dla młodszych pacjentów, którzy mogą mieć trudności z połykaniem tabletek [7].

Szczepionki odpornościowe na układ moczowy

Oprócz nawracających zakażeń dróg oddechowych możemy doświadczać również częstych infekcji dróg moczowych. Dlatego do szczepionek na odporność można zaliczyć produkt w postaci kapsułek twardych do stosowania doustnego, wskazany w zapobieganiu nawracających zakażeń dolnego odcinka układu moczowego (oraz w leczeniu wspomagającym ostrych zakażeń) o nazwie Uro-Vaxom. Zawiera on lizat bakterii Escherichia coli, patogenu, który jest najczęstszą przyczyną tego schorzenia. Produkt jest przeznaczony dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku od 4. lat. Ta szczepionka doustna stanowi uzupełnienie terapii immunostymulujących dostępnych na rynku farmaceutycznym [8].

Podsumowanie

Poza klasycznymi szczepieniami w zastrzykach podskórnych lub domięśniowych przeciw konkretnym patogenom dostępne na rynku farmaceutycznym są szczepionki na odporność w postaci kapsułek do połknięcia, tabletek podjęzykowych oraz kropli do nosa. Produkty te zawierają kompozycję gatunków bakterii najczęściej wywołujących infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych w postaci lizatów, czyli nieżywych komórek lub ich fragmentów. Szczepionki uodparniające bez recepty oraz szczepionka w tabletkach to wygodne opcje dla pacjentów poszukujących alternatyw dla tradycyjnych szczepień. Leki te mają pobudzić ogólne mechanizmy obronne organizmu, a także nauczyć układ odpornościowy ich rozpoznawania i zwalczania, a tym samym zmniejszyć częstość zakażeń i złagodzić objawy. Dostępna jest również na rynku szczepionka na nawracające zakażenia dróg moczowych. Lizaty bakteryjne stanowią skuteczną metodę profilaktyki, szczególnie u osób często chorujących na infekcje dróg oddechowych.

Leki przeciwbólowe

Aspigola to nowe pastylki do ssania w wersji miętowej lub miodowo-cytrynowej bez cukru, zawierające m.in znieczulającą lidokainę.Są one przeznaczone do łagodzenia bólu gardła i stanów zapalnych jamy ustnej, oferując działanie przeciwbakteryjne i miejscowo znieczulające. Lekiem o zbliżonym działaniu jest Inovox Ultra. To nowy roztwór do płukania jamy ustnej i gardła, zawierający flurbiprofen. Jest przeznaczony do łagodzenia bólu i stanów zapalnych gardła, zapewniając ulgę przy podrażnieniach i infekcjach.

IBUFAST Forte to nowa opcja na rynku leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty, zawierająca ibuprofen. Tabletki te są przeznaczone do łagodzenia bólu różnego pochodzenia, w tym bólów głowy, mięśni, a także stanów zapalnych.

Leki na sen

Nowością jest także lek Melabiorytm B6 MAX. To preparat łączący melatoninę z witaminą B6, wspierający regulację cyklu snu oraz wspomagający funkcje nerwowe. Jest szczególnie przydatny dla osób cierpiących na bezsenność lub mających trudności z zasypianiem. Z tej samej kategorii pojawiła się także Melatonina Biofarm, dostępna w dawkach od 2 mg do 5 mg, wspomagająca regulację cyklu snu. Jest dostępna w różnych opakowaniach, co pozwala na dostosowanie do indywidualnych potrzeb pacjentów.

Inne leki bez recepty

Z kolei Octefortan to preparat w postaci aerozolu na skórę, zawierający octenidynę i fenoksyetanol. Jest przeznaczony do dezynfekcji skóry i powierzchni ran, co czyni go idealnym środkiem w codziennej pielęgnacji ran.

Pulnozin Muco Junior to preparat w postaci tabletek do ssania o smaku malinowym, zawierający karbocysteinę. Jest przeznaczony do stosowania u dzieci, wspomagając odkrztuszanie i łagodząc objawy związane z nadmiarem śluzu w drogach oddechowych.

Sildenafil Dr. Max to nowy lek dostępny bez recepty, który jest przeznaczony do leczenia zaburzeń erekcji. Sildenafil wspomaga rozkurcz naczyń krwionośnych i poprawia przepływ krwi, co pomaga w osiągnięciu i utrzymaniu erekcji. Lek jest dostępny w dawkach 25 mg i 50 mg, co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Stoperan Junior to nowy preparat w formie roztworu doustnego, zawierający loperamid, który skutecznie hamuje biegunkę u dzieci. Jego delikatna formuła jest dostosowana do potrzeb najmłodszych, zapewniając szybkie i skuteczne działanie.

Nowe leki dostępne na receptę

Leki na układ sercowo-naczyniowy

Blobet ZOK to nowa seria leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz chorób serca. Lek ten zawiera metoprolol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co zapewnia długotrwałe działanie i stabilizację ciśnienia krwi przez cały dzień.   Z kolei Vabinxo to nowy lek złożony, zawierający walsartan i indapamid, przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Lek ten łączy w sobie działanie dwóch substancji czynnych, które pomagają skutecznie kontrolować ciśnienie krwi. Nowym lekiem o zbliżonym działaniu jest również Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed. Ten nowy lek złożony, łączący kandesartan, amlodypinę i hydrochlorotiazyd, jest przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Dzięki połączeniu trzech składników, lek ten zapewnia kompleksową kontrolę ciśnienia krwi.

Z kolei Baxiren to nowy lek na rynku zawierający apiksaban, przeznaczony do zapobiegania zakrzepicy u pacjentów z migotaniem przedsionków oraz po operacjach ortopedycznych. Lek ten jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. Natomiast nowość o nazwie Ticagrelor MSN to lek przeciwpłytkowy stosowany w zapobieganiu incydentom sercowo-naczyniowym, takim jak zawał serca, u pacjentów z chorobą wieńcową. Jego działanie polega na zapobieganiu zlepianiu się płytek krwi, co zmniejsza ryzyko tworzenia się zakrzepów.

Leki na układ nerwowy

Apiolin, zawierający sertralinę, to nowy lek stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych oraz zespołu stresu pourazowego (PTSD). Jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na dostosowanie leczenia do potrzeb pacjentów.

Pojawił się także lek o nazwie Karbamazepina Tillomed. To nowy lek stosowany w leczeniu padaczki oraz neuralgii nerwu trójdzielnego. Dostępny w różnych dawkach, jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zapewniając stabilne uwalnianie substancji czynnej.

Leki na układ oddechowy

Nowości pojawiły się także w kategorii leków na układ oddechowy. Lungamo, zawierający tiotropium, to nowy lek stosowany w terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Lek ten jest dostępny w postaci proszku do inhalacji, co umożliwia bezpośrednie dostarczenie substancji czynnej do dróg oddechowych.

Leki na układ immunologiczny i nowotwory

Bratiti, zawierający apremilast, to nowa opcja terapeutyczna dla pacjentów z łuszczycą oraz łuszczycowym zapaleniem stawów. Lek ten działa przeciwzapalnie i jest dostępny w różnych dawkach, co umożliwia indywidualne dostosowanie terapii. Kolejna nowość do Dimethyl fumarate Reddy – nowy lek stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. Jest dostępny w postaci kapsułek dojelitowych i jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zmniejszając nasilenie rzutów choroby.

Tymczasem Bosutinib Stada to nowa opcja leczenia przewlekłej białaczki szpikowej. Lek ten jest stosowany u pacjentów, u których wcześniejsze terapie okazały się nieskuteczne. Dzięki swojej innowacyjnej formule, bosutinib działa na poziomie molekularnym, hamując wzrost komórek nowotworowych. Innym lekiem przeciwnowotworowym jest Oxaliplatin Kalceks. to nowy lek przeciwnowotworowy, stosowany w chemioterapii u pacjentów z rakiem jelita grubego. Jest podawany w postaci roztworu do infuzji i działa poprzez zakłócanie procesu podziału komórek nowotworowych, co prowadzi do zahamowania rozwoju guza.

Z kolei Pazopanib Accord to nowy lek stosowany w leczeniu zaawansowanego raka nerek. Jego działanie polega na hamowaniu wzrostu naczyń krwionośnych w guzach, co ogranicza dostarczanie składników odżywczych do komórek nowotworowych.

Leki stosowane w chorobach przewlekłych

Formetic SR to nowy lek stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Zawiera metforminę, która pomaga kontrolować poziom glukozy we krwi, a dzięki formule o przedłużonym uwalnianiu zapewnia długotrwałe działanie. Z kolei Omnicare to lek stosowany w leczeniu łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Zawiera tamsulosynę, która pomaga w rozluźnieniu mięśni prostaty i pęcherza moczowego, co ułatwia oddawanie moczu.

Inne leki

Brofestill to nowy lek stosowany w okulistyce, zawierający bromfenak, który działa przeciwzapalnie. Jest przeznaczony do leczenia stanów zapalnych oczu po operacjach oraz do łagodzenia objawów zapalenia spojówek.

Vitamin D3 Krka to nowy lek dostępny na receptę, przeznaczony do suplementacji witaminy D3. Jest szczególnie zalecany dla pacjentów z niedoborem witaminy D lub tych, którzy mają zwiększone zapotrzebowanie na tę witaminę. Dzięki wysokiej dawce 30 000 j.m., lek ten może skutecznie wspierać zdrowie kości, układ immunologiczny oraz pomagać w zapobieganiu osteoporozie.

Pojawiła się także nowa szczepionka! Influvac to nowa szczepionka przeciw grypie, która została wprowadzona na rynek w lipcu 2024 roku. Szczepionka zawiera inaktywowane antygeny powierzchniowe wirusa grypy i jest przeznaczona do ochrony przed sezonowymi infekcjami grypowymi. Influvac jest dostępny na receptę i może być podawany zarówno dorosłym, jak i dzieciom w ramach profilaktyki grypy, szczególnie u osób z grup ryzyka.

Podsumowanie

Lipiec 2024 roku przyniósł na rynek farmaceutyczny szereg nowych leków, które mogą w istotny sposób wpłynąć na leczenie różnych schorzeń. Od innowacyjnych terapii onkologicznych i leków na choroby układu sercowo-naczyniowego, po nowoczesne preparaty przeciwbólowe i leki stosowane w chorobach przewlekłych – pacjenci oraz specjaliści medyczni mają teraz dostęp do szerszego wachlarza opcji terapeutycznych. Każdy z tych leków został starannie przebadany i zatwierdzony, co zapewnia skuteczność i bezpieczeństwo ich stosowania.

• Jakie rodzaje szczepionek na COVID-19 są dostępne na rynku?
• Jak działają szczepionki mRNA i czym różnią się od innych technologii?
• Które nazwy szczepionek na COVID reprezentują technologię wektorową?
• Jakie są szczepionki podjednostkowe i ich mechanizm działania?
• Jak przechowywać różne rodzaje szczepionek przeciwko COVID-19?
• Jaką skuteczność wykazują poszczególne szczepionki na COVID?

W wyniku dużego rozproszenia prac oraz zaangażowania różnych producentów powstały produkty wykorzystujące odmienne konstrukcje. W oparciu o nie możemy podzielić szczepionki przeciwko COVID-19 na trzy główne rodzaje szczepionek różniące się nie tylko budową, ale także procesem powstawania, warunkami przechowywania oraz skutecznością. Każda szczepionka na COVID-19 działa według innego mechanizmu, co sprawia, że nazwy szczepionek na COVID reprezentują różne technologie medyczne.

Jakie są rodzaje szczepionek na COVID wykorzystujących technologię mRNA?

Szczepionka mRNA to najnowsza generacja szczepionek, która zapewnia łatwość projektowania, szybki czas produkcji, wysoki profil bezpieczeństwa oraz dużą immunogenność. Są to szczepionki syntetyczne, których produkcja nie wymaga pracy z czynnikiem zakaźnym, czyli wirusem. Zamiast poddawać go procesowi atenuacji lub inaktywacji potrzebny jest tylko fragment jego informacji genetycznej, co znacznie upraszcza cały proces produkcji i pozwala na skrócenie czasu potrzebnego do stworzenia szczepionki. Co istotne, przy ich produkcji używa się systemów bezkomórkowych, co pozwala wyeliminować ryzyko skażenia żywymi drobnoustrojami. Ten rodzaj szczepionek stanowi prawdziwą rewolucję w medycynie prewencyjnej.

Pierwsze badania nad wykorzystywaniem mRNA do transferu informacji genetycznej prowadzono już na początku lat 90. XX wieku. Tę technologię wykorzystywano w badaniach nad szczepionkami przeciw wirusowi CMV, Zika, grypie czy wściekliźnie. Ponadto z powodzeniem wykorzystywana jest przy opracowywaniu szczepionek przeciwnowotworowych i w działaniach terapeutycznych [1]. Dzisiaj szczepionka mRNA reprezentuje jeden z najbardziej innowacyjnych rodzajów szczepionek dostępnych na rynku medycznym.

Pfizer/BioNTech, Moderna oraz Curevac

Szczepionki mRNA firm: Pfizer/BioNTech, Moderna oraz Curevac zawierają matrycowy kwas rybonukleinowy, kodujący białko S wirusa, zamknięty w nanocząsteczkach lipidowych. Te nazwy szczepionek na COVID reprezentują najbardziej zaawansowaną technologię medyczną dostępną obecnie. Białko S jest białkiem fuzyjnym zlokalizowanym na powierzchni wironu, które składa się z podjednostki S1, odpowiedzialnej za wiązanie z receptorem ACE2, oraz podjednostki S2, która umożliwiają połączenie z błoną komórki ludzkiej. Białko S stanowi główny antygen indukujący odpowiedź immunologiczną organizmu [2]. Kapsułka lipidowa otaczająca mRNA zapewnia funkcję ochronną i transportową.

Po wstrzyknięciu do organizmu pokonuje ona błonę komórkową, przedostając się do znajdujących w komórce gospodarza rybosomów, gdzie na podstawie dostarczonego mRNA syntetyzowane jest białko S wirusa SARS-CoV-2 [3]. Nowo powstałe białko pobudza odporność humoralną oraz komórkową, w wyniku których dochodzi do wytwarzania przeciwciał neutralizujących i limfocytów T. Zawarty w szczepionce mRNA nie ma zdolności do samokopiowania, nie przenika również do jądra komórkowego oraz nie ulega odwrotnej transkrypcji do DNA. Po ograniczonych obecnością adenozyn cyklach translacji mRNA ulega degradacji, a z racji, iż nie mamy do czynienia z całym wirusem, a jedynie jego fragmentem, nie ma także zagrożenia w postaci wywołania choroby [2].

Szczepionki firmy Pfizer/BioNTech oraz Moderna posiadają skuteczność na poziomie 95% [4]. Te rodzaje szczepionek wykazują jedną z najwyższych skuteczności spośród wszystkich dostępnych preparatów przeciwko COVID-19.

Czym charakteryzują się szczepionki wektorowe jako rodzaje szczepionek na COVID?

Szczepionki wektorowe stanowią kolejny ważny rodzaj szczepionek przeciwko COVID-19, które opierają się na wykorzystaniu fragmentów innych wirusów do wywołania odpowiedzi immunologicznej. Główną zaletą stosowania wektorów wirusowych jest ich zdolność do wywołania silnej odpowiedzi immunologicznej, zarówno humoralnej jak i komórkowej [7] oraz wysokie bezpieczeństwo i skuteczność. Ten typ szczepionki na COVID-19 wykorzystuje sprawdzoną technologię, która była już wcześniej testowana w innych zastosowaniach medycznych.

Szczepionka wektorowa została po raz pierwszy opracowana w 1972 roku [8], co czyni ją jedną z bardziej doświadczonych technologii wśród różnych rodzajów szczepionek. Wektory adenowirusowe są najlepiej przebadanymi wektorami wirusowymi i testuje się je m.in. w licznych badaniach klinicznych leków przeciwnowotworowych, jak również w szczepionkach. Preparaty wektorowe wykorzystują część wirusa, który zmodyfikowano tak, aby nie stanowił zagrożenia dla życia i nie był dodatkowo zakaźny. Za pomocą inaktywowanego adenowirusa do komórek organizmu wprowadzana jest sekwencja kodująca pełnej długości białko S wirusa SARS-CoV-2, poprzedzona sekwencją wiodącą tkankowego aktywatora plazminogenu [9]. Sekwencja tPA jest adjuwantem białkowym i pozwala na wydajną sekrecję powstającego antygenu na zewnątrz komórki, co zwiększa jego immunogenność [9-10].

Gdy komórki w ciele człowieka zaczynają wytwarzać białko S, uruchamia się odpowiedź immunologiczna [11-13]. Kod zawarty w szczepionce zawiera wyłącznie informacje potrzebne do wytworzenia pojedynczego białka. Tak, jak w przypadku szczepionek mRNA również nie powoduje choroby, co sprawia, że wszystkie rodzaje szczepionek przeciwko COVID-19 są bezpieczne pod tym względem.

Szczepionka AstraZeneca

Szczepionka AstraZeneca składa się z szympansiego wektora adenowirusowego, który był wcześniej testowany w przypadku wirusa MERS-CoV [10,14,15]. Z jego genomu usunięto regiony E1 i E3, co pozwoliło na uzyskanie wirusa, który nie jest zdolny do replikacji i może pomieścić kasetę genową większych rozmiarów [16]. Powodem zastosowania adenowirusa pochodzenia zwierzęcego jest fakt, że u ludzi nie występuje naturalna odporność przeciwko temu wirusowi, co pozwala na ominięcie potencjalnie istniejącej odpowiedzi odpornościowej przeciwko samemu wektorowi [17,18]. To jedna z najważniejszych nazw szczepionek na COVID dostępnych w Europie. W preparacie Janssen Pharmaceutica NV wykorzystuje się zmodyfikowaną cząsteczkę adenowirusa Ad26, natomiast w preparacie Sputnik V są dwa typy adenowirusa – w pierwszej dawce znajduje się patogen Ad5, a w drugiej Ad26 [19].

Skuteczność szczepionki AstraZeneca po podaniu obu dawek w odstępie sześciu tygodni wynosi 55%. Natomiast, gdy ten okres wydłuży się do trzech miesięcy, skuteczność dochodzi do 82 %. Ponadto wykazano, że szczepionka o 67% zmniejsza transmisję koronawirusa [20]. Skuteczność szczepionki Sputnik V sięga ponad 91% [19]. Natomiast produkt Janssen Pharmaceutica NV, która jako jedyny wymaga podania jednej dawki, w zależności od obszaru geograficznego wynosiła 57-72%. Szczepionki wektorowe mogą być przechowywane w temperaturze 2-8ºC od trzech do nawet sześciu miesięcy, a w -20ºC nawet do dwóch lat [21], co czyni je bardziej praktycznymi niż niektóre rodzaje szczepionek mRNA.

Jakie są szczepionki podjednostkowe wśród rodzajów szczepionek na COVID?

Ostatnim rodzajem szczepionek przeciwko COVID-19 są szczepionki podjednostkowe typu „subunit”. W ich składzie znajdują się oczyszczone i wysoce immunogenne białka wirusowe, które trafiają do komórek prezentujących antygen, a następnie tworzą specyficzną odpowiedź układu immunologicznego. Charakteryzują się większą jednorodnością i powtarzalnością niż szczepionki, które zawierają całe drobnoustroje. Ponadto powodują też mniej działań niepożądanych, jednakże mogą wykazywać mniejszą immunogenność niż wcześniej omawiane preparaty. Technologia, na której się opierają, jest powszechnie znana i stosowana od lat w szczepionkach przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu B, krztuścowi czy w niektórych na grypę [22]. Ten rodzaj szczepionek reprezentuje tradycyjne, ale sprawdzone podejście do immunizacji.

Po podaniu białek wirusowych do organizmu człowieka dostają się one do komórek prezentujących antygen. Dzięki temu wytwarza się specyficzna odpowiedź immunologiczna skierowana przeciwko związanym z białkiem antygenom. Tego typu preparatami są produkty firmy Sanofi-GSK oraz Novavax, które stanowią ważne nazwy szczepionek na COVID w kategorii szczepionek podjednostkowych. Mechanizm działania tych szczepionek różni się znacznie od technologii mRNA i wektorowej, ale ostatecznie prowadzi do podobnego efektu ochronnego.

Podsumowanie

Rodzaje szczepionek na COVID-19 różnią się znacznie pod względem mechanizmu działania, skuteczności oraz warunków przechowywania. Szczepionki mRNA, takie jak Pfizer i Moderna, oferują najwyższą skuteczność na poziomie 95%, ale wymagają specjalnych warunków przechowywania. Szczepionki wektorowe, reprezentowane przez nazwy szczepionek na COVID takie jak AstraZeneca czy Janssen, są bardziej praktyczne w przechowywaniu, ale ich skuteczność jest zróżnicowana. Szczepionki podjednostkowe stanowią tradycyjne podejście z dobrym profilem bezpieczeństwa. Wszystkie rodzaje szczepionek przeciwko COVID-19 zapewniają skuteczną ochronę przed ciężkim przebiegiem choroby i są bezpieczne w stosowaniu.

Przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy to jednostka chorobowa opisana po raz pierwszy w 1912 r. przez chirurga japońskiego pochodzenia, Hakaru Hashimoto. Dolegliwość jest wywołana nieprawidłową pracą układu odpornościowego, który błędnie wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko tarczycy. Skutkiem jest zaburzona praca tarczycy, która nie jest w stanie wytwarzać odpowiedniej ilości hormonów: trójjodotyroniny (T3) oraz tyroksyny (T4).

Jednym z kroków do zdiagnozowania choroby jest oznaczenie obecności przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO) oraz przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG). Aby zdiagnozować chorobę Hashimoto należy wykonać również szereg innych badań – nie tylko laboratoryjnych, ale również obrazowych. Tylko dzięki kompleksowej diagnostyce możliwa jest ocena funkcji tarczycy oraz stopnia jej uszkodzenia. Na tej podstawie dobierane są odpowiednie leki oraz ewentualnie suplementy diety, które mają za zadanie złagodzić przebieg choroby i kontrolować jej objawy [1].

Jod a Hashimoto – jaka jest między nimi zależność?

Choć jod to pierwiastek niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu, jego suplementacja w kontekście choroby Hashimoto jest przeciwwskazana. Dlaczego tak się dzieje? Przecież na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że skoro jod jest składnikiem hormonów tarczycy (których poziom w przebiegu choroby Hashimoto jest zbyt niski), to należałoby zwiększyć dzienne spożycie tego pierwiastka. Niestety tak to nie działa. Obecnie uważa się, że to właśnie nadmierne spożycie jodu może być jednym z czynników, które zaburza prawidłowe funkcjonowanie tarczycy i doprowadza do rozwoju choroby Hashimoto. Naukowcy tłumaczą ten fakt w dwojaki sposób:

• nadmiar jodu w organizmie nasila ryzyko uszkodzenia komórek tarczycy. Z kolei degradacja komórek gruczołu tarczowego może powodować uwolnienie antygenów, które pobudzają układ odpornościowy do produkcji przeciwciał przeciwtarczycowych. 
• nadmiar jodu może wywoływać modyfikacje w strukturze tyreoglobuliny (białka, które pełni kluczową rolę w procesie produkcji hormonów tarczycy T3 i T4), co pośrednio wpływa na produkcję nowych, obcych antygenów. Owe antygeny są obce dla układu odpornościowego, dlatego zaczyna on wytwarzać przeciwciała.

Jak więc widzimy, nadmiar jodu może szkodzić, dlatego poza wybranymi grupami osób (kobietami planującymi ciążę, ciężarnymi i karmiącymi piersią), dodatkowa suplementacja jodu, nawet w przypadku występowania choroby tarczycy, jest niezalecana. W przypadku osób z Hashimoto najważniejsze jest zachowanie równowagi – zarówno niedobór, jak i nadmiar jodu mogą zaburzać pracę tarczycy i pogłębiać objawy choroby [1,2].

Sól jodowana a Hashimoto – jeść czy unikać?

W 1997 r. w Polsce wprowadzono przepis, który zobowiązał producentów do jodowania soli kuchennej. Takie działanie miało na celu poprawić dostępność jodu z diety oraz zapobiegać niedoborom tego pierwiastka. Sól stała się więc tanim i odpowiednim źródłem jodu. Jak wynika ze statystyk program przyniósł wymierne korzyści. Natomiast podaż jodu, już w ciągu kilku lat od wprowadzenia przepisu, okazała się wystarczająca. Istnieją jednak badania, z których wynika, że jodowanie soli kuchennej zwiększyło ilość zachorowań na autoimmunologiczne choroby tarczycy, co zaobserwowano m.in. w Danii. 

Wydaje się więc, że w przypadku stosowania soli kuchennej konieczne jest znalezienie złotego środka, co oznacza, że dla organizmu nie będzie korzystne zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie spożycie soli. Warto również mieć na uwadze to, że sól kuchenna nie jest jedynym źródłem jodu w pożywieniu. Spore ilości tego pierwiastka znajdują się również w rybach morskich oraz owocach morza [3,4,5].

Hashimoto a jod nad morzem – czy pobyt jest bezpieczny?

Jak doskonale wiemy, jodu nad morzem nie brakuje. Jeśli chodzi o Bałtyk, który zalicza się do chłodnych akwenów, pierwiastka jest znacznie więcej niż np. w Morzu Śródziemnym. Najwyższe stężenie jodu nad Morzem Bałtyckim odnotowuje się ok. 300 metrów od linii brzegowej, w okresie od listopada do marca, a także przy wietrznej i sztormowej pogodzie. Czy w związku z tym, pobyt nad morzem jest bezpieczny dla osób z chorobą Hashimoto, biorąc pod uwagę ryzyko związane z nadmiarem jodu?

Choć przebywając nad morzem lub kąpiąc się w słonej wodzie związki jodu są wdychane oraz przenikają przez skórę, ilości te, w opinii ekspertów, nie mają znaczenia klinicznego. Przebywanie nad morzem w przypadku ustabilizowanej choroby Hashimoto uznawane jest zatem za bezpieczne. Warto jednak zaznaczyć, że naturalne przenikanie jodu przez skórę nie jest równoznaczne z celową suplementacją jodu przez skórę, która w przypadku Hashimoto może wiązać się z ryzykiem i powinna być zawsze skonsultowana z lekarzem [6].

Kiedy zażywać jod – rano czy wieczorem?

To pytanie często pojawia się przy suplementacji. Jeśli lekarz zaleci jod, warto zapytać, kiedy zażywać jod – rano czy wieczorem, aby uzyskać najlepszy efekt. W przypadku Hashimoto, to lekarz powinien ustalić porę dawkowania, jeśli jod jest potrzebny – np. u kobiet w ciąży. Najczęściej zaleca się przyjmowanie jodu w godzinach porannych, najlepiej na czczo, ponieważ właśnie wtedy jego przyswajalność przez organizm jest najwyższa, a układ hormonalny funkcjonuje najbardziej aktywnie. Poranne przyjmowanie wspiera naturalny rytm pracy tarczycy i może korzystnie wpływać na poziom energii w ciągu dnia. Taka pora jest też zgodna z zasadami stosowania wielu preparatów hormonalnych, które są często przyjmowane przez osoby z chorobami tarczycy. Oczywiście w niektórych przypadkach lekarz może zasugerować inną porę, w zależności od indywidualnych reakcji organizmu i współistniejących schorzeń.

Podsumowanie

Jod pełni ważną funkcję w organizmie, ale przy chorobach autoimmunologicznych, takich jak Hashimoto, jego nadmiar może być niebezpieczny. Jeśli cierpisz na niedoczynność tarczycy, zachowaj ostrożność — jod a Hashimoto to zależność, która wymaga świadomego podejścia. Nie stosuj dodatkowych suplementów z jodem bez zalecenia lekarza i kontroluj ilość jodowanej soli w diecie. Unikaj też preparatów stosowanych przez skórę, bo nawet one mogą wpływać na funkcjonowanie tarczycy. A jeśli pojawia się pytanie, kiedy zażywać jod – rano czy wieczorem – decyzję zawsze powinien podjąć lekarz na podstawie Twoich indywidualnych potrzeb.

Jakie są rodzaje chłoniaków?

Chłoniaki nie są jednolitą grupą. Wyróżnia się ich kilka rodzajów, a przede wszystkim:

• Chłoniak Hodgkina;
• Chłoniak grudkowy;
• Chłoniak strefy brzeżnej;
• Chłoniak z komórek płaszcza (czyli strefy zewnętrznej grudki chłonnej);
• Chłoniak rozlany z dużych komórek B;
• Chłoniak Burkitta;
• Chłoniaki z obwodowych limfocytów T.

Jakie są objawy chłoniaków?

Objawy chłoniaków bywają niespecyficzne. Najczęstszym objawem chłoniaków są powiększone, niebolesne węzły chłonne wyczuwalne na szyi, pod pachami, w pachwinach lub w innych okolicach ciała. Ich średnica przekracza 1 cm, nie reagują na leczenie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne przez okres nie dłuższy niż 2-3 tygodnie. Co charakterystyczne, powiększeniu węzłów chłonnych nie towarzyszą objawy stanu zapalnego takie jak ból, tkliwość czy zaczerwienienie. Należy jednak mieć na uwadze, że w znakomitej większości przypadków powiększenie ww. chłonnych oznacza fizjologiczną reakcję układu odpornościowego na lokalny proces zapalny lub infekcję. Inne objawy chłoniaków to m.in.:

• stany podgorączkowe lub gorączka, pojawiające się w różnych porach dnia;
• osłabienie;
• zlewne poty nocne;
• chudnięcie;
• swędzenie skóry;
• bóle kości;
• kaszel i infekcje górnych dróg oddechowych oraz płuc;
• duszność, nietolerancja wysiłku;
• powiększenie wątroby i śledziony;
• zaburzenia czynnościowe ze strony układu pokarmowego.

W 30-50% przypadków choroba może rozpoczynać się w umiejscowieniach pozawęzłowych, takich jak żołądek, migdałek, szpik kostny, jelito, jądro, jajnik, mózgowie, skóra. Chłoniak może również objawiać się podwyższeniem liczby białych krwinek we krwi i jest to tzw białaczkowa postać niektórych chłoniaków o niskim stopniu złośliwości. Często chorzy nie mają żadnych objawów ogólnych i czują się zupełnie dobrze.

Jak diagnozuje się chłoniaki?

Diagnostyka chłoniaków nie jest łatwa, ponieważ objawy chłoniaków są niespecyficzne i przypominają przeziębienie. Zazwyczaj pacjent zgłasza się do lekarza z powodu powiększonych węzłów chłonnych oraz powiększenia wątroby lub śledziony widocznym w badaniu USG. Często towarzyszą temu inne, wymienione wyżej objawy, a w badaniu morfologii krwi obwodowej można stwierdzić niedokrwistość czy małopłytkowość. Jednakże w wielu przypadkach morfologia krwi może być prawidłowa, co utrudnia diagnostykę.

Same objawy nie wystarczą do postawienia rozpoznania. W każdym przypadku rozstrzygające jest badanie histopatologiczne. W tym celu koniecznie trzeba pobrać cały węzeł chłonny lub fragment zajętego narządu, który następnie jest oceniany w zakładach patomorfologii. Jako metoda uzupełniająca zastosowanie ma również trepanobiopsja szpiku kostnego – czyli pobierania fragmentu kości razem ze szpikiem kostnym do badania histopatologicznego. W celu oceny stadium zaawansowania chłoniaka oraz uwidocznienia  wszystkich zmian węzłowych i pozawęzłowych stosuje się techniki obrazowe – przeglądową tomografię komputerową całego ciała z kontrastem oraz badanie PET/CT (tomografia pozytonowa) z wykorzystaniem radiofarmaceutyku – glukozy powiązanej z izotopem fluoru.

Jak leczyć chłoniaki?

Leczenie chłoniaków zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj chłoniaka, jego stadium, a także wieku i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. W planowaniu leczenia pacjenta z chłoniakiem uczestniczy interdyscyplinarny zespół specjalistów różnych dziedzin: lekarzy – m.in. hematolog lub onkolog, radiolog, patolog, radioterapeuta, oraz dodatkowo również pielęgniarka, dietetyk, fizjoterapeuta oraz psycholog. W procesie leczenia chłoniaków, w zależności od rodzaju i zaawansowania choroby, stosowane są: chemioterapia, sterydoterapia, radioterapia, przeszczep komórek macierzystych, terapie biologiczne oraz w ostatnim czasie również terapia CAR-T (terapia wykorzystująca zmodyfikowane genetycznie limfocyty T). Zabiegi operacyjne stosuje się bardzo rzadko, zazwyczaj tylko wtedy, gdy guz jest łatwo dostępny. W trakcie leczenia stosuje się jedną lub kilka metod terapeutycznych jednocześnie.

Rodzaje leczenia:

• Chemioterapia – leki antynowotworowe podawane dożylnie lub doustnie, które atakują komórki nowotworowe w całym organizmie. Chemioterapia jest często stosowana jako główna metoda leczenia, zwłaszcza w chłoniakach agresywnych.
• Immunoterapia: wykorzystuje naturalne mechanizmy obronne organizmu w walce z nowotworami. Przykłady immunoterapii stosowanych w leczeniu chłoniaków to m.in. przeciwciała monoklonalne, ale także leki immunomodulujące, inhibitory punktu kontrolnego i terapie komórkowe, w tym stosowanie genetycznie zmodyfikowanych limfocytów T (CAR-T).
• Przeszczep krwiotwórczych komórek macierzystych – metoda może być rozważane w przypadku niektórych rodzajów chłoniaków, jest poprzedzona wysokodawkowaną chemioterapią. Dawcą komórek macierzystych może być pacjent (przeszczep autologiczny) lub dawca dopasowany pod względem zgodności tkankowej HLA (przeszczep allogeniczny).
• Leki ukierunkowane molekularnie (celowane, spersonalizowane) – wykorzystuje leki skierowane bezpośrednio przeciwko specyficznym cechom komórek nowotworowych, szczególnie gdy znane są zaburzenia genetyczne odpowiadające za nadmierną proliferację lub akumulację komórek nowotworowych.
• Radioterapia – wykorzystuje promieniowanie jonizujące do niszczenia komórek nowotworowych. Stosuje się ją w przypadku chłoniaków ograniczonych do jednego obszaru lub w celu złagodzenia objawów.

Warto pamiętać, że niektóre typy chłoniaków rozwijają się powoli, dlatego lekarz może zaproponować odroczenie leczenia do chwili, gdy choroba zacznie wywoływać odczuwalne objawy widoczne również w wynikach badań. W każdym przypadku warto omówić wszystkie wątpliwości dotyczące leczenia z lekarzem, który powinien wziąć pod uwagę zdanie Pacjenta.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje wiele organizacji pacjenckich, zajmujących się tematyką chłoniaków. Jedną z nich jest Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Chłoniaki “Przebiśnieg”.

Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Chłoniaki “Przebiśnieg” to Organizacja Pożytku Publicznego, która skupia osoby pragnące pomagać pacjentom z rozpoznanymi chorobami układu limfatycznego – zarówno tym zdiagnozowanym, jak i tym, którzy ukończyli leczenie. Od 15 lat działają na rzecz pacjentów i ich bliskich. Organizują zbiórki krwi. Stale poszerzają wiedzę na temat nowości w świecie hematologii nie tylko w Polsce, ale też na świecie. 

Autor: Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Chłoniaki “Przebiśnieg”

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to choroba autoimmunologiczna, w której organizm w wyniku nieprawidłowego działania układu odpornościowego identyfikuje własne tkanki jako obce i zaczyna je niszczyć. Powoduje nieswoiste oraz symetryczne zapalenia stawów. Charakterystycznym objawem jest obrzęk stawów, zarówno u stóp, jak i rąk, który może się rozszerzyć na barki czy kolana. RZS przebiega z okresami przejściowej remisji, a następnie zaostrzeniem objawów. Najczęściej pierwszymi objawami są ból, sztywność i osłabienie mięśni, obrzęki, wrażliwość stawu na dotyk czy ucisk, jak również ograniczenie ruchomości stawów. Jako najczęstszą przyczyną RZS podawane są czynniki genetyczne (ok. 40-60%), a dokładnie geny systemu HLA (ludzkiego antygenu leukocytarnego) DRB1 oraz DR45. Na RZS cierpi statystycznie od 0,5 do 1% populacji, częściej kobiety [1,2].

Czy reumatoidalne zapalenie stawów można wyleczyć?

Dzisiejszy stan wiedzy medycznej, pomimo ogromnego postępu w wielu terapiach, nie jest w stanie skutecznie wyleczyć RZS. Leczenie jest objawowe i ma na celu głównie wyciszyć objawy oraz dąży do jak najdłuższej remisji choroby. Badania pokazują, że osoby cierpiące na RZS żyją ok. 10 lat krócej, głównie ze względu na liczne powikłania tej choroby. Dlatego niezwykle ważne dla tych pacjentów jest monitorowanie schorzeń współistniejących, w szczególności chorób sercowo-naczyniowych czy cukrzycy. Dodatkowo pacjenci powinni szczególnie dbać o zachowanie prawidłowej masy ciała, zrezygnować z używek i poddawać się regularnej rehabilitacji. Czy można jakoś zmniejszyć objawy RZS? Czy maści na reumatyzm będą dobrze działać? Trochę więcej opowiemy o nich w dalszej części tekstu. [2,3].

Jaka maść na reumatoidalne zapalenie stawów będzie najlepsza?

Jak wspomniano wcześniej, leczenie RZS opiera się głównie na terapii objawowej. Jedną z możliwości takiego leczenia jest zastosowanie maści, które mogą być pewną alternatywą dla niektórych tabletek. Maść na zapalenie stawów stosuje się bezpośrednio na wybranych obszarach ciała, w miejscu występowania bólu. Preparaty te mają za zadanie zwalczyć ból i zmniejszyć stan zapalny. Najlepsza maść na reumatoidalne zapalenie stawów powinna zawierać składniki o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Rzadziej stosowane są maści rozgrzewające, które nie mają działania przeciwzapalnego, ale dzięki wytworzeniu uczucia ciepła, są w stanie zmniejszyć ból mięśni i stawów [1,3].

Dlaczego maść na bóle reumatyczne jest lepsza od tabletek?

Tabletki czy maści stosowane w RZS zawierające np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, będą miały podobne działanie. Bez wątpienia jednak maści czy kremy będą miały mniej potencjalnych działań niepożądanych. Leki przeciwzapalne stosowane doustnie z reguły mogą drażnić błonę śluzową żołądka i powodować szereg niekorzystnych działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego. Z kolei te same substancje podawane miejscowo na skórę w postaci maści na reumatyzm będą działały w danym miejscu, a wchłaniając się do krwioobiegu będą omijać wątrobę i żołądek, przez co nie spowodują wymienionych skutków ubocznych. Problemem może być jednakże moc ich działania – dla niektórych pacjentów maść na zwyrodnienie stawów może działać zbyt słabo przeciwbólowo [2,3].

Jaką maść na reumatoidalne zapalenie stawów kupisz w aptece?

W aptece można znaleźć bardzo dużo różnych preparatów w postaci maści, żeli czy kremów, które mogą pomóc pacjentom zwalczyć ból podczas emisji RZS. Oczywiście w przypadku tej choroby, ze względu na jej złożoność, leczenie najczęściej ordynuje lekarz (maści na receptę są zazwyczaj silniejsze), ale w pewnych przypadkach pacjent potrzebuje szybkiej i doraźnej pomocy. Najlepsza maść na stawy dostępna bez recepty to często preparat zawierający niesteroidowe leki przeciwzapalne w formie miejscowej. Maść na bóle reumatyczne może zawierać takie składniki jak diklofenak, ibuprofen czy naproksen. Dodatkowo na rynku dostępne są maści rozgrzewające zawierające mentol, kapsaicynę lub salicylany, które również mogą przynieść ulgę w bólu stawów.

Traumon, żel

O produkcie

• nie należy stosować żelu  w przypadku uczulenia na etofenamat, kwas flufenamowy, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• nie należy go używać również jeżeli występuje uszkodzenie skóry lub wypryskowe zmiany zapalne na skórze lub błonach śluzowych czy oczach;
• w trakcie używania preparatu oraz w okresie dwóch tygodni po leczeniu należy unikać ekspozycji leczonych miejsc na słońce lub solarium;
• nie wolno stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• etofenamat przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Bengay, maść

O produkcie

• mogą wystąpić skutki uboczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, duszność, pęcherze, pieczenie, rumień, podrażnienie, ból, parestezje, świąd i wysypkę oraz oparzenia w miejscu podania;
• lek może wchodzić w interakcje z kwasem acetylosalicylowym i lekami przeciwzakrzepowymi np. warfaryną;
• kobiety będące w ciąży lub karmiące piersią przed zastosowaniem leku powinny poradzić się lekarza.

Viprosal B, maść

O produkcie

• może powodować działania niepożądane, takie jak np.: zapalenie skóry, wysuszenie skóry, miejscowe złuszczenie skóry, rumień, świąd, wysypka rumieniowata, kruchość skóry, nadżerki, owrzodzenia, swędzenie, obrzęk czy pokrzywka;
• kobiety w ciąży lub karmiące piersią przed zastosowaniem leku powinny skonsultować się z lekarzem;
• preparat nie jest zalecany do stosowanie u dzieci, młodzieży i nastolatków.

Rub-Arom, maść

O produkcie

• nie powinno się stosować maści u dzieci poniżej 7. roku życia;
• preparat może powodować m.in. rumień, podrażnienie górnych dróg oddechowych czy skurcz oskrzeli;
• lek nie jest zalecany do stosowania u kobiet w ciąży lub karmiących piersią.

Dolgit, krem

O produkcie

• krem może powodować wystąpienie działań niepożądanych m.in. niespecyficzne reakcje alergiczne, zaczerwienienie skóry, mrowienie w miejscu podania, astmę, pogorszenie stanu astmatycznego, duszność, skurcz oskrzeli, wysypkę różnego typu, świąd, pokrzywkę, choroby pęcherzowe skóry, ból brzucha czy niestrawność;
• może wchodzić w interakcje z innymi lekami z grupy NLPZ;
• podczas karmienia piersią oraz III trymestrze ciąży stosowanie leku jest przeciwwskazane, a podczas I i II trymestru powinno odbywać się tylko po konsultacji z lekarzem.

Czy maść na zwyrodnienie stawów pomoże przy RZS?

Warto zaznaczyć, że maść na zwyrodnienie stawów może być również stosowana przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, choć są to dwie różne choroby. Preparaty te działają głównie objawowo, zmniejszając ból i stan zapalny, dlatego mogą przynieść ulgę przy różnych schorzeniach stawów. Należy jednak pamiętać, że leczenie podstawowe powinno być prowadzone przez lekarza reumatologa.

Podsumowanie

Nie można jednoznacznie wskazać, która maść, krem czy żel będzie najlepszy w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów. Przede wszystkim nie są one stosowane w celu wyleczenia RZS, co w chwili obecnej nie jest niestety możliwe. Tego typu preparaty są stosowane jedynie, żeby zmniejszyć objawy choroby, w szczególności zmniejszyć ból i działać przeciwzapalnie. Niewątpliwą zaletą maści na reumatyzm, chociażby w porównaniu do niesteroidowych leków przeciwzapalnych stosowanych doustnie, jest mniejsza ilość możliwych działań niepożądanych. Co do wyboru maści na zapalenie stawów, żelu czy konkretnego kremu jest to sprawa indywidualna. W pewnych sytuacjach lepiej zastosować maść rozgrzewającą, a w innych żel zawierający NLPZ, który zmniejszy dodatkowo stan zapalny. Najlepsza maść na reumatoidalne zapalenie stawów to taka, która przynosi indywidualną ulgę pacjentowi i jest dobrze tolerowana przez jego skórę.

• Czym różnią się szczepionki na odporność od zwykłych preparatów wzmacniających?
• Jak działają szczepionki immunologiczne i co to są lizaty bakteryjne?
• Które leki wzmacniające układ immunologiczny dla dzieci na receptę są dostępne?
• Jak prawidłowo stosować Broncho Vaxom i kiedy zaczyna działać?
• Czy lepiej wybrać Ismigen czy Broncho-Vaxom dla swojego dziecka?
• Jakie są różnice między szczepionkami doustnymi a szczepionkami do nosa dla dzieci?

Preparaty na odporność vs szczepionka na odporność

Na aptecznych półkach znajdziemy wiele produktów “wspierających odporność”. Są to preparaty o statusie leku bez recepty lub suplementu diety. Znajdziemy w nich m.in. witaminę C, cynk, beta-glukan, wyciągi ziołowe oraz szereg innych składników, które mają za zadanie poprawić odporność dziecka. Choć w wielu przypadkach tego typu produkty są pomocne, mogą okazać się niewystarczające w przeciwdziałaniu kolejnym infekcjom. Naprzeciw tym problemom wychodzą producenci szczepionek immunologicznych, czyli nieswoistych, wieloważnych szczepionek odpornościowych, które zawierają lizaty bakteryjne.

Zastosowanie preparatów tego typu ma na celu pobudzenie układu immunologicznego (odpornościowego) do produkcji przeciwciał – analogicznie, jak ma to miejsce w przypadku kontaktu z drobnoustrojem chorobotwórczym (antygenem). Dzięki temu podczas faktycznej infekcji układ odpornościowy “pamięta”, że miał już wcześniej styczność z danym antygenem. Pozwala to niejednokrotnie znacząco złagodzić przebieg ewentualnych infekcji, a nawet zmniejszyć ich ogólną ilość. Szczepionki uodparniające bez recepty nie są dostępne – wszystkie tego typu preparaty wymagają recepty lekarskiej.

Mniejsza częstotliwość infekcji ogranicza konieczność stosowania antybiotyków (co w dobie szerzącej się antybiotykooporności jest szalenie ważnym czynnikiem!) oraz leków działających objawowo (np. przeciwgorączkowych). Mniej infekcji przekłada się również na zmniejszenie liczby nieobecności w żłobku, przedszkolu, szkole czy pracy. To właśnie dlatego leki wzmacniające układ immunologiczny dla dzieci na receptę cieszą się coraz większą popularnością wśród rodziców [1-4].

Szczepionka na odporność, czyli co to jest lizat bakteryjny?

To nic innego jak produkt rozpadu unieczynnionych lub zabitych bakterii bądź elementów ich komórek. W skład gotowych preparatów leczniczych wchodzą te szczepy bakteryjne, które są głównymi “winowajcami” bakteryjnych zakażeń układu oddechowego. Szczepionki immunologiczne zawierają lizaty z następujących bakterii:

• gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus);
• dwoinka zapalenia płuc (Streptococcus pneumoniae);
• pałeczka zapalenia płuc (Klebsiella pneumoniae);
• paciorkowiec zieleniejący (Streptococcus viridans);
• paciorkowiec beta-hemolizujący (Streptococcus pyogenes);
• pałeczka grypy (Haemophilus influenzae);
• dwoinka Moraxella catarrhalis. 

Bakterie te mogą wywoływać różnorodne rodzaje infekcji bakteryjnych, m.in. anginę, zapalenie gardła, krtani, zatok, a także oskrzeli. Szczepionki na odporność pozwalają więc zapobiegać nawracającym infekcjom dolnych (tchawica, oskrzela, pęcherzyki płucne) i/lub górnych dróg oddechowych (krtań, gardło, jama nosowa, zatoki). Szczególnie skuteczne są szczepionki doustne dla dzieci, które można podawać już od najmłodszych lat [1, 4].

Leki wzmacniające układ immunologiczny dla dzieci na receptę

Na polskim rynku farmaceutycznym dostępnych jest kilka szczepionek na odporność w różnych postaciach. Znajdziemy szczepionki doustne w postaci kapsułek twardych oraz granulatu (Broncho-Vaxom), szczepionki w tabletkach (Luivac), tabletek podjęzykowych (Ismigen), a także szczepionki do nosa dla dzieci w postaci kropli (Polyvaccinum mite). Preparaty zawierające lizaty bakteryjne mogą być wykorzystywane z powodzeniem nie tylko u dzieci, ale również u dorosłych. Wszystkie te leki wymagają recepty lekarskiej [4].

Broncho-Vaxom – szczepionka doustna dla dzieci

Broncho-Vaxom to jedna z najpopularniejszych szczepionek doustnych dla dzieci, zawierająca w swoim składzie liofilizowane lizaty bakteryjne. Składa się z 21 szczepów bakterii, w tym następujące gatunki: Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes oraz sanguinis, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Klebsiella pneumoniae. Ta szczepionka doustna Broncho-Vaxom jest dostępna w dwóch dawkach: 3,5 mg (przeznaczony dla dzieci od 6. miesiąca życia do 12 lat) oraz 7 mg (dla dorosłych). Występuje w postaci granulatu w saszetkach oraz kapsułek twardych [5].

Broncho Vaxom – jak brać – schemat dawkowania

Producent zaleca zażywanie jednej saszetki lub kapsułki dziennie na czczo. Preparat należy stosować nieprzerwanie przez 10 dni w cyklu trzymiesięcznym. Jeśli jest taka konieczność, kurację można powtórzyć. W przypadku stosowania granulatu, zawartość saszetki należy dokładnie rozpuścić w niewielkiej ilości wody lub mleka modyfikowanego. Jeśli natomiast chodzi o kapsułki, producent dopuszcza możliwość ich otwarcia i rozpuszczenia zawartości w płynie, podobnie jak w przypadku granulatu. Pytanie “Jak brać Broncho Vaxom?” często pojawia się wśród rodziców, dlatego warto podkreślić, że lek należy podawać regularnie zgodnie ze schematem [5].

Broncho-Vaxom – kiedy zaczyna działać?

Układ immunologiczny musi “nauczyć się” odporności na dany patogen, co jest procesem długotrwałym. Stąd konieczność przeprowadzenia trzymiesięcznej kuracji. Aby więc nabyć odporność przed sezonem infekcyjnym, warto rozpocząć stosowanie preparatu odpowiednio wcześniej. Odpowiadając na pytanie “Kiedy zaczyna działać Broncho-Vaxom?”, należy pamiętać, że pełny efekt immunologiczny osiąga się dopiero po zakończeniu całego cyklu terapeutycznego [2, 5].

Broncho-Vaxom – ile razy w roku można stosować?

Pytanie “Ile razy w roku brać Broncho-Vaxom” zadają rodzice dzieci często chorujących. Producent zaleca przeprowadzanie kuracji profilaktycznej raz do roku, najlepiej przed sezonem jesienno-zimowym. W uzasadnionych przypadkach, po konsultacji z lekarzem, można rozważyć powtórzenie kuracji. Jednak standardowo zaleca się jedną kurację rocznie, składającą się z trzech miesięcznych cykli [5].

Czy można stosować Broncho-vaxom podczas infekcji?

Zdarza się, że podczas kuracji szczepionką na odporność dziecko złapie infekcję dróg oddechowych. W takiej sytuacji producent leku Broncho-Vaxom dopuszcza możliwość kontynuacji terapii. W związku z tym lek może być zażywany równocześnie z preparatami takimi jak np. antybiotyki czy leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, ale nie powinien ich zastępować. Oczywiście nie zapominajmy o tym, że szczepionki na odporność są preparatami przeznaczonymi do stosowania profilaktycznego, dlatego kuracja powinna zostać rozpoczęta w czasie, gdy dziecko jest zdrowe [5].

Ismigen – szczepionka w tabletkach

Ismigen jest lekiem w postaci tabletek podjęzykowych, który zawiera 7 mg lizatu bakteryjnego: Staphylococcus aureus, Streptococcus viridans, Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Klebsiella ozaenae, Klebsiella pneumoniae oraz Neisseria catarrhalis. Ta szczepionka w tabletkach może być stosowana w profilaktyce nawracających infekcji dróg oddechowych u dzieci od 3. roku życia oraz dorosłych. Jest to jedna z popularniejszych alternatyw dla szczepionki doustnej Broncho-Vaxom [6].

Jak stosować Ismigen?

Podobnie jak w przypadku szczepionki na odporność Broncho-Vaxom, Ismigen należy zażywać przez 10 dni przez trzy kolejne miesiące. Po tym czasie kształtuje się odporność na najczęstsze drobnoustroje chorobotwórcze. Preparat stosuje się podjęzykowo, jednorazowo w ciągu dnia, przed posiłkiem. Ta szczepionka w tabletkach jest szczególnie wygodna dla dzieci, które mają problemy z połykaniem kapsułek [6].

Czy można stosować Ismigen podczas infekcji?

Producent leku Ismigen nie podaje takiej informacji, w związku z czym zaleca się, aby preparat był stosowany jedynie w profilaktyce u osób zdrowych. W przypadku wątpliwości dotyczących stosowania tej szczepionki w tabletkach podczas choroby, warto skonsultować się z lekarzem [6].

Luivac – kolejna szczepionka na odporność

W skład preparatu Luivac wchodzi 3 mg lizatu siedmiu szczepów bakteryjnych: Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus mitis. Lek Luivac jest przeznaczony do terapii profilaktycznej w nawracających zakażeniach dróg oddechowych. Może być stosowany u dzieci od 4. roku życia oraz u osób dorosłych. Jest to kolejna alternatywa dla rodziców rozważających wybór między różnymi szczepionkami immunologicznymi [6].

Jak stosować Luivac?

Schemat dawkowania leku nieco różni się od dwóch poprzednich szczepionek na odporność. Mianowicie, Luivac należy stosować nieprzerwanie przez 4 tygodnie (28 dni), po czym zalecana jest 28-dniowa przerwa i ponowne przeprowadzenie 4-tygodniowej kuracji. Lek stosuje się więc w dwóch cyklach z zastosowaniem przerwy. Tabletki należy zażywać jeden raz dziennie, na czczo i popijać wodą [7].

Czy można stosować Luivac podczas infekcji?

Producent dopuszcza taką możliwość w sytuacji, gdy kuracja została rozpoczęta przed wystąpieniem infekcji (szczepionka nie może zastąpić innych leków!). Każdorazowo zaleca się oczywiście stosowanie szczepionki na odporność u osób zdrowych [7].

Polyvaccinum mite – szczepionka do nosa dla dzieci

Kolejny preparat immunostymulujący, czyli Polyvaccinum mite, jest dostępny w postaci donosowej i zawiera inaktywowane bakterie: Klebsiella pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus salivarius, Spaphylococcus epidermidis, Spaphylococcus aureus, Haemophilus influenzae, Escherichia coli, Corynebacterium pseudodiphteriticum, Moraxella catarrhalis. To szczepionka do nosa dla dzieci, która może być stosowana w profilaktyce nawracających infekcji górnych dróg oddechowych. Przeznaczona jest dla dzieci od 6. miesiąca życia, młodzieży oraz osób dorosłych. Ta szczepionka do nosa dla dzieci stanowi ciekawą alternatywę dla form doustnych [8].

Jak stosować Polyvaccinum mite?

Producent zaleca, aby tę szczepionkę do nosa dla dzieci podawać codziennie przez sześć kolejnych tygodni. Taki cykl należy powtarzać co pół roku, przy czym kuracja powinna trwać co najmniej dwa lata. Polyvaccinum mite należy stosować donosowo, a przed każdym użyciem konieczne jest porządne wstrząśnięcie buteleczką (krople mają postać zawiesiny, która opada na dno opakowania) [8].

Czy można stosować Polyvaccinum mite podczas infekcji

Tak, producent dopuszcza możliwość stosowania leku podczas infekcji górnych dróg oddechowych, jednak zaznacza, aby wówczas nie podwyższać dawki. Podobnie jak w przypadku innych szczepionek na odporność, preparat nie zastępuje innych leków, np. antybiotyków oraz leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych [8].

Ismigen czy Broncho-Vaxom – które rozwiązanie wybrać?

Pytanie “Ismigen czy Broncho-Vaxom” często zadają rodzice szukający najlepszego rozwiązania dla swojego dziecka. Oba preparaty są skutecznymi szczepionkami immunologicznymi, ale różnią się sposobem podawania i składem bakteryjnym. Broncho-Vaxom zawiera więcej szczepów bakteryjnych (21 vs 8 w Ismigen) i jest dostępny jako szczepionka doustna dla dzieci od 6. miesiąca życia. Ismigen natomiast to szczepionka w tabletkach podjęzykowych, przeznaczona dla dzieci od 3. roku życia. Wybór między tymi preparatami powinien być dokonany w konsultacji z lekarzem, który uwzględni wiek dziecka, preferencje dotyczące sposobu podawania oraz indywidualną sytuację kliniczną.

Entitis czy Broncho-Vaxom – porównanie opcji terapeutycznych

Często rodzice pytają również “Entitis czy Broncho-Vaxom” – które rozwiązanie będzie lepsze. Entitis to preparat probiotyczny zawierający bakterie Enterococcus faecium, który wspiera florę bakteryjną jelit i pośrednio może wpływać na odporność. Broncho-Vaxom natomiast to szczepionka odpornościowa zawierająca lizaty bakteryjne, która bezpośrednio stymuluje układ immunologiczny. Oba preparaty działają na różnych poziomach – Entitis poprzez wsparcie mikroflory jelitowej, a Broncho-Vaxom przez bezpośrednią stymulację układu odpornościowego. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić stosowanie obu preparatów jednocześnie, ponieważ działają komplementarnie.

Podsumowanie

Szczepionki immunologiczne stanowią skuteczną metodę wzmacniania odporności u dzieci często chorujących. Leki wzmacniające układ immunologiczny dla dzieci na receptę, takie jak szczepionka doustna Broncho-Vaxom, szczepionka w tabletkach Ismigen czy szczepionka do nosa dla dzieci Polyvaccinum mite, oferują różne opcje terapeutyczne dostosowane do wieku i potrzeb pacjenta. Kluczowe jest właściwe zastosowanie tych preparatów. Wybór między preparatami, np. Ismigen czy Broncho-Vaxom, powinien być dokonany w konsultacji z lekarzem pediatrą.

Choroby pasożytnicze wywoływane są przez pasożyty, czyli organizmy, które żywią się kosztem swojego gospodarza. Pasożyty można podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne. Mogą bytować, np. na skórze, we krwi lub w układzie pokarmowym żywiciela. W przypadku pasożytów ludzkich najczęściej to wspólne bytowania osłabia człowieka i może prowadzić do ciężkich chorób.

Jakie są najczęściej spotykane ludzkie pasożyty?

Istnieje dużo pasożytów ludzkich, dlatego przedstawiamy jedynie krótką charakterystykę najczęściej spotykanych. Należą do nich głównie pierwotniaki i robaki pasożytnicze.

Pierwotniaki

Do pasożytów ludzkich możemy zaliczyć pierwotniaki, czyli proste mikroorganizmy. Mogą one przetrwać w środowisku zewnętrznym przez wiele czasu bez żywiciela. Większość pasożytów pierwotniakowych żyje w ludzkich  jelitach. Z tego powodu najłatwiej zarazić się nimi poprzez drogę fekalno-oralną, spożycie zanieczyszczonej wody lub pożywienia. Część z tych mikroorganizmów bytuje w ludzkiej krwi lub nawet w tkankach. Wtedy do zakażenia dochodzi przez tzw. wektor, np. ugryzienie owada [1]. Do tej grupy pasożytów możemy zaliczyć:

• Entamoeba histolityca – pełzak czerwonki, wywołujący amebozę;
• Giardia lamblia – ogoniastek jelitowy, wywołujący lambliozę (giardiozę);
• Leishmania spp. – wiciowce, wywołujące leishmaniozę;
• Plasmodium spp. – zarodźce, które wywołują malarię;
• Cryptosporidium spp. odpowiedzialny za kryptosporydiozę;
• Toxoplasma gondii, który powoduje toksoplazmozę [1].

Helminty, czyli robaki pasożytnicze

Helminty to stare określenie na najczęściej kojarzone robaki z chorobami pasożytniczymi. Są to większe organizmy często o wydłużonym i obłym kształcie. Powodują najczęściej choroby układu pokarmowego, chociaż mogą bytować także w innych tkankach. Zaliczamy tutaj:

• Płazińce, takie jak:
  • Przywry, np. motylica wątrobowa;
  • Tasiemce, np. uzbrojony, nieuzbrojony, bąblowcowy;
• Nicienie, np.:
  • glista ludzka;
  • owsiki;
  • włosień kręty, włosień spiralny;
  • włosogłówka;
  • węgorek jelitowy [1].

Jak sprawdzić, czy mam pasożyty?

Niestety nie ma uniwersalnego sposobu na stwierdzenie chorób pasożytniczych. Czy istnieją domowe testy na pasożyty? Czy możemy kupić w aptece testy na pasożyty? W tym przypadku także odpowiedź jest przecząca – poza kilkoma wyjątkami, które zostaną opisane w dalszej części artykułu. Jeśli chodzi o sprawdzenie, czy ma się pasożyty, to trzeba bazować na objawach i badaniach laboratoryjnych.

Pasożyty – objawy. Po czym poznać chorobę?

Choroby pasożytnicze szczególnie na samym początku mogą nie dawać specyficznych objawów. W przypadku pasożytów układu pokarmowego chory będzie cierpiał na:

• nudności i wymioty;
• bóle brzucha;
• biegunki (często z domieszką śluzu lub krwi) albo zaparcia;
• utratę apetytu;
• nadmierne zmęczenie;
• rozdrażnienie;
• kłopoty ze snem;
• problemy z koncentracją.

Niektóre choroby pasożytnicze dają pewne specyficzne objawy. W przypadku zakażenia owsikiem ludzkim możemy doświadczyć bólu i swędzenia odbytu. Często – szczególnie u dzieci – pojawia się zgrzytanie zębami. W przypadku glisty ludzkiej zakażenie możemy podzielić na dwa etapy. Początkowo przeważają objawy z dróg oddechowych, np. swędzenie w gardle i kaszel. Plwocina może być bogata w śluz lub zabarwiona krwią. Później przeważają klasyczne objawy z układu pokarmowego.

Niebezpieczna dla zdrowia może być także malaria. Początkowo bywa mylona nawet z grypą ze względu na pojawiające się objawy charakterystyczne dla przeziębienia. Niestety w skrajnych przypadkach może dojść nawet do zaburzeń wielonarządowych. Podstępną chorobą pasożytniczą jest toksoplazmoza. Przebiega ona praktycznie bezobjawowo i nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla żywiciela. Niestety toksoplazmoza jest bardzo niebezpieczna dla kobiet w ciąży, bo może spowodować trwałe uszkodzenie płodu. Nie można zapominać także o pasożytach bytujących na skórze, np. wszach lub świerzbie, które głównie powodują świąd, ale mogą prowadzić także do stanów zapalnych. Innym pasożytem skórnym, który powoduje objawy charakterystyczne dla zespołu suchego oka, wypadanie rzęs i stany zapalne brzegów powiek jest nużeniec.

Jak zrobić test na pasożyty?

Aby wykryć pasożyty w organizmie, można zrobić różnorodne badania. Przede wszystkim warto wykonać badania na pasożyty z krwi i kału, istnieją także domowe testy na pasożyty, które można kupić w aptece.

Badania krwi na pasożyty

Jedną z prostszych możliwości testu na pasożyty jest badanie krwi. Pozwala ono wykryć specyficzne przeciwciała dla konkretnych pasożytów. Do badania nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Niestety może ono nie być bardzo dokładne w początkowym etapie zakażenia. Z badań krwi możemy określić także poziom eozynofilów, których podwyższona ilość może świadczyć o zakażeniu pasożytami [2].

Badania molekularne

Znacznie dokładniejsze są badania molekularne, np. z użyciem metody PCR, które wykrywają materiał genetyczny pasożyta i pozwalają na potwierdzenie nawet niewielkich jego ilości [2].

Badanie kału

Podstawowe badanie, które pozwala potwierdzić zakażenie pasożytami to mikroskopowe badanie kału. Jest szczególnie użyteczne w diagnostyce pasożytów układu pokarmowego. Pozwala zidentyfikować pasożyta, ale również jego cysty lub jaja [2].

Jak pobrać kał do badania na pasożyty?

W przypadku podejrzenia zakażenia pasożytami kał do badania najlepiej pobierać jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Stolec najlepiej oddać na plastikowy, jednorazowy talerzyk lub miseczkę. Stolec nie może być zanieczyszczony wodą lub moczem. Następnie kał należy przenieść do jałowe pojemniczka, wypełniając go w około połowie. Jeśli stolec zawiera śluz lub krew, to należy szczególnie pobrać te fragmenty. Rekomenduje się, aby kał do badania parazytologicznego pobierać trzykrotnie w kilkudniowych odstępach. Pojemnik z kałem najlepiej zanieść do laboratorium tego samego dnia. Powinno się go przechowywać w lodówce maksymalnie jedną dobę.

Czy istnieją domowe testy na pasożyty?

Nie ma uniwersalnych, domowych testów na pasożyty dostępne w aptekach, ale istnieją dwa wyjątki.

Domowy test na owsiki

Pierwszy z nich to potwierdzenie zakażenie owsikiem ludzkim. Owsika możemy dostrzec gołym okiem, szczególnie nad ranem, w okolicach odbytu chorego. Dobrym sposobem na jego potwierdzenie jest wykonanie prostego, domowego testu. W tym celu należy rano, przed wypróżnieniem i umyciem się, przykleić zwykłą taśmę klejącą w okolice fałdów odbytu na kilka sekund. Następnie taśmę odklejamy i przenosimy na szkiełko podstawowe. Już w tym momencie możemy wizualnie zobaczyć, np. dorosłe postacie owsika. Takie szkiełko powinniśmy przekazać do badania laboratoryjnego. W tym przypadku badanie powinno wykonać się trzykrotnie.

Domowy wymaz na owsiki możemy wykonać także za pomocą patyczka do uszu owiniętego folią spożywczą, którą zamaczamy w wodzie. Tak przygotowanym patyczkiem wykonujemy wymaz zewnętrznych okolic odbytu, umieszczamy go w jałowym pojemniku na mocz i przekazujemy do badania [3].

Test na rzęsistka

Jak zostało wspomniane wcześniej, w aptece nie można kupić testów na pasożyty. Wyjątkiem jest tutaj choroba weneryczna wywoływana przez pasożyta – rzęsistka pochwowego (Trichomonas vaginalis). W aptece możemy kupić Test T1, który wykrywa antygeny pierwotniaka. Materiałem badawczym jest mocz.

Test T1, test na pasożyty

Skład

Opakowanie testowe zawiera:

• Test kasetowy.
• Zakraplacz.
• Miseczkę na mocz.
• Probówkę z płynem do badania.
• Instrukcję obsługi.

Stosowanie

• Do przeprowadzenia testu najlepiej pobrać pierwszą, poranną porcję moczu do miseczki dołączonej do testu. Następnie pobieramy 0,5 ml moczu za pomocą pipety i przenosimy ją do probówki z buforem. Mieszaninę należy dokładnie wymieszać. Następnie 4 krople roztworu wlewamy na pole testowe kasetki. Wynik odczytujemy po 15 minutach.

Wskazania

• Samodzielna diagnostyka zakażenia rzęsistkiem pochwowym.

Ważne

• Test przeznaczony do jednorazowego użytku.
• Pozytywny test należy potwierdzić badaniami laboratoryjnymi.

Podsumowanie

Artykuł przedstawia typowe symptomy zakażeń pasożytniczych, zwracając uwagę na ich znaczenie dla wczesnego rozpoznania i odpowiedniego leczenia. Choroby pasożytnicze, wbrew pozorom, bardzo często występują w społeczeństwie. Większość badań diagnostycznych to badanie z krwi lub badanie kału na pasożyty. Niemniej, można kupić także domowe testy na pasożyty w aptece.