Grypa a przeziębienie – czym się różnią?

Grypa to choroba wywoływana przez wirusy grypy typu A, B i C, rozprzestrzeniająca się drogą kropelkową (podczas mówienia, kaszlu, kichania). Choć różni się od przeziębienia przebiegiem i możliwymi powikłaniami, oba rodzaje infekcji są często mylone, a terminy “grypa” i “przeziębienie” bywają używane zamiennie. Co różni te dwie choroby? Czym charakteryzuje się grypa, a czym przeziębienie?

Grypa ma gwałtowny początek i cięższy przebieg — jej objawy to wysoka gorączka, dreszcze, silne bóle głowy, osłabienie, zmęczenie, kaszel i ból gardła. Przeziębienie natomiast, wywoływane przez rinowirusy, koronawirusy lub wirusy RSV, rozwija się stopniowo i przebiega łagodniej. Zakażenie wirusem RSV może mieć ciężki przebieg, zwłaszcza u niemowląt, małych dzieci oraz osób po 60. roku życia. Typowe objawy przeziębienia obejmują zatkany nos i katar, ból gardła i lekki kaszel. Gorączka pojawia się rzadko [1].

Jakie są powikłania po grypie?

Należy pamiętać, że grypa może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, a także zapalenie mięśnia sercowego oraz inne choroby układu oddechowego. Jeśli nie wystąpią powikłania, infekcja trwa zwykle około 7 dni, natomiast kaszel, osłabienie organizmu i gorsze samopoczucie mogą utrzymywać się nawet kilka tygodni.

Przeziębienie wiąże się z niższym ryzykiem powikłań, choć czasami może prowadzić m.in. do zapalenia ucha środkowego lub zatok. Skoro wiemy już, jakie mogą być powikłania po grypie, to czy istnieją skuteczne środki prewencji? Kiedy najlepiej zaszczepić się na grypę? Jakie są szczepionki na grypę dla dorosłych [1]?

Czy warto szczepić się na grypę?

Szczepionka na przeziębienie nie istnieje, ponieważ jest ono wywoływane przez różne wirusy. Na część z nich istnieją szczepionki. Dostępne są szczepionki przeciw wirusowi RSV: Arexvy oraz Abrysvo. W przypadku grypy natomiast możemy się chronić, przyjmując szczepionkę, która skutecznie chroni przed tym wirusem. Jak często i kiedy wykonać szczepienie na grypę?  Warto pamiętać, że szczepienie przeciw grypie należy powtarzać co roku, ponieważ wirus grypy podlega mutacjom. W związku z tym producenci szczepionek dostosowują skład preparatów do najnowszych szczepów wirusa, zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Kiedy zaszczepić się na grypę?

Pojawia się zatem pytanie, kiedy szczepienie na grypę jest najrozsądniejsze? Kiedy się zaszczepić, żeby być już chronionym w okresie zachorowań? Szczepienie przeciwko grypie jest zalecane dzieciom od 6. miesiąca życia, a także dorosłym, a szczególnie:

• osobom powyżej 65. roku życia;
• zmagającym się z chorobami przewlekłymi serca, płuc, nerek, wątroby;
• cukrzykom;
• kobietom w ciąży;
• personelowi medycznemu;
• osobom przebywającym w domach opieki, zakładach opiekuńczo-leczniczych i innych miejscach zamkniętych, w których może łatwo dojść do epidemii grypy [1-3,7].

Szczepienie najlepiej przeprowadzić w okresie od września do listopada, przed szczytem zachorowań. Odporność po szczepieniu przeciw grypie rozwija się w ciągu 2-3 tygodni i trwa około 6-12 miesięcy. Ważne jest, aby szczepienie było wykonywane wtedy, gdy organizm jest zdrowy, a nie w czasie trwającej infekcji [1-3].

Jakie są dostępne szczepionki na grypę w sezonie 2025/2026?

Jeśli chodzi o szczepionki na grypę w 2025 roku, to na rynku dostępne są obecnie trzy produkty: Vaxigrip Tetra, Influvac Tetra oraz Efluelda Tetra. Wszystkie są inaktywowane, co oznacza, że nie zawierają żywego wirusa, ale jest to wystarczające do tego, aby pobudzić układ odpornościowy do wytworzenia odpowiednich przeciwciał. Czym różnią się szczepionki na grypę stosowane w 2025 roku?

Szczepionki na grypę w 2025 – najważniejsze cechy

Vaxigrip Tetra to szczepionka inaktywowana i rozszczepiona (split), co oznacza, że zawiera częściowo zniszczone wirusy grypy, a nie całą postać nieżywego patogenu. Jeśli chodzi o Influvac Tetra to jest to szczepionka inaktywowana i podjednostkowa (sub-unit), czyli zawiera jedynie fragmenty zabitego wirusa, a nie całą jego strukturę. Zarówno Vaxigrip Tetra, jak i Influvac Tetra są szczepionkami czterowalentnymi, a to oznacza, że chronią przed czterema szczepami wirusa grypy: dwa typu A oraz dwa typy B. Czym najlepiej zaszczepić się przeciwko grypie w 2025? Która szczepionka na grypę dla dorosłych jest lepsza?

Którą szczepionkę na grypę dla dorosłych wybrać?

Wielu pacjentów zastanawia się, która szczepionka jest lepsza — Infuvac czy Vaxigrip. Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ oba preparaty wykazują wysoką skuteczność w zapobieganiu grypie i są bezpieczne. Kluczowa różnica między nimi polega na technologii produkcji. Wybór jest uzależniony od indywidualnych potrzeb pacjenta, dostępności szczepionki i zaleceń lekarza. W praktyce, różnice w skuteczności są minimalne, a najważniejsze jest regularne szczepienie. A co z trzecim rodzajem szczepionki na grypę dla dorosłych, czyli Efluelda Tetra [3,4]?

Efluelda Tetra — najnowsza szczepionka przeciwko grypie

Szczepionka Efluelda Tetra została wprowadzona do Polski dopiero w 2024 roku, choć od 2020 z powodzeniem stosuje się ją m.in. w Ameryce Północnej. Jest to czterowalentna, inaktywowana szczepionka przeciwko grypie, składająca się z fragmentów wirionu wirusa grypy, co pobudza układ odpornościowy, ale nie wywołuje infekcji.  W odróżnieniu od preparatów takich jak Vaxigrip Tetra oraz Influvac Tetra Efluelda Tetra jest szczepionką wysokodawkową, opracowaną specjalnie z myślą o osobach powyżej 60. roku życia, które mogą wymagać silniejszej ochrony przed grypą [5,6].

Jakie mogą być powikłania po szczepionce na grypę?

Szczepionki przeciw grypie są uważane za jedne z najbardziej bezpiecznych pod względem liczby i ciężkości tzw. niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP). Najczęstsze skutki uboczne obejmują bolesność i zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia, rzadziej natomiast ból głowy i krótkotrwała gorączka. Objawy te mijają w ciągu kilku dni [9]. 

Ile kosztuje szczepionka na grypę?

Wszystkie szczepionki przeciw grypie są dostępne na receptę. Aby otrzymać preparat ze zniżką, należy uzyskać receptę od lekarza. 

Kwalifikację do szczepienia przeciw grypie u dorosłych może przeprowadzić: lekarz, lekarz dentysta, pielęgniarka, farmaceuta, ratownik medyczny, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, higienistka szkolna oraz felczer. Szczepienie przeciw grypie u dorosłych może być przeprowadzone w niektórych aptekach. Jeśli receptę wystawia farmaceuta, jest ona zawsze pełnopłatna [7,8].

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Grypa i przeziębienie to infekcje wirusowe różniące się objawami, przebiegiem i ryzykiem powikłań. Grypa, wywoływana przez wirusy typu A, B i C, ma gwałtowny początek, cięższy przebieg (wysoka gorączka, bóle mięśni, osłabienie) i większe ryzyko powikłań, takich jak zapalenie płuc czy mięśnia sercowego. Przeziębienie, wywoływane np. przez rinowirusy, rozwija się łagodniej, objawiając się katarem i lekkim kaszlem. W prewencji grypy kluczowe są szczepienia, które najlepiej wykonać od września do listopada. W sezonie 2025/2026 dostępne są szczepionki: Vaxigrip Tetra, Influvac Tetra i Efluelda Tetra, dedykowana seniorom. Szczepienia są bezpieczne, a ich koszt i dostępność zależą od refundacji; bezpłatne przysługują m.in. dzieciom, seniorom, kobietom w ciąży i połogu.