Przyczyny zapalenia ścięgna – co prowadzi do powstania schorzenia

Zapalenie ścięgna to schorzenie, które może dotknąć każdego, niezależnie od wieku czy stylu życia. Choć często kojarzone jest z aktywnością sportową, jego przyczyny są znacznie bardziej złożone i różnorodne. Zrozumienie mechanizmów prowadzących do rozwoju tego schorzenia jest kluczowe dla skutecznej prewencji i leczenia.

Przeciążenie i powtarzalne ruchy jako główna przyczyna

Najczęstszą przyczyną zapalenia ścięgna jest przeciążenie wynikające z powtarzalnych ruchów wykonywanych przez długi okres¹². Ten mechanizm można porównać do procesu „strzępienia się liny” – przy powtarzających się lub przedłużających się czynnościach, forsownym wysiłku, niewłaściwych i statycznych pozach ciała, wibracjach oraz miejscowym naprężeniu mechanicznym, włókna ścięgien mogą się rozrywać w podobny sposób³.

Powtarzalne ruchy prowadzą do powstawania mikrouszkodzeń w strukturze ścięgna, które przy braku odpowiedniego czasu na regenerację mogą się kumulować⁴. Proces ten wyzwala reakcję zapalną organizmu, która ma na celu naprawę uszkodzonej tkanki. Jednak gdy obciążenie jest ciągłe, a czas regeneracji niewystarczający, zapalenie może stać się przewlekłe.

Czynniki związane z aktywnością zawodową i sportową

Szczególnie narażone na rozwój zapalenia ścięgna są osoby wykonujące zawody wymagające powtarzalnych ruchów. Dotyczy to między innymi stolarzy, malarzy, ogrodników, fryzjerów, dentystów czy osób pracujących przy taśmie produkcyjnej⁵⁶. Również praca biurowa, szczególnie długotrwałe korzystanie z klawiatury i myszy komputerowej, może prowadzić do rozwoju schorzenia⁷.

W sporcie zapalenie ścięgna często występuje u osób uprawiających dyscypliny wymagające powtarzalnych, intensywnych ruchów. Szczególnie narażeni są tenisiści, golferscy, biegacze, pływacy, koszykarze oraz osoby uprawiające sporty wymagające skoków⁸⁹. Istotnym czynnikiem ryzyka jest również nieprawidłowa technika wykonywania ruchów oraz nieodpowiedni sprzęt sportowy.

Wiek jako istotny czynnik ryzyka

Wiek stanowi jeden z najważniejszych czynników predysponujących do rozwoju zapalenia ścięgna. Osoby powyżej 40. roku życia są szczególnie narażone na to schorzenie¹⁰¹¹. Wraz z wiekiem ścięgna tracą swoją elastyczność i zdolność do znoszenia obciążeń, co czyni je bardziej podatnymi na uszkodzenia.

Proces starzenia się ścięgien wiąże się z pogorszeniem ich ukrwienia, zmniejszeniem zawartości kolagenu oraz zmianami w strukturze tkanki łącznej¹². Te zmiany degeneracyjne sprawiają, że nawet mniejsze obciążenia mogą prowadzić do powstania mikrouszkodzeń i rozwoju zapalenia. Zobacz więcej: Wpływ wieku na rozwój zapalenia ścięgna - zmiany degeneracyjne

Choroby towarzyszące zwiększające ryzyko

Pewne schorzenia systemowe znacząco zwiększają ryzyko rozwoju zapalenia ścięgna. Do najważniejszych należy cukrzyca, która wpływa na mikrokrążenie i proces gojenia tkanek¹³¹⁴. Wysokie stężenie glukozy we krwi charakterystyczne dla cukrzycy często prowadzi do zapalenia ścięgien naramiennych lub zamrożonego barku.

Inne choroby zwiększające ryzyko to reumatoidalne zapalenie stawów, dna moczanowa, zapalenie stawów łuszczycowe oraz choroby tarczycy¹²¹⁵. Schorzenia te mogą wpływać na stan ścięgien zarówno poprzez procesy zapalne, jak i zaburzenia metaboliczne. Zobacz więcej: Choroby towarzyszące a zapalenie ścięgna - cukrzyca i inne schorzenia

Leki jako przyczyna zapalenia ścięgna

Niektóre leki mogą zwiększać ryzyko rozwoju zapalenia ścięgna, a nawet prowadzić do pęknięcia ścięgna. Szczególnie niebezpieczne są antybiotyki z grupy fluorochinolonów, takie jak ciprofloksacyna czy lewofloksacyna¹². Od 2008 roku leki te mają specjalne ostrzeżenie dotyczące ryzyka zapalenia i pęknięcia ścięgna.

Inne leki zwiększające ryzyko to kortykosteroidy, statyny (leki obniżające cholesterol) oraz inhibitory aromatazy stosowane w leczeniu raka piersi¹⁶¹⁷. Szczególnie wysokie ryzyko występuje przy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonów i steroidów, które może zwiększyć ryzyko pęknięcia ścięgna nawet 50-krotnie.

Inne czynniki przyczyniające się do rozwoju schorzenia

Do dodatkowych czynników ryzyka należą nieprawidłowości anatomiczne, takie jak różnice w długości kończyn, płaskostopie czy wysokie łuki stóp¹⁸¹⁹. Te wady budowy mogą prowadzić do nieprawidłowego rozkładu obciążeń i zwiększonego naprężenia w określonych ścięgnach.

Istotną rolę odgrywają również czynniki behawioralne, takie jak niewystarczające rozgrzewanie przed aktywnością fizyczną, nagłe zwiększenie intensywności treningu, nieprawidłowa technika wykonywania ćwiczeń czy używanie nieodpowiedniego sprzętu²⁰²¹. Palenie tytoniu również może zwiększać ryzyko ze względu na negatywny wpływ na ukrwienie tkanek.

Znaczenie czynników genetycznych

Coraz większe znaczenie przypisuje się czynnikom genetycznym w rozwoju zapalenia ścięgna. Niektóre osoby mogą mieć genetyczną predyspozycję do słabszych ścięgien lub skłonności do odkładania się złogów wapnia²². Zespół Ehlersa-Danlosa, szczególnie typ z nadmierną ruchomością stawów, wykazuje znaczący związek z zapaleniem ścięgien⁷.