Witamina K – jak działa na organizm?

Fitomenadion (filochinon) i menachinon to dwie naturalne formy witaminy K, określane odpowiednio symbolami K1 oraz K2. Podczas gdy pierwsza z nich jest produkowana przez rośliny, druga może być wytwarzana przez bakterie bytujące w jelitach człowieka. Drobnoustroje, o których mowa, są w stanie zsyntetyzować wiele form witaminy K2, m.in. K2 MK-4 czy K2 MK-7. Poszczególne formy różnią się od siebie np. aktywnością i biodostępnością. 

Badania naukowe sugerują, że menachinon (wit. K2) działa wielokierunkowo, w przeciwieństwie do fitomenadionu (wit. K1). Mianowicie, witamina K1 bierze głównie udział w procesach krzepnięcia krwi. Natomiast witamina K2 wpływa nie tylko na krzepliwość, ale również poprawia kondycję układu kostnego, zmniejsza ryzyko chorób-sercowo naczyniowych, a także przeciwdziała zwapnieniu ścian naczyń krwionośnych. 

Co ciekawe, pomimo doniesień na temat korzyści działania witaminy K2, jak do tej pory brak jest jednoznacznych wytycznych dotyczących zaleceń jej stosowania. Warto również zaznaczyć, że codzienna suplementacja witaminy K2 jest wciąż przedmiotem dyskusji [1].

Witamina K dla noworodka po porodzie. Po co się ją podaje?

Większość noworodków rodzi się ze względnie niskim stężeniem witaminy K we krwi. Powiązuje się to z nierozwiniętą jeszcze florą bakteryjną jelit, która bierze udział w syntezie tejże substancji. Choć w przypadku maluszków jest to całkiem normalne zjawisko, może ono zwiększać ryzyko krwawienia z powodu niedoboru witaminy K (tzw. VKDB – Vitamin K Deficiency Bleeding). 

Niedostateczna ilość witaminy K w organizmie dziecka może wywołać chorobę krwotoczną noworodków. Wśród objawów wymienia się m.in. krwawienie z nosa, kikuta pępowiny, dziąseł, a nawet z przewodu pokarmowego oraz mózgu (!).

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi <a href="https://leki.pl/poradnik/suplementacja-noworodkow-i-niemowlat-co-warto-wiedziec/”>suplementacji noworodków, podaje się im fitomenadion, czyli witaminę K1 (preparaty Konakion MM Paediatric 2mg/0,2 ml, Konakion Prima Infazia 2mg/0,2 ml), której działanie – w przeciwieństwie do witaminy K2 – jest ukierunkowane głównie na procesy krzepnięcia. Preparaty dopuszczone do użytku w Polsce mogą być podawane zarówno pozajelitowo, jak i doustnie [2,3].

Jak podaje się witaminę K noworodkowi po porodzie?

Aby przeciwdziałać krwawieniom, rekomenduje się podawanie witaminy K zdrowym noworodkom w pierwszych godzinach po urodzeniu. Preferowanym sposobem podania jest droga domięśniowa – maluch otrzymuje wówczas jednorazowo 1 mg leku w postaci zastrzyku. 

Jeśli natomiast opiekunowie nie zgadzają się na przeprowadzenie iniekcji, istnieje alternatywa w postaci doustnej. Noworodkowi aplikowane są 2 mg leku w schemacie: pierwsza dawka kilka godzin po urodzeniu, druga między 4. a 6. dniem życia, trzecia między 4. a 6. tygodniem życia. Istnieje również druga opcja schematu, w ramach której dziecko otrzymuje 1 mg substancji doustnie raz w tygodniu przez kolejne 3 miesiące. 

Polskie Towarzystwo Neonatologiczne podkreśla wyższość drogi domięśniowej nad drogą doustną. Uważa się, że iniekcja jest wiarygodnym i bardziej skutecznym sposobem podania witaminy K, natomiast w przypadku aplikacji doustnej istnieje ryzyko “ulania” lub zwymiotowania preparatu przez noworodka (w takiej sytuacji należy podać dawkę ponownie).

Warto zaznaczyć, że doustne podanie witaminy K nie jest zalecane u wcześniaków. W tej grupie dzieci rekomenduje się jedynie zastrzyk domięśniowy w jednorazowej dawce zależnej od masy ciała [3-6].

Witamina K dla noworodka – za i przeciw

Jak już wiemy, witamina K jest substancją, która odgrywa niebagatelną rolę w procesie krzepnięcia krwi. Specjaliści uważają, że podawanie witaminy K jest zasadne i pozwala zapobiec wystąpieniu ewentualnego krwawienia u noworodka (pamiętajmy, że w niektórych przypadkach może dojść do sytuacji zagrażających życiu). Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oceniane jest jako minimalne, a cała procedura uznawana jest za bezpieczną [1,2].

Przeciwnicy podawania witaminy K po porodzie twierdzą natomiast, że ryzyko wystąpienia krwawienia u noworodków po porodzie jest niskie. Co za tym idzie, nie ma potrzeby profilaktycznego stosowania tej substancji u maluchów. Wśród argumentów “przeciw” wymienia się również bezpieczeństwo podawania witaminy K i obawa o wystąpienie potencjalnych reakcji alergicznych [1,2,6].

Decyzję o podaniu witaminy K po porodzie podejmują opiekunowie prawni dziecka. Jeśli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do zasadności zastosowania preparatu, warto przedyskutować to z personelem fachowym, który z pewnością udzieli odpowiedzi na nurtujące pytania.