Leczenie łokcia tenisisty – kompleksowe podejście terapeutyczne

Łokieć tenisisty, znany również jako zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej, to schorzenie, które w większości przypadków można skutecznie leczyć bez konieczności interwencji chirurgicznej¹². Około 80-95% pacjentów osiąga zadowalające wyniki dzięki leczeniu zachowawczemu¹³. Kluczem do powodzenia terapii jest wczesne rozpoczęcie leczenia oraz cierpliwość, ponieważ proces zdrowienia może trwać od kilku tygodni do nawet roku⁴.

Podstawowe zasady leczenia zachowawczego

Najważniejszym elementem leczenia łokcia tenisisty jest zapewnienie odpoczynku uszkodzonemu ścięgnu⁴⁶. Oznacza to konieczność przerwania lub znacznego ograniczenia aktywności, która spowodowała pojawienie się objawów. Pacjenci powinni unikać sportu, ciężkiej pracy fizycznej oraz innych czynności powodujących nasilenie dolegliwości przez kilka tygodni¹.

Równolegle z odpoczynkiem stosuje się metodę RICE (Rest, Ice, Compression, Elevation), która obejmuje odpoczynek, stosowanie zimna, ucisk i uniesienie kończyny². Okłady z lodu należy przykładać na 15-20 minut kilka razy dziennie, owijając je w ręcznik, aby uniknąć bezpośredniego kontaktu ze skórą². Łokieć powinien być utrzymywany powyżej poziomu serca tak często, jak to możliwe².

Farmakoterapia w leczeniu łokcia tenisisty

Leki przeciwzapalne niesteroidowe (NLPZ) stanowią podstawę farmakoterapii łokcia tenisisty¹². Preparaty takie jak ibuprofen czy naproksen pomagają zmniejszyć ból i stan zapalny. Można również stosować paracetamol w celu łagodzenia bólu⁶. Ważne jest, aby nie stosować NLPZ dłużej niż 10 dni z rzędu bez konsultacji z lekarzem².

W niektórych przypadkach lekarz może przepisać miejscowe preparaty przeciwzapalne w postaci kremów lub żeli, które aplikuje się bezpośrednio na skórę w okolicy łokcia⁷. Takie leczenie miejscowe może być szczególnie przydatne u pacjentów, którzy nie mogą stosować leków doustnych z powodu problemów żołądkowych.

Fizjoterapia i ćwiczenia rehabilitacyjne

Fizjoterapia odgrywa kluczową rolę w leczeniu łokcia tenisisty⁸⁹. Terapeuci wykorzystują różnorodne techniki, w tym terapię manualną, masaż, mobilizację stawów oraz specjalistyczne ćwiczenia⁶¹⁰. Głównym celem fizjoterapii jest przywrócenie prawidłowej funkcji, zwiększenie siły i elastyczności mięśni przedramienia oraz zapobieganie nawrotom¹¹.

Szczególnie skuteczne są ćwiczenia ekscentryczne, które polegają na kontrolowanym wydłużaniu mięśnia podczas jego napinania¹²¹³. Ten rodzaj ćwiczeń pomaga w regeneracji ścięgna i jest uważany za najbardziej efektywną metodę leczenia tendinopatii łokcia. Fizjoterapeuta może również zastosować ultradźwięki, stymulację elektryczną czy masaż lodowy w celu przyspieszenia gojenia¹⁴.

Ważnym elementem fizjoterapii jest także edukacja pacjenta dotycząca modyfikacji aktywności i ergonomii pracy¹⁵. Specjaliści mogą ocenić technikę gry w tenisa lub sposób wykonywania czynności zawodowych, aby zidentyfikować i wyeliminować czynniki przyczyniające się do przeciążenia ścięgna¹⁵.

Orteza i stabilizacja

Stosowanie ortez stanowi ważny element leczenia wspomagającego²¹⁴. Opaski na przedramię (counterforce braces) przykładane poniżej łokcia pomagają zmniejszyć napięcie w miejscu przyczepu ścięgna do nadkłykcia bocznego¹⁶. Tego typu ortezy powinny być noszone podczas aktywności fizycznej i czynności codziennych¹⁶.

W niektórych przypadkach, szczególnie przy nasilonym bólu, może być zalecane czasowe unieruchomienie nadgarstka za pomocą szyny lub ortezy⁶. Takie rozwiązanie zapobiega ruchom wyprostnym nadgarstka, które powodują naprężenie w uszkodzonym ściągnie.

Zaawansowane metody leczenia niechirurgicznego

W przypadkach, gdy standardowe leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanej poprawy po 6-8 tygodniach, lekarz może rozważyć zastosowanie bardziej zaawansowanych metod terapeutycznych Zobacz więcej: Zaawansowane metody niechirurgicznego leczenia łokcia tenisisty. Do najczęściej stosowanych należą iniekcje kortykosteroidów, które mogą zapewnić krótkotrwałą ulgę w bólu⁵¹⁴.

Coraz większą popularność zyskują także terapie regeneracyjne, takie jak iniekcje osocza bogatopłytkowego (PRP) czy terapia falami uderzeniowymi²¹⁴. Metody te mają na celu stymulację naturalnych procesów gojenia organizmu i mogą być szczególnie skuteczne w przypadkach przewlekłych.

Leczenie operacyjne

Chirurgiczne leczenie łokcia tenisisty jest rozważane jedynie w przypadkach opornych na leczenie zachowawcze, gdy objawy utrzymują się przez 6-12 miesięcy pomimo zastosowania wszystkich dostępnych metod niechirurgicznych Zobacz więcej: Leczenie operacyjne łokcia tenisisty - wskazania i techniki¹⁷¹⁸. Operacja jest potrzebna tylko u niewielkiego odsetka pacjentów – według różnych źródeł dotyczy to około 5-10% przypadków¹⁹²⁰.

Większość zabiegów chirurgicznych polega na usunięciu uszkodzonej tkanki ścięgnistej i ponownym przyczepieniu zdrowej części ścięgna do kości¹⁸. Operacje można przeprowadzić metodą otwartą (przez pojedyncze większe nacięcie) lub artoskopowo (przez kilka małych nacięć)²¹. Skuteczność leczenia operacyjnego ocenia się na 80-90%¹⁸²².

Rokowanie i czas leczenia

Rokowanie w łokciu tenisisty jest generalnie dobre²³. Większość pacjentów odczuwa ulgę w bólu w ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia leczenia zachowawczego²³²⁴. Czas zdrowienia zależy od przyczyny urazu, stopnia uszkodzenia ścięgna oraz czasu trwania objawów¹⁷.

Kluczowe znaczenie ma cierpliwość – łokieć tenisisty to uraz, który wymaga czasu na wygojenie⁴. Pacjenci powinni zacząć odczuwać poprawę już po rozpoczęciu odpoczynku i unikania działań wywołujących objawy, ale pełne wyleczenie może potrwać kilka miesięcy¹⁷. Ważne jest systematyczne wykonywanie zaleceń lekarskich i fizjoterapeutycznych przez cały zalecany okres leczenia.