Czym są lifestyle drugs?    

Z terminem tym nie wiąże się żadna precyzyjna definicja ani kryteria pozwalające na wyodrębnienie określonej grupy leków. Jako „lifestyle drugs” określa się szereg substancji, których użycie nie wiąże się bezpośrednio z problemami zdrowotnymi. Ich zastosowanie ma na celu poprawę wyglądu, zdolności fizycznych, a także psychicznych (substancje uzależniające). W dziedzinie farmakologii i bioetyki toczą się liczne dyskusje na temat zasadności opracowywania takich leków. Pojęcia „lifestyle drugs” nie możemy wiązać z dziedziną medycyny, jaką jest medycyna stylu życia. Dziedzina ta określa wpływ stylu życia na zdrowie. Podpowiada jak wykorzystać metody niefarmakologiczne w leczeniu chorób cywilizacyjnych np. ćwiczenia fizyczne w cukrzycy, kontrola masy ciała w otyłości [1-3].

Lifestyle drugs — przykłady leków 

Alkohol uznawany jest za jedną z najstarszych substancji związanych ze stylem życia. Atropina (ze względu na zdolność do rozszerzania źrenic) znalazła zastosowanie jako środek upiększający. Natomiast pierwsze wzmianki o kokainie używanej przez Indian w Ameryce Południowej odnajdziemy w zapiskach Garcilaso de la Vega z 1609 roku. Wspominał on, że „zaspokaja głodnych, dodaje siły zmęczonym i wyczerpanym, a nieszczęśliwym pozwala zapomnieć o smutkach” [2]. Dopiero w 1884 roku kokaina została użyta jako pierwszy środek znieczulenia miejscowego. Wykorzystał ją Karl Koller, przyjaciel Zygmunta Freuda do znieczulenia rogówki oka [3]. Niestety dziś w dużej mierze powraca do stylu życia nie jako lek, a podstawa nielegalnego, wielomilionowego międzynarodowego przemysłu narkotykowego. Jednak punktem zwrotnym w erze nowoczesnych „lifestyle drugs” było odkrycie cytrynianu sildenafilu, czyli popularnej Viagry [1-3].

Do typowych przykładów leków używanych jako „lifestyle drugs” należą: 

1. MINOKSYDYL — lek stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Jego miejscowe aplikacje wykorzystuje się w leczeniu łysienia typu męskiego.
2. METYLOFENIDAT — lek stosowany u dzieci w leczeniu zespołu nadpobudliwości (ADHD). Jego działanie ma na celu zwiększenie zdolności skupienia uwagi. Lek zyskał popularność jako środek wspomagający możliwości poznawcze.
3. SILDENAFIL — wykorzystanie leku do zwiększenia potencji w sytuacji pełnego zdrowia, zamiast leczniczo w zaburzeniach erekcji.
4. ORLISTAT — lek hamujący wchłanianie tłuszczów. Został wykorzystany do redukcji masy ciała u osób, u których niewymagane jest jego zastosowanie ze względu na brak otyłości.
5. TOKSYNA BOTULINOWA — wykorzystanie substancji do celów kosmetycznych (zmarszczki, zmiany starzeniowe), zamiast w celach leczniczych, jak np. zniesienie przykurczy mięśni [1-3]. 

Zagrożenia wynikające ze stosowania leków związanych ze stylem życia

We współczesnym świecie wiele osób poszukuje bardzo uproszczonego podejścia do wielu kwestii, w tym do kwestii zdrowia. Większość ludzi jest niestety skłonna zaakceptować pigułkę jako odpowiedź na wszystkie życiowe problemy. Rosnący popyt na „lifestyle drugs” jest wynikiem reklamy (dostępnej w mediach 24 h/dobę), interesu przemysłu farmaceutycznego oraz niepewności współczesnego człowieka. Konsekwencje, jakie wiążą się z sugerowaniem wskazań i sprzedażą niektórych z tych produktów bez recepty mogą być rożnorodne. Z biegiem czasu leki mogą stać się środkami powszechnie stosowanymi i nadużywanymi [1,2] (czytaj także: 5 popularnych leków OTC, które powodują uzależnienie).