Co to jest premedykacja?

Premedykacja jest farmakologicznym przygotowaniem pacjenta do zabiegów chirurgicznych i innych procedur medycznych. Obecnie jej głównym celem jest działanie przeciwlękowe (zmniejszenie napięcia nerwowego, złagodzenie stresu, poprawa samopoczucia pacjenta – wprowadzenie pacjenta w dobry nastrój), które poprawia jakość przeprowadzanych procedur medycznych. Inne argumenty przemawiające „za” premedykacją pacjenta to: zmniejszenie bólu pooperacyjnego, zapobieganie pooperacyjnym nudnościami wymiotom, zmniejszenie występowania dreszczy w okresie pooperacyjnym, zmniejszenie świądu po zabiegu, zahamowanie wydzielania soku żołądkowego, zmniejszenie zapotrzebowania na środki anestetyczne, spowodowanie niepamięci. Leki stosowane w premedykacji podawane są drogą doustną (z małą ilością wody). Droga dożylna, podskórna lub donosowa również jest możliwa, aczkolwiek rzadko stosowana [1].

Na czym polega premedykacja przed zabiegiem?

W trakcie premedykacji okołooperacyjnej pacjent otrzymuje leki, dzięki którym nie odczuwa niepokoju przed zbliżającą się operacją, nie odczuwa bólu – poprawia się ogólne samopoczucie. Niektóre leki (w zależności od rodzaju zaplanowanego zabiegu) mogą uspokajać bez ograniczenia odruchów lub całkowicie wyeliminować odruchy. Niektóre ze stosowanych leków mogą powodować u pacjenta niepamięć wsteczną, co wiąże się z tym, że pacjent nie będzie pamiętał nieprzyjemnych / stresujących wydarzeń związanych z operacją. Lek używany w premedykacji podawany jest na kilka lub kilkanaście godzin przed zabiegiem, a wybór odpowiedniego leku uzależniony jest od rodzaju operacji i planowanego znieczulenia. Częstymi objawami wiążącymi się z podaniem tych leków są senność oraz suchość w ustach [2].

Jakie leki uspokajające stosuje się przed operacją?

Wśród leków stosowanych w celu premedykacji znajdują się: leki przeciwlękowe, leki zmniejszające odczucie bólu, leki stosowane w celu profilaktyki zaburzeń czynności ze strony przewodu pokarmowego, leki stabilizujące układ krążenia oraz leki przeciwbakteryjne. Zestawienie grup leków stosowanych w premedykacji przedstawiono w tabeli poniżej (Tab.1). W większości publikacji i opisów przypadków klinicznych zalecanymi lekami są leki uspokajające i nasenne, na przykład benzodiazepiny (diazepam, midazolam, flunitrazepam, lorazepam), gabapentynoidy (pregabalina, gabapentyna) oraz leki przeciwbólowe. Gabapentyna podawana w dawce 1200 mg przed zabiegiem operacyjnym powoduje zmniejszenie natężenia bólu odczuwanego przez pacjenta oraz zmniejsza zapotrzebowanie na opioidowe leki przeciwbólowe w okresie pooperacyjnym. Gabapentyna stosowana razem z morfiną zmniejsza także efekty uboczne wynikające z przyjmowania opioidów – nudności i wymioty [3].

Podsumowanie

Wybór leku stosowanego do premedykacji jest wyborem indywidualnym, zależnym od sytuacji klinicznej i od procedur obowiązujących w danym szpitalu. Korzyści, jakie wynikają z zastosowania premedykacji (zmniejszenie zapotrzebowania na leki, lepsza kontrola bólu w czasie zabiegu), są większe niż potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych leków stosowanych w premedykacji. Premedykacja nie jest procedurą rutynowo stosowaną. Na przykład u pacjentów z grup małego ryzyka do zabiegów planowych odbywających się w trybie jednego dnia – premedykacja nie jest postępowaniem zalecanym [3].