Funkcje witaminy C

Jedną z najważniejszych funkcji witaminy C jest udział w syntezie i metabolizmie niezbędnych do życia aminokwasów takich jak tyrozyna, prolina, tryptofan, lizyna czy karnityna. Umożliwia także przekształcanie cholesterolu w kwasy żółciowe, dzięki czemu przyczynia się do obniżenia jego poziomu. Dodatkowo kwas askorbinowy ma silne działanie antyoksydacyjne, przez co chroni nasz organizm przed destruktywnym działaniem toksyn, wolnych rodników i zanieczyszczeń środowiska.

Witamina C jest kofaktorem dla żelaza w procesie syntezy kolagenu. Oznacza to, że bez udziału kwasu askorbinowego nie ma możliwości powstawania kolagenu [1-3].

Skutki niedoboru

To, co od razu powinno przychodzić na myśl słysząc hasło “niedobór witaminy C” to szkorbut. Jest to choroba będąca skutkiem przewlekle zbyt niskiej podaży kwasu askorbinowego. W krajach rozwiniętych właściwie nie występuje.

REKLAMA
REKLAMA

Objawy, jakie można zaobserwować w przypadku niedoboru kwasu askorbinowego to:

  • wolniejsze, utrudnione gojenie się ran;
  • stany zapalne dziąseł;
  • wypadanie zębów;
  • krwotoki;
  • wybroczyny na skórze.

Witamina C bierze udział we wchłanianiu żelaza, w związku z tym, jej niedobór może spowodować anemię. Inne skutki, jakie można powiązać z deficytem kwasu askorbinowego to uszkodzenie mięśni, wzrost poziomu cholesterolu, przyspieszone powstawanie blaszki miażdżycowej oraz zwiększenie podatności na infekcje [1,3].

Źródła w pożywieniu

Najbogatszym źródłem kwasu askorbinowego są owoce i warzywa. Odpowiednio zbilansowana dieta jest w stanie w pełni zapewnić pełne zapotrzebowanie na tę witaminę.

Największą zawartość znajdziemy w owocach cytrusowych, truskawkach, czerwonej i zielonej papryce, pomidorach, brokułach czy brukselkach.

Ze względu na to, że witamina C rozkłada się pod wpływem wysokich temperatur, bardzo istotne jest to, aby pamiętać o 5 porcjach świeżych warzyw lub owoców dziennie [1,4].

Suplementacja 

Zapotrzebowanie na witaminę C różni się w zależności od stanu zdrowia organizmu. Wyższe dawki stosuje się u kobiet w ciąży, osób z przewlekłymi chorobami, takimi jak nadciśnienie czy cukrzyca. Badania wykazały, że u osób palących papierosy, wchłanianie witaminy C z jelit jest ograniczone. W związku z tym osoby te powinny także suplementować wyższe dawki.

GrupaZalecane dzienne spożycie  (RDA)

Dzieci:

1-3 r.ż.

4-12 r.ż.

12-18 r.ż.

 

40 mg

50 mg

65-75 mg

Mężczyźni90 mg

Kobiety

ciąża

laktacja

75 mg

85 mg

120 mg

Tabela opracowana na podstawie Norm Żywienia dla Populacji Polski

Istnieją osoby posiadające deficyt dehydrogenazy glukozo-6-fosforanu, przez co przy przedawkowaniu witaminy C u tych osób mogą zostać uszkodzone czerwone krwinki, co grozi śmiercią. Jednak takie zaburzenie występuje ekstremalnie rzadko. Maksymalna bezpieczna dawka witaminy C to 1000 mg na dobę. Długotrwała suplementacja może powodować odkładanie kamieni nerkowych oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe [1-3].

Jaki preparat wybrać?

Jakiś czas temu pojawiła się informacja, że tylko lewoskrętna witamina C działa. Wzięło się to od oznaczenia kwas L-askorbinowy, gdzie “L” nie oznacza wcale skręcania światła spolaryzowanego w lewo, a odnosi się do ułożenia atomów. W rzeczywistości witamina C jest prawoskrętna. W związku z tym nie należy się sugerować oznaczeniem “lewoskrętna” przy wyborze preparatu w aptece.

Wykorzystanie w medycynie

Przeziębienie

Witaminę C znajdziemy w prawie każdym preparacie łączonym stosowanym na objawy przeziębienia i grypy. Wg badań nie da się ustalić dowodu na to, że witamina C działa profilaktycznie na przeziębienie. Jednak znacznie skraca i łagodzi jego przebieg. Mechanizmem działania jest pobudzenie proliferacji limfocytów T, które powodują rozpad drobnoustrojów. W związku z tym zażywanie witaminy C podczas trwającego przeziębienia w wysokich dawkach (1000 mg/dobę) jak najbardziej może mieć sens [1,2]. (Zobacz też: Grypa — lepiej zapobiegać czy leczyć?)

10 sposobów na wzmocnienie odporności

Choroby nowotworowe

Działanie antyoksydacyjne witaminy C skłoniło świat naukowy do rozpoczęcia badań nad ustaleniem potencjalnego działania przeciwnowotworowego kwasu askorbinowego. Początkowo sprawdzano wpływ witaminy na komórki rakowe in vitro. Jednak dalsze ustalenia nie pozwoliły jednoznacznie określić wpływu na terapię nowotworową. Przy dzisiejszym stanie wiedzy należy trzymać się konwencjonalnych terapii, ponieważ bardzo popularne wlewy ultradawek witaminy C mogą powodować zaostrzenie choroby [1,5].

Na jakie witaminy warto zwrócić uwagę po 60. roku życia?