Leki na stłuszczenie wątroby: skuteczna terapia i dieta śródziemnomorska

Jakie są przyczyny stłuszczenia wątroby?

Choć dokładna patogeneza choroby nie została w pełni poznana, uważa się, że nagromadzenie tłuszczu w wątrobie może być powiązane z insulinoopornością. Dolegliwość ta nasila bowiem rozpad obwodowej tkanki tłuszczowej, a to prowadzi do nadmiernego napływu wolnych kwasów tłuszczowych do wątroby.

Insulinooporność spowalnia proces utleniania kwasów tłuszczowych, a także sprzyja akumulacji trójglicerydów. Poprawa wrażliwości komórek na insulinę jest więc kluczowa w leczeniu stłuszczenia wątroby.

Większość osób zmagających się z niealkoholowym stłuszczeniem wątroby boryka się jednocześnie z nadwagą lub zaburzeniem metabolicznym, np. nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca, podwyższonym poziomem cholesterolu, stanem przedcukrzycowym czy cukrzycą typu 2 [1]. 

Stłuszczenie wątroby – jak wpływa na organizm?

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że osoby, u których stwierdzono stłuszczenie wątroby, będą bardziej narażone na rozwój nadciśnienia tętniczego (dotyczy to nawet 32-46% spośród nich), a także wystąpienie podwyższonego stężenia cholesterolu we krwi (45-76%). 

Hiperlipidemia przebiega zwykle z podwyższonym stężeniem trójglicerydów, obniżonym stężeniem tzw. dobrego cholesterolu (frakcji HDL) i jednoczesnym prawidłowym lub podwyższonym poziomem „złego cholesterolu” (frakcji LDL). Stąd też tak ważne jest wykonywanie pełnego panelu lipidowego (lipidogramu) podczas badań kontrolnych [2].

W jaki sposób diagnozuje się stłuszczenie wątroby?

Rozpoznania dokonuje się nie tylko na podstawie dokładnego wywiadu dotyczącego chorób przewlekłych, przyjmowanych leków (np. metotreksat, amiodaron, kortykosteroidy), oceny czynników ryzyka (nadciśnienie tętnicze, stan przedcukrzycowy/cukrzyca, hiperlipidemia, otyłość). Kluczowe znaczenie mają także wyniki badań laboratoryjnych, a w szczególności próby wątrobowe (aktywność transaminaz wyższa niż 19 IU/l u kobiet oraz 30 IU/l u mężczyzn). Rutynowo zlecane jest także badanie obrazowe (USG jamy brzusznej), podczas którego obserwuje się cechy stłuszczenia wątroby [2].

Jak odwrócić stłuszczenie wątroby?

Zmiana stylu życia ma ogromne znaczenie w walce o zdrowie wątroby. Modyfikacjom powinna podlegać nie tylko dieta, ale również codzienna aktywność fizyczna. 

Bardzo ważne jest odstawienie alkoholu. Pomocne może okazać się wprowadzenie diety śródziemnomorskiej polegającej m.in. na ograniczeniu spożywania tłuszczów pochodzenia zwierzęcego na korzyść tłuszczów roślinnych (np. oliwy z oliwek, oleju rzepakowego), zwiększeniu spożywania warzyw i owoców, roślin strączkowych oraz produktów zbożowych. Należy również oczywiście pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu [1, 2].

Jak leczyć stłuszczenie wątroby?

Leczenie stłuszczenia wątroby powinno być skoncentrowane na uregulowaniu masy ciała, a także “wyrównaniu” zespołów metabolicznych, z którymi może zmagać się dana osoba (np. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, hiperlipidemia). 

Zmiany trybu życia oraz wprowadzenie skutecznych leków na stłuszczenie wątroby może pomóc odwrócić zmiany chorobowe. Część leków na stłuszczenie wątroby można dostać w aptekach bez recepty.

Stłuszczenie wątroby a sylimaryna

Substancją, która może wspomóc redukcję transaminaz wątrobowych jest sylimaryna (Sylimarol, Silimax, Lagosa, Lipocynar). Korzystny wpływ na wątrobę przypisuje się działaniu antyoksydacyjnemu, przeciwzapalnemu oraz zapobiegającego włóknieniu narządu. Sylimaryna uszczelnia i stabilizuje błony komórkowe hepatocytów, a to chroni komórki wątroby przed czynnikami toksycznymi [3].

Sylimarol 70 mg, tabletki drażowane

O produkcie

• zarejestrowany jako lek dostępny bez recepty;
• tabletki zawierają wysoką dawkę standaryzowanych wyciągów z ostropestu plamistego (100 mg), odpowiadającą nie mniej niż 77 mg sylimaryny;
• lek zawiera składniki aktywne o udowodnionym wpływie na regenerację wątroby;
• nie stwierdzono interakcji z innymi lekami;
• lek przeznaczony jest wyłącznie dla osób dorosłych;
• dawkowanie: 1 tabletka 3 razy na dobę po posiłku;
• lek należy przyjmować systematycznie przez 2-4 tygodnie;
• ze względu na brak badań na kobietach w ciąży oraz karmiących piersią nie zaleca się podawania go w tym okresie;
• lek może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym łagodne działanie przeczyszczające;
• dostępny także w dawce 35 mg;
• dostępny w opakowaniach po 30 tabletek.

Lipocynar, tabletki powlekane

O produkcie

• produkt leczniczy;
• zawiera wyciągi z ostropestu plamistego (28,6 mg – co najmniej 20 mg sylimaryny) i ziela karczocha (140 mg);
• wskazany w stanach po toksycznych uszkodzeniach wątroby oraz wspomagająco przy zaburzeniach jej czynności;
• stosowany również przy podwyższonym poziomie cholesterolu i trójglicerydów;
• może być stosowany od 12. roku życia;
• dawkowanie wynosi 2 tabletki 3 razy dziennie;
• lek może być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią jedynie po uprzedniej konsultacji z lekarzem;
• dawniej znany pod nazwą Sylicynar;
• dostępny w opakowaniach po 30 i 60 tabletek.

Czy fosfolipidy są pomocne przy stłuszczeniu wątroby?

Fosfolipidy z nasion soi (EPL – Phospolipidum essentiale) są stosowane w celu regeneracji wątroby uszkodzonej m.in. działaniem substancji toksycznych, niewłaściwą dietą lub stanem zapalnym narządu. 

Wykazano, że zmiana nawyków żywieniowych, wprowadzenie umiarkowanej aktywności fizycznej oraz zażywanie leków zawierających fosfolipidy sojowe (Essentiale forte, Essentiale Max, Esseliv forte, Esseliv Max) w przebiegu niealkoholowego stłuszczenia wątroby wspomaga regenerację narządu, normalizuje jego rozmiary (w przypadku powiększenia wątroby, czyli hepatomegalii) oraz przyczynia się do redukcji poziomu transaminaz. Fosfolipidy sojowe hamują syntezę kolagenu w narządzie, a to przeciwdziała procesom włóknienia wątroby [4].

Essentiale forte, kapsułki

O produkcie

• zawiera składniki o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej (300 mg fosfolipidów z nasion soi w 1 kapsułce);
• rejestracja produktu jako lek gwarantuje wysoką jakość produktu;
• długość leczenia nie jest ograniczona;
• duże kapsułki mogą być trudne do połknięcia dla niektórych pacjentów;
• może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi;
• nie zaleca się stosować w trakcie ciąży oraz karmienia piersią;
• nie wolno stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• ze względu na zawartość oleju sojowego może powodować reakcje alergiczne;
• produkt nie jest wegański; kapsułki zawierają żelatynę;
• lek wspomaga regenerację komórek wątroby i chroni przed działaniem toksyn;
• dostępny w opakowaniach po 50 i 90 kapsułek.

Leczenie stłuszczenia wątroby witaminą E

Co ciekawe, słabsze efekty obserwuje się u osób stosujących podstawowe leczenie (dieta, ruch, rezygnacja z alkoholu) oraz dodatkowo wysokie dawki witaminy E, rzędu 800 IU (lek pierwszego wyboru w leczeniu stłuszczenia wątroby bez towarzyszącej cukrzycy). Na polskim rynku aptecznym dostępne są zarówno preparaty bez recepty (np. Vitaminum E Medana), jak i wydawane z przepisu lekarza.

Preparaty tego typu poprawiają co prawda parametry histologiczne i biochemiczne wątroby, jednak pozostają bez wpływu na włóknienie narządu (w przeciwieństwie do fosfolipidów sojowych). Ponadto długotrwałe zażywanie wysokich dawek witaminy E może sprzyjać rozwojowi chorób sercowo-naczyniowych oraz raka prostaty [4, 5]. Leczenie powinno więc odbywać się pod ścisłą kontrolą specjalisty.

Podsumowanie

Stłuszczenie wątroby jest schorzeniem ściśle związanym z zaburzeniami metabolicznymi, dlatego podstawą postępowania pozostają zmiana stylu życia, redukcja masy ciała oraz regularna aktywność fizyczna. Wspomagająco można sięgać po preparaty dostępne bez recepty, zawierające m.in. sylimarynę (np. Sylimarol, Lagosa), fosfolipidy sojowe (np. Essentiale forte) czy inne składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie wątroby. Należy jednak pamiętać, że suplementy i leki bez recepty nie zastępują leczenia przyczynowego oraz kontroli chorób współistniejących, takich jak cukrzyca, otyłość czy zaburzenia lipidowe. Regularne badania i konsultacje lekarskie pozwalają monitorować stan wątroby i ograniczyć ryzyko rozwoju jej włóknienia.