Konsekwencje przedawkowania paracetamolu: dawki, objawy i postępowanie

Przedawkowanie paracetamolu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym uszkodzenia wątroby, a nawet śmierci. W artykule omówimy, jakie dawki są uważane za przedawkowanie oraz jakie objawy mogą wystąpić w wyniku nadmiernego spożycia tego leku.

Spis treści

• Dawki przedawkowania
• Objawy przedawkowania
• Postępowanie przy przedawkowaniu
• Słownik pojęć
• Podsumowanie

Dawki przedawkowania

U dorosłych, którzy przyjęli 10 gramów lub więcej paracetamolu, istnieje możliwość uszkodzenia wątroby^[1]. Spożycie 5 gramów lub więcej paracetamolu może prowadzić do uszkodzenia wątroby, jeśli u pacjenta występują czynniki ryzyka, takie jak:

• Długotrwałe stosowanie leków indukujących enzymy wątrobowe – na przykład karbamazepiny, fenobarbitalu, fenytoiny, prymidonu, ryfampicyny, ziela dziurawca^[1].
• Regularne spożywanie alkoholu – w ilościach przekraczających zalecane^[1].
• Możliwość niedoboru glutationu – na przykład z powodu zaburzeń łaknienia, zakażenia wirusem HIV, odwodnienia, głodzenia lub wyniszczenia^[1].

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania paracetamolu mogą wystąpić w ciągu pierwszych 24 godzin i obejmują:

• Bladość
• Nudności
• Wymioty
• Jadłowstręt
• Ból brzucha

Uszkodzenie wątroby może stać się widoczne od 12 do 48 godzin po spożyciu. Mogą wystąpić zaburzenia metabolizmu glukozy i kwasica metaboliczna. W ciężkich zatruciach niewydolność wątroby może prowadzić do encefalopatii, krwotoku, hipoglikemii, obrzęku mózgu i śmierci^[1]. Ostra niewydolność nerek z ostrą martwicą kanalików nerkowych, silnie sugerowana bólem lędźwi, krwiomoczem i białkomoczem, może rozwinąć się nawet przy braku ciężkiego uszkodzenia wątroby^[1]. Zgłaszano również zaburzenia rytmu serca i zapalenie trzustki^[1].

Postępowanie przy przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania paracetamolu zasadnicze znaczenie ma natychmiastowe leczenie. Nawet jeśli nie występują istotne wczesne objawy przedawkowania, pacjentów należy pilnie skierować do szpitala w celu uzyskania natychmiastowej pomocy lekarskiej^[1]. Objawy mogą być ograniczone do nudności lub wymiotów i mogą nie odzwierciedlać ciężkości przedawkowania lub ryzyka uszkodzenia narządów^[1].

Leczenie węglem aktywowanym należy rozważyć, jeśli przedawkowanie nastąpiło w ciągu ostatniej 1 godziny. Stężenie paracetamolu w osoczu należy zmierzyć 4 godziny lub później po spożyciu (wcześniejsze stężenia są niewiarygodne). Leczenie N-acetylocysteiną można stosować do 24 godzin po przyjęciu paracetamolu, jednak maksymalny efekt ochronny uzyskuje się do 8 godzin po przyjęciu. Po tym czasie skuteczność antidotum gwałtownie spada. W razie potrzeby pacjentowi należy podać dożylnie N-acetylocysteinę, zgodnie z ustalonym schematem dawkowania. Jeśli pacjent nie wymiotuje, odpowiednią alternatywą może być doustna metionina w przypadku obszarów oddalonych, poza szpitalem^[1].

Słownik pojęć

• Paracetamol – Lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, stosowany w leczeniu bólu i gorączki.
• Enzymy wątrobowe – Białka wytwarzane przez wątrobę, które przyspieszają reakcje chemiczne w organizmie.
• Glutation – Przeciwutleniacz, który chroni komórki przed uszkodzeniem.
• Kwasica metaboliczna – Stan, w którym krew staje się zbyt kwaśna z powodu nadmiaru kwasów lub utraty zasad.
• Encefalopatia – Uszkodzenie mózgu spowodowane różnymi czynnikami, w tym toksynami.
• Martwica kanalików nerkowych – Uszkodzenie kanalików nerkowych, które może prowadzić do niewydolności nerek.
• N-acetylocysteina – Lek stosowany jako antidotum w przypadku przedawkowania paracetamolu.
• Metionina – Aminokwas stosowany jako alternatywne antidotum w przypadku przedawkowania paracetamolu.

Podsumowanie

Przedawkowanie paracetamolu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym uszkodzenia wątroby, a nawet śmierci. Dawki powyżej 10 gramów u dorosłych są uważane za przedawkowanie, a ryzyko uszkodzenia wątroby wzrasta w przypadku długotrwałego stosowania leków indukujących enzymy wątrobowe, regularnego spożywania alkoholu oraz niedoboru glutationu. Objawy przedawkowania obejmują bladość, nudności, wymioty, jadłowstręt i ból brzucha. W przypadku przedawkowania konieczne jest natychmiastowe leczenie, w tym podanie N-acetylocysteiny lub metioniny.

Materiały źródłowe

• [1]: Charakterystyka produktu leczniczego
• [2]: Ulotka leku