Maści na katar dla dzieci – kiedy warto po nie sięgnąć?

Maści na katar to preparaty stosowane zewnętrznie, które pomagają złagodzić dolegliwości związane z nieżytem nosa u najmłodszych. Dzięki odpowiednio dobranym składnikom mogą nawilżać, regenerować i chronić delikatną skórę wokół nosa, która u dzieci łatwo ulega podrażnieniom. Niektóre maści mają również właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne, co może wspierać naturalne procesy obronne organizmu w okresie infekcji. Ich delikatne działanie sprawia, że są uznawane za jedną z bezpieczniejszych metod łagodzenia objawów kataru, szczególnie u maluchów, u których wiele leków nie może być jeszcze stosowanych.^1,2

W przypadku kataru u dzieci często sięga się po preparaty takie jak łagodne maści majerankowe działające kojąco i przeciwzapalnie, produkty z olejkami eterycznymi zapewniające uczucie świeżości, a także maści ochronno-regenerujące, które pielęgnują podrażnioną skórę pod nosem oraz wspierają regenerację nabłonka. Każdy z tych typów produktów może sprawdzić się w nieco innych sytuacjach, dlatego warto dopasować wybór do wieku dziecka, nasilenia objawów oraz indywidualnej wrażliwości skóry. Odpowiednio dobrana maść potrafi znacznie poprawić komfort malucha, ułatwić oddychanie w nocy i przyspieszyć regenerację skóry w czasie przeziębienia.

Jak działa maść na katar?

Maści na katar działają na kilka sposobów, w zależności od składu. Preparaty z wyciągiem z majeranku (tzw. maści majerankowe) nawilżają i chronią skórę wokół nosa, wykazując łagodne działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Ich główną rolą jest ochrona skóry przed podrażnieniem i pękaniem, co jest szczególnie ważne u małych dzieci, u których częste wycieranie nosa może prowadzić do bolesnych ran.³

Produkty zawierające olejki eteryczne, np. mentol, kamforę i olejek eukaliptusowy działają inaczej – pobudzają receptory zimna w nosie (receptory TRPM8), co wywołuje subiektywne uczucie lepszego oddychania, nawet gdy obiektywne pomiary nie wykazują zmian w drożności dróg oddechowych. Innymi słowy, nos może być nadal zatkany, ale dziecko czuje się lepiej i łatwiej mu oddychać. To zjawisko jest dobrze udokumentowane w badaniach naukowych.⁴

Badania kliniczne potwierdzają, że maści z mentolem mogą poprawiać jakość snu u dzieci z przeziębieniem, choć nie zmieniają rzeczywistej drożności dróg oddechowych. Ich działanie polega głównie na pobudzaniu receptorów zmysłowych, dzięki czemu pacjent czuje się lepiej i może spokojniej spać. To z kolei wspiera proces zdrowienia, ponieważ odpoczynek jest kluczowy dla regeneracji organizmu podczas choroby.^5,4

Jakie maści na katar są dostępne w aptekach?

W polskich aptekach dostępnych jest kilka rodzajów maści na katar – od tradycyjnych preparatów majerankowych po produkty z olejkami eterycznymi. Każdy z nich ma swoje zalety i ograniczenia, dlatego warto poznać ich charakterystykę, aby wybrać preparat najlepiej dopasowany do potrzeb i wieku dziecka. Poniżej przedstawiamy przegląd najpopularniejszych preparatów dostępnych na rynku.

Maści majerankowe

Maści majerankowe to klasyczne preparaty stosowane pod nos w czasie kataru. Zawarty w nich wyciąg z ziela majeranku wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, a także łagodzi zaczerwienienie i suchość skóry.

Maść majerankowa Aflofarm, maść

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera wyciąg z ziela majeranku o właściwościach przeciwzapalnych i antyseptycznych;
• zwiększa drożność przewodów nosowych;
• zmniejsza stan zapalny skóry i błony śluzowej nosa;
• stosowana pomocniczo przy katarze;
• łagodzi suchość, zaczerwienienie i drobne pęknięcia skóry;
• może być stosowana od 1. roku życia;
• dostępna w opakowaniach po 10 g.

Maść nakłada się cienką warstwą na skórę wokół nozdrzy 2-4 razy dziennie. Nie wolno jej wprowadzać do wnętrza nosa, ponieważ podłoże wazelinowe może zaburzać naturalną pracę rzęsek oczyszczających śluzówkę. Preparat nadaje się do stosowania u dzieci powyżej 1. roku życia, ale u maluchów do 3 lat warto skonsultować się z lekarzem. W aptekach dostępne są także inne maści majerankowe, np. Hasco-Lek, Amara czy Apteo Med, jednakże wszystkie będą miały zbliżony skład i działanie, a główne różnice będą wynikały z producenta oraz ceny.

Maści i żele z olejkami eterycznymi

Preparaty te mogą zawierać różne olejki eteryczne, takie jak np. eukaliptusowy, miętowy, terpentynowy, lawendowy oraz mentol czy kamforę. Składniki te dają przede wszystkim uczucie łatwiejszego oddychania, ponieważ pobudzają receptory zimna, co wywołuje wrażenie „chłodu” i świeżości. Wiele z nich działa również delikatnie rozgrzewająco, co poprawia komfort oddychania, szczególnie w nocy, oraz pomaga łagodzić uczucie zatkanego nosa. Takie maści nie są stosowane pod nos, tylko wciera się je w klatkę piersiową, plecy lub szyję, a następnie wdycha parujące olejki. Preparaty te zazwyczaj przeznaczone są dla starszych dzieci, ponieważ u najmłodszych mogą podrażniać drogi oddechowe lub powodować nadmierny skurcz oskrzeli, choć dostępne są także delikatniejsze formuły opracowane specjalnie z myślą o młodszych dzieciach.

Vicks VapoRub, maść

O produkcie

• jest to lek dostępny bez recepty;
• zawiera mentol, kamforę, olejek eukaliptusowy i terpentynowy;
• łagodzi uczucie zatkanego nosa i kaszel dzięki działaniu aromatycznych składników;
• może być stosowany u dzieci od 5. roku życia;
• u dzieci w wieku 5-12 lat stosuje się pół łyżeczki maści 2-3 razy na dobę (maść należy wetrzeć w klatkę piersiową);
• dostępna w opakowania po 50 g i 100 g.

Depulol, żel

O produkcie

• jest to lek dostępny bez recepty;
• zawiera olejek eukaliptusowy, olejek rozmarynowy i balsam peruwiański;
• ułatwia oddychanie dzięki parującym olejkom eterycznym;
• należy stosować 2 razy na dobę (rano i wieczorem), wcierając niewielką ilość żelu w górne partie klatki piersiowej i pleców;
• do stosowania u dzieci powyżej 6. miesiąca życia;
• nie stosować na skórę twarzy ani pod nos;
• dostępny w opakowaniach po 20 g.

Aromactiv Baby, żel

O produkcie

• jest to kosmetyk;
• zawiera oleje roślinne (z pestek winogron, słonecznika, soi, awokado, moringi), oliwę z oliwek, glicerynę oraz wyciągi z owsa, rumianku i nagietka, pantenol i witaminę E;
• intensywnie nawilża i natłuszcza skórę, wspiera regenerację naskórka, łagodzi podrażnienia i zaczerwienienia oraz wzmacnia barierę ochronną skóry, poprawiając jej elastyczność i komfort;
• ma odświeżający zapach mięty, eukaliptusa i sosny – preparat pomaga dziecku się odprężyć i zasnąć;
• może być stosowany od 1. dnia życia;
• niewielką ilość żelu należy wmasować w klatkę piersiową dziecka;
• nie stosować u wcześniaków;
• dostępny w opakowaniach po 20 g.

Preparaty ochronne i regenerujące skórę pod nosem

To maści i kremy, które stosuje się głównie w celu regeneracji skóry podrażnionej przez częste wycieranie nosa. Zawierają takie substancje czynne, jak alantoina, D-pantenol, masło shea, gliceryna lub naturalne oleje. Ich zadaniem jest nawilżyć, natłuścić i przyspieszyć gojenie mikrouszkodzeń skóry. Mogą także pozytywnie wpływa na regenerację i odbudowę śluzówki nosa.

Nisita, maść

O produkcie

• jest to wyrób medyczny;
• zawiera chlorek sodu i wodorotlenek sodu;
• pomaga udrożnić nos oraz nawilża błonę śluzową nosa;
• ułatwia usunięcie wydzieliny za pomocą aspiratora do nosa;
• nie zawiera konserwantów;
• może być stosowany u dzieci i niemowląt;
• wprowadzić niewielką ilość maści do każdego otworu nosowego i delikatnie rozprowadzić poprzez masowanie boków nosa; stosować kilka razy dziennie, najlepiej także przed snem;
• dostępna w opakowaniach po 10 g.

Katarek, maść

O produkcie

• jest to wyrób medyczny;
• posiada prebiotyk Biolin P, a także wazelinę, oliwę z oliwek i olej z ogórecznika;
• nawilża śluzówkę nosa oraz pielęgnuje jego okolice;
• pomaga w odbudowie mikroflory bakteryjnej nosa;
• może być stosowany od 1. roku życia;
• należy stosować kilka razy dziennie w razie potrzeby;
• dostępna w opakowaniach po 15 g.

Rinozine, maść

O produkcie

• jest to kosmetyk;
• zawiera D-pantenol, kwas hialuronowy, witaminę A i hydrolizat proteinowy owsa zwyczajnego;
• przyspiesza gojenie się ran;
• przynosi ulgę podrażnionej i suchej skórze nosa, a także nawilża ją i odżywia;
• może być stosowany od 3. roku życia;
• stosować miejscowo na podrażnioną skórę nosa kilka razy dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 15 g.

Bepanthen Baby, maść

O produkcie

• jest to kosmetyk;
• zawiera pantenol, lanolinę, olej migdałowy, wosk pszczeli i delikatne emolienty;
• intensywnie nawilża, natłuszcza i wspiera regenerację podrażnionej skóry wokół nosa, łagodząc zaczerwienienie i suchość podczas kataru;
• tworzy lekką, oddychającą barierę ochronną, która zmniejsza kontakt skóry z czynnikami drażniącymi i zapobiega pękaniu naskórka;
• odpowiednia dla niemowląt od 1. dnia życia, w tym wcześniaków;
• stosować cienką warstwę na oczyszczoną skórę wokół nosa kilka razy dziennie, zwłaszcza przy nasilonym wycieraniu nosa;
• dostępna w opakowaniach po 30 g i 100 g.

Inne sposoby na złagodzenie kataru u dziecka

Oprócz maści na katar istnieje kilka sprawdzonych, niefarmakologicznych metod łagodzenia objawów, które można stosować równolegle z preparatami miejscowymi. Te metody są bezpieczne, skuteczne i nie wymagają przepisu lekarza:

• Nawilżanie powietrza – nawilżacz w pokoju dziecka pomaga utrzymać odpowiednią wilgotność błony śluzowej nosa i ułatwia oddychanie. Suche powietrze, szczególnie w sezonie grzewczym, może pogarszać objawy kataru i prowadzić do wysuszenia błony śluzowej. Pamiętaj o regularnym czyszczeniu nawilżacza zgodnie z instrukcją producenta, aby zapobiec rozwojowi pleśni i bakterii.
• Płukanie nosa solą fizjologiczną – regularne płukanie nosa (krople lub aspirator) pomaga mechanicznie usunąć wydzielinę i udrożnić nos. U niemowląt przed użyciem aspiratora warto zastosować kilka kropli soli fizjologicznej do każdego nozdrza, aby rozrzedzić wydzielinę i ułatwić jej usunięcie. Płukanie nosa można wykonywać kilka razy dziennie, szczególnie przed karmieniem i snem.
• Odpowiednie nawodnienie – zapewnienie dziecku odpowiedniej ilości płynów pomaga utrzymać prawidłową konsystencję wydzieliny nosowej i ułatwia jej usuwanie. U niemowląt karmionych piersią lub mlekiem modyfikowanym należy częściej proponować karmienie. Starsze dzieci mogą pić wodę, ciepłe herbatki ziołowe lub lekkie zupy. Unikaj napojów gazowanych i soków o wysokiej zawartości cukru.
• Unikanie podrażnień – unikaj ekspozycji dziecka na dym papierosowy (również bierne palenie), silne zapachy (perfumy, środki czystości) i inne czynniki drażniące, które mogą pogarszać objawy kataru. Regularne wietrzenie pomieszczeń (nawet w chłodne dni) pomaga zmniejszyć stężenie alergenów i poprawić jakość powietrza w domu.^6,7,8,9,10

Kiedy skonsultować się z lekarzem?

Choć katar u dzieci zazwyczaj mija samoistnie w ciągu 7-10 dni, w niektórych sytuacjach warto skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć poważniejsze infekcje lub powikłania:^1,11

• gorączka powyżej 38°C u niemowląt poniżej 3. miesiąca życia (zawsze wymaga pilnej konsultacji lekarskiej);
• gorączka utrzymująca się dłużej niż 3 dni lub powracająca po okresie poprawy (może wskazywać na infekcję bakteryjną);
• trudności w oddychaniu, świszczący oddech lub szybkie oddychanie (może wskazywać na zapalenie oskrzeli lub astmę);
• objawy odwodnienia: suche usta, brak łez podczas płaczu, zmniejszona ilość moczu (mniej niż 4 mokre pieluchy dziennie u niemowląt);
• katar trwający dłużej niż 10-14 dni bez poprawy (może wskazywać na zapalenie zatok lub alergię);
• ból ucha, wydzielina z ucha lub obrzęk wokół oka (może wskazywać na zapalenie ucha środkowego lub zatok);
• dziecko jest ospałe, drażliwe, odmawia jedzenia lub picia przez dłuższy czas.

W przypadku wątpliwości zawsze skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby upewnić się, że objawy nie wskazują na poważniejszą infekcję wymagającą leczenia antybiotykiem lub inną interwencję medyczną. Nie lekceważ objawów, które nasilają się mimo domowego leczenia.

Podsumowanie

Maści stosowane w czasie kataru mogą wyraźnie poprawić komfort dziecka, łagodząc podrażnienia skóry, nawilżając okolice nosa i wspierając łatwiejsze oddychanie. W zależności od potrzeb można sięgnąć po maści majerankowe, preparaty z olejkami eterycznymi lub kosmetyki ochronno-regenerujące, które pielęgnują skórę podrażnioną częstym wycieraniem. Warto dopasować produkt do wieku dziecka i rodzaju objawów oraz łączyć jego stosowanie z innymi metodami łagodzenia kataru, takimi jak nawilżanie powietrza i regularne oczyszczanie nosa. Jeśli jednak katar utrzymuje się długo, nasila lub towarzyszą mu niepokojące objawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem.