Witamina C, tuż obok witamin z grupy B, jest związkiem rozpuszczalnym w wodzie. Większość zwierząt posiada wyspecjalizowane narzędzia do „samodzielnej” syntezy kwasu askorbinowego. My tego nie mamy. Naczelne, w tym właśnie człowiek, utracili zdolność do syntezy kwasu askorbinowego, ze względu na brak odpowiednich enzymów. W związku z tym człowiek MUSI dostarczać tę witaminę do organizmu wraz z pożywieniem. To jedyna droga, aby uzupełnić jej poziom w organizmie.

Funkcje witaminy C

Jedną z najważniejszych funkcji witaminy C jest udział w syntezie i metabolizmie niezbędnych do życia aminokwasów takich jak tyrozyna, prolina, tryptofan, lizyna czy karnityna. Umożliwia także przekształcanie cholesterolu w kwasy żółciowe, dzięki czemu przyczynia się do obniżenia jego poziomu. Dodatkowo kwas askorbinowy ma silne działanie antyoksydacyjne, przez co chroni nasz organizm przed destruktywnym działaniem toksyn, wolnych rodników i zanieczyszczeń środowiska.

Witamina C jest kofaktorem dla żelaza w procesie syntezy kolagenu. Oznacza to, że bez udziału kwasu askorbinowego nie ma możliwości powstawania kolagenu [1-3].

REKLAMA
REKLAMA

Jakie są skutki niedoboru witaminy C?

Najpoważniejszym skutkiem niedoboru witaminy C jest szkorbut. Choć choroba ta w krajach rozwiniętych niemal już nie występuje, to zapisała się na kartach historii, zwłaszcza podczas dalekich wypraw morskich. Pokonała ona bowiem rzeszę marynarzy, udających się w odległe rejsy transoceaniczne, a jej przyczyna długo nie była jasna. Sam szkorbut objawia się głównie samoistnymi krwawieniami, przede wszystkim z dziąseł, oraz trudno gojącymi się ranami. Niedobory witaminy C mogą spowodować także stany zapalne dziąseł oraz wybroczyny na skórze [1,4]. (Czytaj także: Witamina C – wszystko co musisz o niej wiedzieć)

Źródła w pożywieniu

Najbogatszym źródłem kwasu askorbinowego są owoce i warzywa. Odpowiednio zbilansowana dieta jest w stanie w pełni zapewnić pełne zapotrzebowanie na tę witaminę.

Największą zawartość znajdziemy w owocach cytrusowych, truskawkach, czerwonej i zielonej papryce, pomidorach, brokułach czy brukselkach.

Ze względu na to, że witamina C rozkłada się pod wpływem wysokich temperatur, bardzo istotne jest to, aby pamiętać o 5 porcjach świeżych warzyw lub owoców dziennie [1,5].

Ile witaminy C dziennie powinniśmy spożywać?

Wybierając odpowiedni lek z witaminą C, należy oszacować swoje zapotrzebowanie. Średnie dzienne zapotrzebowanie u poszczególnych grup pacjentów wygląda następująco:

  • dzieci do 3. roku życia: 40 mg;
  • dzieci od 4. do 12. roku życia: 50 mg;
  • dzieci od 12. do 18. roku życia: 65-75 mg;
  • dorośli mężczyźni: 90 mg;
  • dorosłe kobiety: 75 mg;
  • kobiety ciężarne: 85 mg;
  • kobiety karmiące piersią: 120 mg.

W trakcie infekcji zapotrzebowanie organizmu na witaminę C znacznie wzrasta. Chociaż związek ten może być magazynowany „na zapas” w leukocytach, to w trakcie trwania infekcji jest on bardzo szybko zużywany. Niezbędne jest zatem jego stałe dostarczanie do organizmu. Co więcej, osoby o zwiększonej aktywności fizycznej, dużej ekspozycji na stres oraz cierpiące na choroby przewlekłe również mają większe zapotrzebowanie na tę witaminę. Kwas askorbinowy w większej ilości powinny przyjmować także kobiety w ciąży i karmiące piersią, a także osoby palące papierosy i spożywające duże ilości alkoholu [1,6].

Przedawkowanie witaminy C – czy nadmiar witaminy C jest szkodliwy?

Pacjenci w trakcie przeziębienie czy grypy często stosują jednorazowo 1000 mg, czyli uderzeniową dawkę witaminy C. Warto jednak mieć na uwadze, że maksymalna dzienna dawka witaminy C nie powinna przekraczać 1000 mg. Należy także pamiętać, że długotrwała suplementacja kwasem askorbinowym może powodować odkładanie kamieni nerkowych lub zaburzenia żołądkowo-jelitowe [1,6].

Wykorzystanie w medycynie

Przeziębienie

Twierdzenie, jakoby wit. C miałaby stymulować naszą odporność, obiegło już cały świat. Słusznie — teza ta została potwierdzona licznymi badaniami. Chociaż nie trudno znaleźć przeciwników tej teorii, to ilość publikacji naukowych potwierdzających korzystny wpływ kwasu askorbinowego na układ immunologiczny jest przeważająca. Witamina ta wywiera wpływ na wrodzoną i nabytą odporność organizmu. Ma zdolność zwiększania aktywności makrofagów, granulocytów oraz limfocytów T — komórek, biorących udział w reakcji obronnej naszego organizmu. Co więcej, kwas askorbinowy zmniejsza wytwarzanie cytokin prozapalnych. Dzięki takim właściwościom witamina ta skraca czas trwania objawów przeziębienia (katar i kaszel), a także redukuje stopień ich nasilenia. Dodatkowo regularna suplementacja kwasem askorbinowym u osób szczególnie narażonych na jej niedobory — u osób aktywnych fizycznie lub poddanych ciągłemu stresowi — zmniejsza ryzyko rozwoju infekcji górnych dróg oddechowych [8].

Choroby nowotworowe

Działanie antyoksydacyjne witaminy C skłoniło świat naukowy do rozpoczęcia badań nad ustaleniem potencjalnego działania przeciwnowotworowego kwasu askorbinowego. Początkowo sprawdzano wpływ witaminy na komórki rakowe in vitro. Jednak dalsze ustalenia nie pozwoliły jednoznacznie określić wpływu na terapię nowotworową. Przy dzisiejszym stanie wiedzy należy trzymać się konwencjonalnych terapii, ponieważ bardzo popularne wlewy ultradawek witaminy C mogą powodować zaostrzenie choroby [1,2].

Lewoskrętna witamina C? Rozwiewamy wątpliwości

O lewoskrętnej wit. C można znaleźć obszerne artykuły na paramedycznych stronach internetowych. Jest ona opisywana jako ta lepsza wersja „zwykłej” witaminy. Jest to nieprawdziwa, a wręcz szkodliwa dla nieświadomych pacjentów informacja.  Jej zadaniem jest wyłącznie wyciągnięcie pieniędzy z naszych portfeli, bowiem „lewoskrętna witamina C” potrafi kosztować naprawdę majątek. Kwas askorbinowy występuje w postaci dwóch izomerów: kwasu L(+)-askorbinowego oraz D(-)-askorbinowego. Litera L oraz D nie mają nic wspólnego z kierunek skręcania światła spolaryzowanego. Oznaczają one natomiast położenie podstawnika przy ostatnim chiralnym atomie węgla. Interpretowanie litery „L” na początku nazwy jako kierunek skręcania światła jest błędne. Tymczasem znaki „+” i „-” w nawiasach rzeczywiście dotyczą skręcania światła. ”+” oznacza skręcanie światła w prawo, zaś „-” w lewo. Niemniej, forma D(-)-askorbinowego jest nieaktywna biologicznie, mówiąc kolokwialnie, nie działa.

Aktywna forma to kwas L(+)-askorbinowy — jak widać po symbolu w nawiasie, skręca ona światło spolaryzowane w prawo. Wniosek z tego jest prosty: kwas askorbinowy o prozdrowotnym działaniu na nasz organizm jest wyłącznie prawoskrętny [7,8].

Jaki preparat z witaminą C będzie najlepszy? Lek czy suplement?

Ilość dostępnych preparatów z witaminą C na rynku może przyprawić o zawrót głowy. Niemniej, ich mnogość może mieć także pewne zalety. Jedną z nich jest możliwość wyboru. Na aptecznych półkach warto zatem szukać produktów o statusie leku, nie zaś suplementu diety. Lek gwarantuje jakość i bezpieczeństwo, w odróżnieniu od wszelkich suplementów, które nie podlegają żadnym rygorystycznym badaniom przed wprowadzeniem ich na rynek. Dlatego staraj się wybierać witaminę C lek, a nie suplement diety.

Wybierając odpowiedni produkt, warto także sprawdzić jego dawkę, gdyż, tak jak wspomniano powyżej, pacjenci mogą mieć różne zapotrzebowanie. Poniżej znajduje się lista leków z witaminą C, które obecnie są dostępne na rynku. (Czytaj także: Suplement diety czy lek? Zanim zdecydujesz, poznaj różnice)

Lepsza naturalna czy syntetyczna witamina C?

Każdy lek z dopiskiem „naturalny” zyskuje w naszych oczach. Niemniej, warto sobie uzmysłowić, że pod względem chemicznym witamina C zsyntetyzowana w laboratorium jest tożsama z wit. C wyekstrahowaną z np. owoców dzikiej róży. Gdy przyjmujemy tabletkę z kwasem askorbinowym, nasz organizm nie potrafi rozróżnić, skąd on pochodzi. Całe szczęście! To po prostu nie ma znaczenia. Naturalny kwas askorbinowy wykazuje identyczną skuteczność terapeutyczną jak ten wytworzony syntetycznie. Warto jednak zaznaczyć, że witamina ta dostarczana do organizmu w trakcie spożywania surowych owoców lub warzyw jest znacznie lepiej przyswajalna niż ta z tabletek [7,8].

Jakie leki z witaminą C są dostępne na rynku?

Witamina C w formie leku może występować w różnych postaciach: kroplach, tabletkach doustnych, czy tabletkach musujących. Obecny rynek jest bogaty w różne postaci leków z kwasem askorbinowym. Przedstawiono je poniżej.

Tabletki musujące:

  • Ascorvita, 1 tabletka musująca zawiera 1000 mg witaminy C.

Krople doustne:

  • DropiCe, 1 kropla zawiera 5 mg witaminy C;
  • Ibuvit C, 1 kropla zawiera 5 mg witaminy C;
  • Juvit C, 1 kropla zawiera 5 mg witaminy C;
  • Cebion, 1 kropla zawiera 5 mg witaminy C.

Kapsułki:

  • Vitamina C Synteza, 1 kapsułka zawiera 500 mg witaminy C;
  • Rutinoscorbin Witamina C Forte, 1 kapsułka o przedłużonym uwalnianiu zawiera 500 mg witaminy C.

Tabletki:

  • Witamina C monovitan, 1 tabletka drażowana zawiera 100 mg lub 200 mg witaminy C;
  • Witamina C Herbapol, 1 tabletka drażowana zawiera 100 mg lub 200 mg witaminy C;
  • Vitaminum C Teva, 1 tabletka powlekana zawiera 200 mg witaminy C [9].

Mam nadzieję, że dzięki mojemu artykułowi wybór najlepszej witaminy C nie będzie już problemem.