Jak działają okulary przeciw chorobie lokomocyjnej?

Okulary na chorobę lokomocyjną to specjalne okulary bez soczewek, które wyposażone są w cztery okrągłe obręcze wypełnione kolorowym płynem – zazwyczaj niebieskim lub czerwonym [1,2]. Gdy pojazd porusza się, unosi, opada lub skręca, płyn w obręczach również się przemieszcza, tworząc sztuczny horyzont w polu widzenia użytkownika [3]. Producenci twierdzą, że ten mechanizm pomaga zrównoważyć informacje docierające do mózgu, eliminując konflikt sensoryczny odpowiedzialny za objawy choroby lokomocyjnej.

Instrukcje użytkowania są stosunkowo proste – okulary lokomocyjne należy założyć przy pierwszych objawach choroby ruchu i nosić przez około 10-15 minut, aż do ustąpienia dolegliwości [4]. Niektóre osoby stosują je również profilaktycznie, zakładając przed rozpoczęciem podróży. Teoria stojąca za tym rozwiązaniem opiera się na tym, że mózg otrzymuje bardziej “harmonijny” zestaw sygnałów, co ma zmniejszać objawy choroby lokomocyjnej.

Jakie są różne typy okularów lokomocyjnych?

Na rynku dostępne są głównie dwa typy okularów przeciw chorobie lokomocyjnej. Najpopularniejsze to okulary z płynem w obręczach, dostępne w różnych cenach [5]. Drugi typ to okulary Xpand z migającymi diodami LED, które mają równoważyć konflikt między wzrokiem a systemem równowagi za pomocą stroboskopowych błysków światła [3].

Okulary Xpand wymagają jednak szczególnej ostrożności – nie powinny ich używać osoby z epilepsją, migreną, jaskrą czy kobiety w ciąży, ponieważ migające światło może powodować problemy [3]. Również osoby przyjmujące określone leki powinny unikać tego typu okularów.

Dlaczego powstaje choroba lokomocyjna?

Aby zrozumieć, jak działają okulary choroba lokomocyjna, warto najpierw wyjaśnić mechanizm powstawania tej dolegliwości. Choroba lokomocyjna występuje, gdy mózg otrzymuje sprzeczne sygnały od różnych części ciała odpowiedzialnych za odbieranie ruchu [1]. Oczy rejestrują ruch, obserwując mijające obiekty, podczas gdy ucho wewnętrzne i receptory w mięśniach oraz stawach sygnalizują, że ciało pozostaje w bezruchu – na przykład podczas siedzenia w samochodzie.

Ten konflikt informacyjny sprawia, że mózg nie może prawidłowo przetworzyć otrzymanych sygnałów, co prowadzi do charakterystycznych objawów takich jak nudności, zawroty głowy czy wymioty [3]. Choroba lokomocyjna może wystąpić podczas podróży każdym środkiem transportu – samochodem, łodzią, samolotem, pociągiem, a także podczas korzystania z gier wirtualnej rzeczywistości czy przejażdżek w wesołym miasteczku. Niektórzy ludzie są bardziej narażeni na ten problem – dzieci w wieku 2-12 lat chorują częściej niż dorośli, podobnie jak kobiety, osoby pochodzenia azjatyckiego i te z rodzinną skłonnością do choroby lokomocyjnej [1].

Czy opinie okularów na chorobę lokomocyjną potwierdzają ich skuteczność?

Okulary na chorobę lokomocyjną – opinie użytkowników są mocno podzielone. Niektórzy użytkownicy w mediach społecznościowych twierdzą, że te akcesoria to prawdziwy przełom [2]. Użytkownicy raportowali, że okulary działają również w samolocie i są skuteczne zarówno dla dorosłych, jak i dzieci. Jednak nie wszyscy są równie entuzjastyczni. Część recenzentów twierdzi, że okulary przyniosły jedynie łagodną ulgę, podczas gdy inni stwierdzają, że w ogóle nie działały [2]. 

Co mówi nauka o skuteczności tych okularów?

Niestety, badania naukowe nie potwierdzają spektakularnych twierdzeń producentów. Choć strona internetowa producenta pewnych okularów twierdzi, że ich okulary wyleczą do 95% przypadków choroby lokomocyjnej, nie ma opublikowanych badań naukowych, które weryfikowałyby te wyniki [3]. Jedno z niewielu dostępnych badań, opublikowane w czasopiśmie “Displays”, porównywało prawdziwe okulary z płynem z “fałszywymi” okularami bez płynu i grupą kontrolną bez okularów.

Wyniki były zaskakujące – prawdziwe okulary z “sztucznym horyzontem” nie działały lepiej niż fałszywe okulary bez płynu [5]. Jednak oba typy okularów działały lepiej niż brak okularów w ogóle, co sugeruje, że efekt może wynikać z ograniczenia widzenia peryferyjnego lub efektu placebo. Tom Stoffregen, profesor kinezjologii z Uniwersytetu Minnesota, który bada chorobę lokomocyjną, wyjaśnia: “Ogólnie rzecz biorąc, jeśli wyeliminujesz widzenie peryferyjne, ludzie rzadziej chorują.”

Jakie są alternatywy dla okularów lokomocyjnych?

Jeśli okulary przeciw chorobie lokomocyjnej nie wydają się idealnym rozwiązaniem, istnieje wiele innych sprawdzonych metod radzenia sobie z chorobą lokomocyjną. Eksperci zalecają przede wszystkim patrzenie na prawdziwy horyzont, unikanie korzystania z telefonu podczas podróży oraz spożywanie imbiru [5]. Dr Elizabeth Ko z UCLA Health Integrative Medicine Collaborative podkreśla, że picie dużej ilości wody i unikanie tłustych, pikantnych lub kwaśnych potraw, które mogą drażnić żołądek, również może pomóc.

Skuteczne mogą być również leki dostępne bez recepty, takie jak antyhistaminiki (np. lek Aviomarin). Ważne jest jednak, aby te leki przyjmować 30-60 minut przed planowaną podróżą. Niektóre z nich mogą powodować senność, dlatego nie należy prowadzić pojazdu po ich zażyciu.

Gdzie najlepiej usiąść podczas podróży?

Wybór odpowiedniego miejsca w pojeździe może znacząco wpłynąć na nasilenie objawów choroby lokomocyjnej. Eksperci zalecają konkretne miejsca w zależności od środka transportu: w łodzi najlepiej usiąść w środkowej części na górnym pokładzie, w autobusie wybrać miejsce przy oknie, w samochodzie zająć przedni fotel pasażera [1]. W przypadku statku wycieczkowego warto zarezerwować kabinę w przedniej lub środkowej części statku, najlepiej na niższym poziomie, bliżej wody. W samolocie najlepsze są miejsca w sekcji przy skrzydłach, a w pociągu – miejsce przy oknie zwrócone w kierunku jazdy.

Te zalecenia opierają się na tym, że miejsca te zapewniają lepszą stabilność i mniejsze odczuwanie ruchu pojazdu. Ważne jest również, aby zawsze siedzieć twarzą w kierunku jazdy i unikać czytania czy oglądania ekranów podczas podróży.

Czy warto kupić okulary na chorobę lokomocyjną?

Decyzja o zakupie okularów na chorobę lokomocyjną zależy od indywidualnych potrzeb i oczekiwań. Nawet jeśli ich skuteczność wynika z efektu placebo lub ograniczenia widzenia peryferyjnego, dla niektórych osób mogą stanowić pomocne uzupełnienie innych metod radzenia sobie z chorobą lokomocyjną. Najważniejsze jest jednak realistyczne podejście do oczekiwań – to nie jest cudowny lek, ale może być jednym z elementów kompleksowej strategii walki z tym uciążliwym problemem.